Budyń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budyń z kaszy jaglanej.

Budyń – lekkostrawna potrawa o puszystej strukturze, przyrządzana na parze, na bazie utartych z cukrem lub masłem żółtek jaj oraz piany ubitej z białek[1][2].

Budynie dzieli się na słone oraz słodkie, które podawane są jako desery[1]. Głównym składnikiem masy na budyń słodki może być np. ser, orzechy, migdały, mak lub ciasto parzone[1]. Budynie słone zaś przyrządza się zazwyczaj z warzyw, gotowanych grzybów lub mięsa mielonego (drobiu lub cielęciny)[1].

Typowa masa budyniowa wymaga zazwyczaj dodatku w postaci mąki (pszennej, ziemniaczanej) lub produktów mącznych takich jak: czerstwe bułki, bułka tarta, zmielone herbatniki itp.[3][4]. Nie potrzebują takiego dodatku te budynie, których głównym składnikiem jest makaron, kasza manna, kasza jaglana, ryż, mączka sago, gotowane ziemniaki itp.[3][4][5].

Budynie gotuje się na parze w specjalnych, metalowych formach budyniowych z kominem w środku[1][2]. Formę smaruje się od wewnątrz tłuszczem i wysypuje bułką tartą[2][1]. Następnie napełnia masą budyniową do ¾ wysokości, szczelnie zamyka i wstawia do naczynia z wrzącą wodą sięgającą do ½ wysokości formy[2][1]. Całość (naczynie z wrzątkiem) również się przykrywa[2]. Podczas gotowania, które trwa (w zależności od użytych składników) od 30 do 90 minut, woda powinna lekko wrzeć[2].

W razie braku formy można masę budyniową wypiekać w piekarniku, w odpowiednio dobranych naczyniach, włożonych do drugiego większego naczynia z wrzącą wodą (pod przykryciem)[5]. Dawniej zamiennie z formami budyniowymi stosowano mocne i gęste serwety[6].

Odpowiednio przygotowany budyń ma delikatną strukturę, jest suchy, pulchny i na przekroju porowaty[1][2]. Powinien odstawać od formy, a po wyjęciu z niej zachować jej kształt[2]. Gotową potrawę kroi się na kawałki i podaje polaną masłem lub sosem[1].


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 „Zastosowanie ubitych jaj w potrawach”. W: Krystyna Flis, Aleksandra Procner: Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik dla technikum. Część 2. Wyd. XVIII. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2009, s. 26-28. ISBN 978-83-02-02862-5 (część 2), ISBN 978-83-02-03170-0 (całość).
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 „Budynie: Wskazówki ogólne”. W: Joanna Mosingiewicz: Potrawy z jaj. Wyd. IV. Wydawnictwo „Watra”, Warszawa 1974, s. 87-88.
  3. 3,0 3,1 „Budynie: Przepisy”. W: Joanna Mosingiewicz: Potrawy z jaj. Wyd. IV. Wydawnictwo „Watra”, Warszawa 1974, s. 88-97.
  4. 4,0 4,1 „Pieczenie ciast przyrządzanie napojów i t. p.” Rozdział II. „Budynie” (przepisy, tzn. podpunkty 36.-47.). W: Marja Śleżańska: Kucharz polski. 1635 praktycznych przepisów smacznych, tanich i wystawnych obiadów.. Wyd. Wydanie ósme poprawione i powiększone. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932. Przedruk: Związkowe Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Handlowe „WIGOR”, Warszawa 1990
  5. 5,0 5,1 „Potrawy z kasz”, podrozdział „Potrawy z kasz gotowanych – półsypkich i sypkich”. W: praca zbiorowa (koorodynator: doc. dr Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 307-311. Cytat: W razie braku formy można masę budyniową wypiekać w piekarniku, w odpowiednio dobranych naczyniach, włożonych do drugiego większego naczynia z wrzącą wodą (pod przykryciem)..
  6. „Pieczenie ciast przyrządzanie napojów i t. p.” Rozdział II. „Budynie” (podpunkt 35. „Ogólne uwagi o budyniach”). W: Marja Śleżańska: Kucharz polski. 1635 praktycznych przepisów smacznych, tanich i wystawnych obiadów.. Wyd. Wydanie ósme poprawione i powiększone. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932. Przedruk: Związkowe Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Handlowe „WIGOR”, Warszawa 1990