Bukowsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bukowsko
Herb
Herb Bukowska
Centrum Bukowska
Centrum Bukowska
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Bukowsko
Liczba ludności (2011) 1828
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-505[1]
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0346543
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Bukowsko
Bukowsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bukowsko
Bukowsko
49°30′N 22°04′E/49,500000 22,066667
Strona internetowa miejscowości
Kościół i bank
Mapa Bukowska z roku 1906
Festiwal Bukowskie Prezentacje Folklorystyczne

Bukowskowieś (w latach 1748–1946 miasto), siedziba gminy Bukowsko w powiecie sanockim województwa podkarpackiego. Leży nad potokiem Bukowiec oraz Sanoczek w dorzeczu Sanu, 16 km na południowy zachód od Sanoka, na Pogórzu Bukowskim. W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa krośnieńskiego.

Wieś położona jest przy drodze wojewódzkiej nr 889 z Sieniawy, przez Nowotaniec do Szczawnego. 17 km od drogi krajowej nr 28. Najbliższe przejścia graniczne przez Radoszyce drogą 892 na Słowację – 21 km (przejście drogowe – pojazdy do 7,5t).

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Bukowsko[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0346550 Brogówka część wsi
0346566 Łazy część wsi
0346572 Miasteczko część wsi
0346589 Nędze część wsi
0346595 Sanoczki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Bukowska.

W dokumentach z 1361 i z 1468 wzmiankowane jako Bukowsko Inferius. Pierwszymi odnotowanymi sołtysami bukowskimi byli Johannes scultenus de Bukowsko, a następnie Janek scultelo w 1436. Od 1435 Piotr ze Zboisk, Petrus de Boyska, Petrus de Tyrawa, ożeniony z Małgorzatą, 1434-1465 chorąży sanocki, właściciel Zboisk, Wolicy, Bełchówki i Zahoczewia, dziedziczył też Bukowsko następnie dobra te zostaną skasowane za opieszałości wojenne Przed rokiem 1468 wieś została zaludniona przez schizmatyków, którzy w następnych latach powrócili do wiary katolickiej. Od 1477 wieś znalazła się w dobrach które dzierżawili Jan Herburt z Felsztyna i Odnowa, następnie jego syn Piotr Herburt Felsztyński, a następnie wnuk Mikołaj Herburt Odnowski z Felsztyna wojewoda sandomierski. We wsi zamieszkiwała w XV wieku ludność w przewadze polska. W okresie reformacji Bukowsko sprzyjało arianom i było jednym ze znaczniejszych ośrodków reformacji w regionie. W XVIII i XIX wieku było niewielkim miasteczkiem. Przed rokiem 1716 pomiędzy dolną a górną częścią wsi została lokowana osada targowa, która dała następnie początek osadzie małomiasteczkowej i miastu. Do 1772 roku miasteczko należało administracyjnie do ziemi sanockiej województwa ruskiego w I Rzeczypospolitej. Po I rozbiorze Polski znalazło się w cyrkule leskim, a następnie w sanockim. Po reformie administracyjnej w 1864 Bukowsko było siedzibą powiatu sądowego w Galicji. W połowie i pod koniec XIX wieku właścicielką posiadłości tybularnej w Bukowsku była (dożywotnio) Agnieszka Rylska[4][5]. W 1911 właścicielem tybularnym był Kazimierz Rodkiewicz[6].

W okresie wojny mieścił się w Bukowsku sztab niemieckich wojsk okupacyjnych gen. Würtza. W tym też czasie Bukowsko przynależało do placówki nr IV w Nowotańcu, podległej Komendzie Obwodu AK w Sanoku. Łącznie w latach 1940–1944 w wyniku zbrodni niemieckich, przy częstym udziale kolaborantów ukraińskich (donosy, aresztowania przez Ukraińską Policję Pomocniczą), zginęło 36 polskich mieszkańców Bukowska[7]. Bukowsko było następnie palone przez oddziały UPA trzy razy: w marcu, kwietniu i listopadzie 1946 roku. W roku 1946 Bukowsko, po prawie 200 latach, utraciło prawa miejskie.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od polskiej lub ukraińskiej nazwy buka. Najstarsze zapisane nazwy miejscowości Bukowsko to: Bucowsko, Bvkowsko (XV wiek), Bukosko (1785); w brzmieniu ukraińskim: Bukivs’ko (1851); w brzmieniu łemkowskim: Butiwsko, Bukowsko, Bukisko, w jęz. jid. בוקאווסק Bikofsk. Na radzieckich mapach woj. z okresu II. w.ś. jako Буковско.

Religie i wyznawcy[edytuj | edytuj kod]

Katolicy obrządku łacińskiego[edytuj | edytuj kod]

W Bukowsku od roku 1748 znajduje się parafia rzymskokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, Dekanat Sanok I. Parafia obejmowała swoim zasięgiem do roku 1947, m.in. miejscowości: Bukowsko, Wolica, Wola Piotrowa, Wisłok, Bełchówka, Wisłok Wielki, Przybyszów, Płonna, Czystogarb, Smolnik, Osławica, Wysoczany, Turzańsk, Wola Michowa.

Protestanci[edytuj | edytuj kod]

W okresie reformacji miejscowość była ośrodkiem kalwinizmu, a następnie ok. 1653, arianizmu (bracia polscy);(1558-1721 koniec III wojny północnej). Od lat 60. XX wieku na terenach ościennych rozwija się protestancka Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa.

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik Józef Piłsudskiego, odsłonięty 3 maja 1936[8].
  • Pomnik Walczącym o Niepodległość Polski

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Honorowi obywatele
Ofiary zbrodni katyńskiej

Atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Farma Wiatrowa Bukowsko-Nowotaniec

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Akta Grodzkie i Ziemskie
  • prof. Adam Fastnacht, Osadnictwo Ziemi Sanockiej w latach 1340–1650, Wrocław 1962
  • prof. Adam Fastnacht, Słownik Historyczno-Geograficzny Ziemi Sanockiej w Średniowieczu
  • prof. Feliks Kiryk, Zarys dziejów Bukowska do 1795
  • Rocznik Sanocki t. I 1963 i t. II 1967 i 2006 zob. Feliks Kiryk
  • A. Zielecki. Bukowsko w okresie autonomii Galicji, [w:] Ojczyzna bliższa i dalsza. Studia historyczne ofiarowane Feliksowi Kirykowi w sześćdziesiąta rocznicę urodzin. Kraków 1993. s. 243–258
  • Jan Radożycki, Aby o nich nie zapomniano, Szczecin 2007
Pobliskie wsie
Wola Sękowa Nowotaniec Wolica
Tokarnia Bukowsko Morochów
Karlików Wola Piotrowa Wysoczany
Pobliskie miasta
Rymanów Brzozów Sanok
Dukla Bukowsko Zagórz
Svidnik Medzilaborce Lesko



Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 27.
  5. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 24.
  6. Skorowidz powiatu sanockiego : wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 4.
  7. Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Krzysztof Bulzacki, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie lwowskim 1939-1947, Wrocław 2006, ​ISBN 83-85865-17-9​, s. 938–940.
  8. Maria Łapiszczak, Borys Łapiszczak: Ziemia Sanocka na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. III. Sanok: Poligrafia, 2002, s. 16. ISBN 83-915388-1-8.
  9. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 91.
  10. Kronika. Zmarli. „Nowa Reforma”, s. 3, Nr 503 z 8 listopada 1914. 


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]