Buczek południowoafrykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Buczek południowoafrykański
Pyxicephalus adspersus
Tschudi, 1838
Buczek południowoafrykański
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada płazy
Rząd płazy bezogonowe
Rodzina Pyxicephalidae
Podrodzina Pyxicephalinae
Rodzaj Pyxicephalus
Gatunek buczek południowoafrykański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Buczek południowoafrykański[2][3], żaba byk[4][5], żaba olbrzymia[6] (Pyxicephalus adspersus) – gatunek płaza bezogonowego z rodziny Pyxicephalidae. Zasięg jego występowania obejmuje następujące kraje: Angola, Botswana, Kenia, Malawi, Mozambik, Namibia, RPA, Suazi, Tanzania, Zambia, Zimbabwe, a być może również Demokratyczna Republika Konga.

Naturalne siedlisko tego zwierzęcia tworzą suche i wilgotne sawanny, zarośla suche podzwrotnikowe bądź zwrotnikowe, wysychające słodkowodne mokradła, grunty orne, pastwiska, kanały i rowy. To duży płaz bezogonowy. Samiec waży 1,4 kg, może jednak przekroczyć nawet 2 kg. Samice są o połowę mniejsze, co stanowi wyjątek wśród Anura, jako że u większości płazów to samice są większe od przedstawicieli płci męskiej. Samce osiągać mogą 23 cm długości, osobniki płci żeńskiej są dużo mniejsze[7].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

African bullfrog.jpg

Buczek południowoafrykański jest żarłocznym mięsożercą. Spożywa owady, niewielkie gryzonie, gady, małe ptaki i inne płazy[7]. Wykazuje kanibalizm. Samce tego gatunku znane są z okazjonalnego zjadania pilnowanych przez siebie kijanek[8]. Buczek południowoafrykański trzymany w ogrodzie zoologicznym w Pretorii (RPA) pożarł podczas jednego posiłku 17 młodych węży Hemachatus haemachatus, nie wykazując przy tym żadnych skutków ze strony ich jadu[9].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozród rozpoczyna się po obfitych deszczach (65 mm deszczu przez ostatni dzień-dwa). Buczek rozmnaża się w płytkich, istniejących tylko czasowo zbiornikach wodnych, jak stawy, rowy. Jaja składane są na płytkim brzegu zbiornika, zapłodnienie przebiega jednak nad poziomem wody[10].

Samce nawołują podczas pory deszczowej. Wydawany przez nie odgłos trwa około sekundy, opisuje się go jako głęboki, niski okrzyk[11]. Samce stosują dwie strategie rozrodcze. Ich wybór zależy od wieku osobnika. Młodsze gromadzą się na niewielkim obszarze, nawet 1–2 m² płytkiej wody. Większe samce zajmują centrum terenów rozrodczych, stosują strategię typu lęk. Odganiają inne samce. Często walczą ze sobą, co prowadzi do urazów, a nawet śmierci oponenta. Dominujący osobnik stara się nie dopuścić innych osobników do rozrodu. Samica zbliża się do grup samców, podpływając do nich na powierzchni, póki nie zbliży się do grupy na odległość kilku metrów. Wtedy nurkuje, by ominąć mniejsze samce, a wynurza się na obszarze bronionym przez dużego osobnika, w środku grupy. Dzięki temu zapewnia sobie rozród z udziałem dominującego buczka[10].

Samica składa jednorazowo 3000–4000 jaj. Wylęgają się z nich kijanki, które po dwóch dniach zaczynają żywić się roślinnością, małymi rybami, bezkręgowcami i swymi pobratymcami. Samce pilnują ich. Metamorfozę larwy przechodzą w ciągu 3 tygodni. W tym czasie ich ojciec chroni je. Drapie i gryzie wszystko, co zdaje się stwarzać zagrożenie. Jeśli zbiornik wodny grozi wyschnięciem, ojciec wykorzystuje swe tylne kończyny i głowę, by wykopać kanał z wysychającego zbiornika do innego, większego. Kontynuuje straż nad kijankami, nim będą potrafiły same zatroszczyć się o siebie, aczkolwiek może też pożreć część z nich[10].

W niewoli[edytuj | edytuj kod]

Buczek południowoafrykański stanowi w wielu krajach egzotyczne zwierzę domowe. Prawo wielu państw nie zabrania trzymania tej żaby. Sprzedawane żaby byki to ogólnie osobniki wyrosłe na wolności. W niewoli zwierzę dożywa 35 lat i więcej[7].

Przypisy

  1. Pyxicephalus adspersus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. E. Keller, prof. dr J. H. Reichholf, G. Steinbach, i inni: Leksykon Zwierząt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 72. ISBN 83-7311-873-X.
  3. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 445. ISBN 83-01-14344-4.
  4. Życzyński A., Stefański R.: Naturalna I hormonalna stymulacja rozrodu żaby rogatej Ceratophrys ornata i żaby byk Pyxicephalus adspersus w warunkach niewoli. Kraków: Mat. V Ogólnopolska Konferencja Herpetologiczna, Kraków 26-28 VI 2000, 2000.
  5. Marcin Jan Gorazdowski, Michał Kaczorowski: Leksykon zwierząt terraryjnych. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2005. ISBN 83-7073-400-6.
  6. Minister Środowiska. Minimalne warunki przestrzenne i hodowlane dla przetrzymywania zwierząt oraz warunki niezbędne dla prowadzenia reprodukcji poszczególnych gatunków lub grup zwierząt. „Załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Nr 99, poz. 916)”, 2003. mos.gov.pl (pol.). 
  7. a b c The Natural History and Care of the African Bullfrog (ang.). [dostęp 2015-01-20].
  8. Bronberg: African bullfrog haven (ang.). 2009-02-26. [dostęp 2014-05-04].
  9. W. R. Branch. Two exceptional food records for the African bullfrog, Pyxicephalus adspersus (Amphibia, Anura, Pyxicephalidae). „Journal of Herpetology”. 10 (3), s. 266–268, 1976. JSTOR 1562997 (ang.). 
  10. a b c African Bullfrog (ang.). [dostęp 2015-01-20].
  11. Encyclopedia of Life (ang.). [dostęp 2015-01-20].