Budachów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Budachów
wieś
ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

krośnieński

Gmina

Bytnica

Liczba ludności (2011)

655[2]

Strefa numeracyjna

68

Kod pocztowy

66-630[3]

Tablice rejestracyjne

FKR

SIMC

0908366

Położenie na mapie gminy Bytnica
Mapa konturowa gminy Bytnica, po lewej znajduje się punkt z opisem „Budachów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Budachów”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Budachów”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Budachów”
Ziemia52°09′05″N 15°05′29″E/52,151389 15,091389[1]
Strona internetowa

Budachów (niem. Baudach)[4]wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Bytnica.

W latach 1954-1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Budachów, po jej zniesieniu w gromadzie Bytnica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

W Budachowie od kilku lat organizowany jest Festyn Ruskiego Pieroga, z którego dochód przeznaczany jest na remont zabytkowego kościoła.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze informacje o właścicielach dóbr budachowskich odnoszą się do drugiej połowy XVI wieku[4]. W 1565 roku odnotowano tu rodzinę von Baudach, około 1600 roku von Löben, a od wojny trzydziestoletniej von Pannewitz. Własność została na krótko przejęta przez mieszczan około 1780 roku, następnie otrzymał ją kanonik von der Gröben i po kanoniku generał von Zastrow[4]. Dobra szlacheckie w 1838 roku przechodzą w ręce radcy handlowego Endella, a ich właścicielką w 1879 roku została wdowa po radcy. W Budachowie funkcjonowało w tym czasie kilka zakładów takich jak gorzelnia, tartak, młyn i cegielnia. Po wdowie w budachowskiej posiadłości nastąpiła berlińska rodzina bugenotów Fournier[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[5]:

  • zbór ewangelicki, obecnie kościół rzym.-kat. fil. pw. św. Józefa, barokowy z lat 1782 - 1785[4] z klasycystycznymi emporami dobudowanymi w pierwszej połowie XIX wieku. Budowla murowana z cegły, założona na rzucie prostokąta, całość uzupełnia kwadratowa wieża od strony zachodniej, zwieńczona dachem czworobocznym i wyżej tzw. ślepą latarnią z kopulastym hełmem[4]. Na elewacji widoczne proste pilastry. Wejście główne do świątyni prowadzi przez prostokątne drzwi i kruchtę umieszczoną w przyziemiu wieży[4]. Ołtarz ambonowy z 1789 i chrzcielnica z 1676 roku reprezentowały wyposażenie liturgiczne, a do dziś przetrwał ołtarz, który po 1945 roku przystosowano do wymogów religii katolickiej[4].
  • park z XVIII wieku o powierzchni 8,5 ha w którym znajduje się zabytkowy drzewostan, reprezentowany przez dęby i buki. Zachowała się zabytkowa aleja dębowa z 60 drzewami o obwodzie do 6,2 m[4].
  • kuźnia z wysokim dachem, parterowa, murowana z cegły, wybudowana w połowie XIX wieku

inne zabytki:

  • budynek folwarczny z połowy XIX wieku, murowany, parterowy, nakryty dachem czterospadowym z wieżyczką na narożu kalenicy
  • pawilon tzw. „wieża winiarska”, który funkcjonował przy parku; w roku 1979 został przeniesiony do Muzeum Etnograficznego w Ochli[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 12286
  2. Wieś Budachów w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2019-12-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 103 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. a b c d e f g h i j Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 252.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 10. [dostęp 2013-01-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kowalski, Zabytki województwa zielonogórskiego, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1987.
  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 250-251. ISBN 978-83-919914-8-0.