Buławka obcięta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buławka obcięta
Ilustracja
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd siatkolistkowce
Rodzina buławkowate
Rodzaj buławka
Gatunek buławka obcięta
Nazwa systematyczna
Clavariadelphus truncatus Donk.
Meddn Bot. Mus. Herb. Rijhs Universit. Utrecht. 9: 73 (1933)
Buławka obcięta: drugie zdjęcie
Starsze okazy

Buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny buławkowatych (Clavariadelphaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavariadelphus, Clavariadelphaceae, Gomphales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też (przez tych samych autorów) jako buławnik obcięty[2]. Synonimy naukowe[3]:

  • Clavaria pistillaris var. umbonata Peck 1900
  • Clavaria truncata Quél. 1886
  • Clavaria truncata Lovejoy 1910
  • Clavariadelphus borealis V.L. Wells & Kempton 1968
  • Clavariadelphus lovejoyae V.L. Wells & Kempton 1968
  • Clavariadelphus truncatus var. atrobrunneus Corner 1950
  • Clavariadelphus truncatus var. lovejoyae (V.L. Wells & Kempton) Corner 1970
  • Clavariadelphus truncatus Donk 1933 var. truncatus
  • Clavariadelphus truncatus var. umbonatus (Peck) Methven 1990
  • Craterellus pistillaris Fr. 1838
  • Trombetta pistillaris (Fr.) Kuntze 1891

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Wysokość 5-15 cm, grubość u podstawy 1-2 cm, u góry 3-6 cm. Kształt młodych okazów maczugowaty, powierzchnia gładka. U starszych kształt jeszcze silniej maczugowaty, wierzchołek obcięty, płaski lub płytko wklęsły (jak gdyby lejkowaty) i zazwyczaj rozdarty na brzegu, a powierzchnia podłużnie pomarszczona i mózgowato pofałdowana. Barwa młodych owocników żółtoochrowa, z pomarańczowymi, mięsnoczerwonymi odcieniami, u starszych ciemniejsza – pomarańczowa, na koniec fioletowawa[4].

Hymenofor

Pokrywa całą zewnętrzną powierzchnię owocnika[4].

Miąższ

U młodych owocników włóknisty i białawy, u starszych watowaty i jasnoochrowy. Po przecięciu zmienia barwę na brązowofioletową. Ma słaby zapach i gorzkawy smak[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, z żółtawymi kroplami, o średnicy 10-13(16) x 5-7(10) µm. Podstawki czasem 2-zarodnikowe[5].

Występowanie[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie oraz Maroku[6]. W Polsce jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski, w 2006 r. miał status E – gatunek wymierający[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Anglii, Niemczech, Słowacji[2]. W Polsce do 2014 r. podlegał ochronie ścisłej, od 2014 r. jest objęty częściową ochroną gatunkową grzybów[8].

Rośnie na ziemi w lasach iglastych, szczególnie w górskich lasach świerkowych. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada[4].

Saprotrof[2]. Grzyb niejadalny[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Ze względu na charakterystyczny, obcięty wierzchołek jest to gatunek łatwy do odróżnienia. Jedynie młode owocniki można pomylić z buławką pałeczkowatą (Clavariadelphus pistillaris) lub buławką spłaszczoną (Clavariadelphus ligula)[5]. Podobny jest też młody siatkoblaszek maczugowaty (Gomphus clavatus), jednak na zewnętrznej powierzchni ma listewkowaty hymenofor[4].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 576. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-01-10].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów