Bursztynowa Komnata
.jpg)
Bursztynowa Komnata – zaginiony, kompletny bursztynowy wystrój komnaty z XVIII wieku zamówiony przez Fryderyka I u gdańskich mistrzów. W ciągu kilkudziesięciu lat, jakie upłynęły od zaginięcia bądź zniszczenia, stała się symbolem zaginionego skarbu.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 1701 Fryderyk I Hohenzollern zamówił wykonanie bursztynowego wystroju gabinetu w swoim podberlińskim pałacu Charlottenburg u mistrza bursztyniarskiego z Gdańska, Andreasa Schlütera. Pierwszym z realizatorów dzieła był Gottfried Wolfram, który zawodu również uczył się w Gdańsku. Dwaj następni wykonawcy – mistrzowie gdańskiego cechu – Gottfried Turau i Ernest Schacht doprowadzili do końca zamysł Schlütera. Prace nad tym trwały jedenaście lat. Dzieło było imponujące: ściany pokoju o wymiarach 10,5 × 11,5 m pokrywały precyzyjnie dobrane i obrobione kawałki bursztynu. Tworzyły płaskorzeźby, herby itp. W 1716 car Piotr I Wielki w czasie wizyty w Prusach, zachwycony arcydziełem, otrzymał je w podarunku od Fryderyka Wilhelma jako dowód przyjaźni i potwierdzenie zawartego sojuszu. Dar trafił do Petersburga – najpierw do Pałacu Letniego, a później Zimowego. Od 1743 gabinet rozbudowywano – m.in. dodano kandelabry, lustra, a także meble. W 1755 roku Imperatorka Wszechrusi Elżbieta przeniosła komnatę do pałacu w Carskim Siole.
W 1941 została zrabowana przez Niemców. Latem następnego roku przewieziono ją w kilkudziesięciu skrzyniach do królewieckiego zamku. Jednak w 1944 komnatę ponownie zapakowano do skrzyń i umieszczono w zamkowych podziemiach. To ostatnia pewna wiadomość na temat Bursztynowej Komnaty.
Armia Czerwona zdobyła królewiecką twierdzę 9 kwietnia 1945. Bursztynowej Komnaty nie odnaleziono. Rosjanom udało się natomiast zatrzymać kustosza zamkowego muzeum w Królewcu, który jednak zaginął lub zmarł wkrótce w niewyjaśnionych okolicznościach. Natomiast po latach do polskiego więzienia trafił również Erich Koch, gauleiter Prus Wschodnich, który zapewne zlecił jej demontaż, wywiezienie lub ukrycie. Prawdopodobnie nadzieja na uzyskanie od niego informacji o Komnacie sprawiła, że mimo skazania go na karę śmierci uniknął egzekucji (zmarł w 1986 w więzieniu w Barczewie)[1].
Poszukiwania
[edytuj | edytuj kod]Bursztynowej Komnaty szukały przez lata tysiące amatorów, urzędnicy ministerstw kultury Polski, Niemiec (tak Wschodnich jak i Zachodnich) i ZSRR, oraz służby specjalne. Zatrudniano nawet radiestetów i jasnowidzów.
Skrzyń z bursztynem poszukiwano na niemieckim statku MS „Wilhelm Gustloff”, zatopionym na Bałtyku 30 stycznia 1945. Jedna z pogłosek mówi także, że była ona przewożona w samolocie, który spadł do jeziora Resko Przymorskie koło Rogowa[2].
Niewykluczone, że arcydzieło strawił ogień podczas pożaru zamku w Królewcu, zbombardowanego przez alianckie lotnictwo, bądź też w trakcie oblężenia miasta przez Armię Czerwoną w okresie od lutego do kwietnia 1945 roku. Inną z hipotez jest, że dzieło sztuki trafiło w ręce zamożnego i wpływowego kolekcjonera, który ukrył zachowany zabytek przed opinią publiczną.
Odtworzenie
[edytuj | edytuj kod]Obecnie w pałacu Katarzyny w Carskim Siole znajduje się kopia zaginionej Bursztynowej Komnaty, ukończona w 2003 r.
Prace nad rekonstrukcją komnaty rozpoczęto w 1979 r. Prowadzono je w oparciu o zachowane źródła: fotografie oraz dokumentację. Proces ten nastręczał wielu trudności, głównie ze względu na bogactwo odcieni bursztynu i konieczność precyzyjnego ustalenia ich rozmieszczenia w poszczególnych częściach pomieszczenia. Wyzwaniem dla rzemieślników okazała się także nieznajomość technologii łączenia bursztynowych elementów, stosowanej przez dawnych mistrzów gdańskich. Metodą prób i błędów zdołali odtworzyć oryginalną technikę. Sam bursztyn, jako materiał trudny w obróbce, wymagał nadania mu pożądanego kształtu w żmudnym i pracochłonnym procesie[potrzebny przypis].
Dyrektorem i kierownikiem artystycznym zespołu, który przeprowadził rekonstrukcję Bursztynowej komnaty, był Aleksandr Żurawlow[3].
Kopia Bursztynowej Komnaty kosztowała 11,35 mln dolarów[4], a w jej uroczystym otwarciu podczas obchodów trzechsetlecia Petersburga brali udział m.in. Władimir Putin, Gerhard Schröder i George Bush[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jak SB i KGB tropiły Bursztynową Komnatę [online], Rzeczpospolita, 9 lutego 2009 [dostęp 2021-07-28].
- ↑ Zatopione w mule. W: Leszek Adamczewski: Zaginiona komnata. Poznań: Dziennikarska Spółdzielnia Pracy „Głos”, 1993, s. 83–85. ISBN 83-901030-0-1.
- ↑ Gierłowski W., 2010: Biogram A. Żurawlowa w: W: Kosmowska-Ceranowicz B., Gierłowski W. (red.): Bursztyn - poglądy, opinie. Materiały z seminariów Amberif 2005-2009. Wyd. Międz. Stow. Bursztynników, Muzeum Ziemi PAN, Międz. Targi Gdańskie SA, Gdańsk - Warszawa, 2010, str. 224. ISBN 978-83-912894-7-1.
- ↑ Янтарная комната: история создания, цифры, факты и тайны. РИА Новости, 2008-02-20. [dostęp 2018-06-24]. (ros.).
- ↑ Bursztynowa Komnata. Sankt Petersburg. Polska strona o rosyjskiej Wenecji. [dostęp 2018-06-24]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]
- Leszek Adamczewski, Zaginiona komnata.
- Steve Berry, Bursztynowa Komnata.
- Peter Bruhn, Das Bernsteinzimmer in Zarskoje Selo bei Sankt Petersburg – Bibliographie mit über 3.800 Literaturnachweisen aus den Jahren 1790 bis 2003 (« La Chambre d’ambre de Tsarkoïe Selo près de Saint-Pétersbourg – Bibliographie comprenant plus de 3800 références des années 1790 à 2003 ») 2e édition, wyd. 2., sehr vermehrte und erw. Aufl, Berlin: Bock & Kübler, 2004, ISBN 3-86155-109-8, OCLC 63196950.
- Adrian Levy, Catherine Scott-Clark, Bursztynowa komnata
- Bibliografia Bursztynowa komnata