Budimír
| |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Kraj | |||
| Powiat | |||
| Starosta |
Vojtech Staňo[1] | ||
| Powierzchnia |
6,98[2] km² | ||
| Wysokość |
219 m n.p.m. | ||
| Populacja (2024) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Nr kierunkowy |
055 | ||
| Kod pocztowy |
044 43 | ||
| Tablice rejestracyjne |
KS | ||
Położenie na mapie kraju koszyckiego  | |||
Położenie na mapie Słowacji  | |||
| 48°47′50″N 21°18′18″E/48,797222 21,305000 | |||
| Strona internetowa | |||
Budimír – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju koszyckim, w powiecie Koszyce-okolice.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wieś leży w Kotlinie Koszyckiej, na prawym brzegu Torysy, ok. 10 km na północ od Koszyc. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 20 z Preszowa do Koszyc, a od strony wschodniej omija ją odpowiedni fragment autostrady D1[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Odnalezione ślady pochówków wskazują, że osadnictwo na terenie wsi istniało już w czasach prehistorycznych[5]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1289[6]. Rozwinęła się jako wieś feudalna, której mieszkańcy zajmowali się głównie rolnictwem i hodowlą[5].
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwały 1074 osoby, w tym 565 kobiet i 509 mężczyzn[7].
W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[8]:
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[8]:
- Katolicy rzymscy – 74,38%
- Grekokatolicy – 3,93%
- Ewangelicy – 15,96%
- Ateiści – 2,7%
- Nie podano – 2,25%
Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Kościół katolicki p.w. Podwyższenia Świętego Krzyża (słow. Kostol Povýšenia Svätého kríža) - murowany, z wieżą na osi, pierwotnie gotycki z XV w., w XVIII w. przebudowany w stylu barokowym.
- Stary kasztel (słow. tzw. Starý kaštieľ, też: kaštieľ Florián) - murowany na rzucie prostokąta, piętrowy, późnogotycki z początków XVI w., ok. 1770 r. przebudowany w stylu rokokowym. Zachowane pierwotne gotyckie sklepienia i rokokowe, stiukowe zdobienia fasady[5]. W drugiej dekadzie XXI w. gruntownie remontowany. Wraz z sąsiadującym, zrujnowanym dworem, spichlerzem i parkiem angielskim tworzy zespół o nazwie Paradni dvor, zamieszkiwany dawniej przez szlachecką rodzinę Ujházych[9].
- Dwór (słow. kúria), murowana, pierwotnie renesansowa budowla z XVII w., przebudowana w stylu klasycystycznym w połowie XIX w.[5] Przez długi czas w stanie ruiny (m.in. pozbawiona dachu)[9], od 2018 r. jest systematycznie remontowana[10].
- Budimirski pałac (słow. Budimírsky kaštieľ, Mladší kaštieľ), murowany, piętrowy, barokowo-klasycystyczny z połowy XVIII w.[5] Obecnie w obiekcie znajduje się ekspozycja zegarów Słowackiego Muzeum Techniki. Na wystawie można zobaczyć zabytkowe zegary ścienne, ramowe i stołowe, unikatowe zegarki kieszonkowe z XVII i XVIII wieku oraz zegary wieżowe[11].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Lista wybranych wójtów, burmistrzów gmin i miast w wyborach do organów gminy. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
- ↑ Mapa turystyczna. [dostęp 2025-04-24].
- ↑ a b c d e Jozef Ďurček a kolektív: Slovenské rudohorie. Volovské vrchy a Čierna hora. Bratislava: Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, 1988, s. 214, seria: Turistický sprievodca ČSSR č. 30.
- ↑ Statystyki ogólne miejscowości. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. (ang.).
- ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców. Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-20)]. (słow.).
- ↑ a b Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001. Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. (ang.).
- ↑ a b Kaštieľ v Budimíri zrekonštruovali, na vápennú omietku nemajú peniaze. KOŠICE ONLINE, 27 lipca 2017. [dostęp 2025-04-24]. (słow.).
- ↑ Panská kúria Budimír. Turistický portál Košického kraja. [dostęp 2025-04-24]. (słow.).
- ↑ Kaštieľ v Budimíre. Slovenské technické múzeum. [dostęp 2025-04-24]. (słow. • ang.).