Buławka pałeczkowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buławka pałeczkowata
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd siatkolistkowce
Rodzina buławkowate
Rodzaj buławka
Gatunek buławka pałeczkowata
Nazwa systematyczna
Clavariadelphus pistillaris (L.) Donk
Meded. Bot. Mus. Herb. Rijks Univ. Utrecht 9: 72 (1933)
Buławka pałeczkowata: drugie zdjęcie
Suur- tõlvharik (Clavariadelphus pistillaris), Eestis.JPG

Buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistillaris (L.) Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny buławkowatych (Clavariadelphaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clavariadelphus, Clavariadelphaceae, Gomphales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1753 Linneusz nadając mu nazwę Clavaria pistillaris. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1933 Donk, przenosząc go do rodzaju Clavariadelphus[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Clavaria herculeana Lightf. 1777
  • Clavaria pulvinata Pers. 1797

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako goździeniec pałkowaty,goździeniec pałka, buławnik pałeczkowaty[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Wysokość 7-20 cm, grubość 2-7 cm, kształt młodych okazów walcowaty, starszych pałeczkowaty lub maczugowaty. Wierzchołek tępo zaokrąglony. Powierzchnia gładka, później wzdłużnie pomarszczona. U młodych okazów ma barwę cytrynowożółtą, jasnożółtej, z wiekiem ciemnieje do ochrowordzawej i ochrowobrunatnej. Czasami posiada purpurowofioletowy odcień. Przy dotknięciu przebarwia się na kolor brunatny lub winnobrunatny[4]. Podstawa zwężona z jaśniejszą nasadą[5].

Hymenofor

Pokrywa cała zewnętrzną powierzchnię owocnika[4].

Miąższ

U młodych owocników sprężysty i spoisty,u starszych miękki. Barwa biaława, na przekroju zmienia się na brązowopurpurową. Ma słaby zapach i gorzkawy smak[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, z żółtawymi kroplami, o średnicy 10-13(16) x 5-7(10) µm. Podstawki czasem 2-zarodnikowe[5].

Występowanie[edytuj]

Występuje w Europie, Ameryce Północnej, Korei, Japonii i na wyspie Nowa Gwinea[6]. Od 2014 r. w Polsce jest objęty częściową ochroną gatunkową grzybów[7], dawniej podlegał ochronie ścisłej. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie[8]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Czechach, Litwie, Holandii[3].

Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada, najczęściej na glebach wapiennych w lasach liściastych, głównie bukowych, pojedynczo lub w grupach po kilkanaście; miejscami dość częsty[5].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof[3]. Grzyb niejadalny z powodu gorzkiego smaku.

Gatunki podobne[edytuj]

Buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus), rosnąca w lasach iglastych, której owocnik na szczycie jest spłaszczony lub wklęsły i buławka spłaszczona (Clavariadelphus ligula), która ma mniejsze owocniki i rośnie gromadnie w lasach świerkowych[5].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 576. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-01-10].
  7. Dz.U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.