Busbecq

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ogier Ghiselin de Busbecq
Ilustracja
Rycina przedstawiająca Ogiera Ghiselin de Busbecqa, 1557, 12.3 × 8.8 cm autorstwa Melchiora Lorcka
Data i miejsce urodzenia 28 października 1522
Comines
Data śmierci 1592
Zawód, zajęcie pisarz, zielarz i dyplomata

Ogier Ghiselin de Busbecq, łac.: Augerius Gislenius Busbequius; znany również jako Augier Ghislain de Busbecq) (ur. 28 października 1522 r. w Comines, zm. 1592 ) – XVI-wieczny, belgijski pisarz, zielarz i dyplomata.

Służył jako ambasador Imperium Osmańskiego w Konstantynopolu, o czym opublikował w 1581r. książkę pt. Itinera Constantinopolitanum et Amasianum, opisując swój pobyt tam. Książka została ponownie wydana w 1595 r. z innym tytułem Turcicae epistolae ( lub "Turkish Letters").

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako nieślubny syn Seigneura de Busbecqa, Georges Ghiselin i jego kochanki Catherine Hespiel, mimo że został później uznany jako prawowity syn[1]. Dorastał w zamku Busbecq (dzisiejsze Bousbecque na północy Francji). Studiował w Wervik i Comines - w tamtych czasach część Hiszpańska Flandria Zachodnia, prowincja Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Intelektualne dary, ofiarowane przez ojca pozwoliły mu rozpocząć wyższe studia w języku łacińskim na Uniwersytecie w Leuven, gdzie jego pobyt został odnotowany w 1536 roku pod imieniem Ogier Ghislain de Comines. Stamtąd udał się w podróż po wielu znanych uniwersytetach północnych Włoch, łącznie z Wenecją. 

Podobnie jak jego ojciec i dziad, Busbecq zdecydował się rozwijać karierę w administracji publicznej. Rozpoczął pracę na dworze austriackiego monarchy Ferdynanda I około 1552 roku. W 1554 roku został wysłany do Anglii na ślub w Winchester angielskiej królowej Mary Tudor z Filipem II Habsburgiem.

Na dworze osmańskim[edytuj | edytuj kod]

W 1554 roku i ponownie w 1556 roku Ferdynand mianował go ambasadorem Imperium Osmańskiego pod rządami Sulejmana Wspaniałego. Przez większość swojego pobytu w Konstantynopolu jego zadaniem były negocjacje traktatów granicznych pomiędzy jego pracodawcą (przyszłym Świętym Cesarstwem Rzymskim) a Sułtanem o sporne terytorium Transylwanii. Nie odnosił sukcesów w swej misji od momentu, w którym Rüstem Pasza został sułtańskim wezyrem, jednakże ostatecznie osiągnął porozumienie z jego następcą Semiz Ali Paszą. 

Strona tytułowa Turcicae epistolae, 1595r.

Podczas jego pobytu w Konstantynopolu napisał swoje najlepiej znane prace, m.in. Turkish Letters, zbiór osobistej korespondencji ze swoim przyjacielem, węgierskim dyplomatą Mikołajem Michaultem we Flandrii, a także jedną z pierwszych na świecie literaturę podróżniczą. Listy te opisywały jego przygody związane z osmańską polityką i pozostały głównym źródłem dla studentów, opisującym XVI-wieczny osmański dwór. Opisał również z olbrzymimi szczegółami rośliny i zwierzęta, które napotkał w Turcji. Jego listy zawierały również jedyne zachowaną listę słów krymskiego gotyku, germańskiego dialektu, używanego niekiedy w niektórych odizolowanych regionach Krymu[2].

Busbecq odkrył prawie kompletną kopię Res Gestae Divi Augusti, opisującą życie i czyny rzymskiego cesarza Augusta w Monumentum Ancyranum w Ankarze. Rozpoznał jej pochodzenie podczas czytania Swetoniusza i opublikował jej fragmenty w swojej książce Turkish Letters[3].

Był zapalonym kolekcjonerem. Nabywał wartościowe rękopisy, rzadkie monety i ciekawe przedmioty różnego rodzaju. Pośród jego najbardziej znanych odkryć była VI-wieczna kopia Dioskurydesa De Materia Medica, kompedium ziół leczniczych. Po namowie Busbecqusa cesarz zakupił to dzieło. Manuskrypt w chwili obecnej jest znany jako Vienna Dioscurides. Jego pasja do zielarstwa sprawiła, że wysłał cebulki tureckich tulipanów swojemu przyjacielowi Charles'owi de L’Écluse, który przystosował te kwiaty do uprawy na terenach Niderlandów. Busbecq'owi przypisuje się także sprowadzenie do północnej europy bzu (choć jest to dyskusyjne), a także kozy angorskiej.

Życie po Turcji[edytuj | edytuj kod]

Wrócił z Turcji w 1562 roku, obejmując stanowisko doradcy na dworze cesarza Ferdynanda w Wiedniu i opiekuna wnuków i synów przyszłego cesarza Maksymiliana II. Busbecq zakończył swoją karierę jako opiekun Elżbiety Habsburg, córki Maksymiliana i wdowy francuskiego króla Karola IX. Wciąć jednak służył monarchii Austriackiej, obserwując rozwój francuskich wojen religijnych, prowadzonych w imieniu Rudolfa II Habsburga. Wreszcie, w 1592 roku, kiedy jego życie dobiegało kresu, postanowił opuścić swoją rezydencję w Mantes niedalego Paryż i udał się do swojej rodzinnej Zachodniej Flandrii, jednakże został pobity i okradziony przez członków ligi katolickiej w okolicy Rouen. Zmarł kilka dni później. Jego ciało pochowano w zamkowej kaplicy w Saint-Germain-sous-Cailly w pobliżu miejsca jego śmierci, a jego serce zostało zabalsamowane i wysłany do rodzinnego grobowca w Bousbecque.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Academic Home, search.eb.com [dostęp 2018-01-21] (ang.).
  2. Considine, John (John P.), Dictionaries in early modern Europe : lexicography and the making of heritage, Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2008, ISBN 978-0-521-88674-1, OCLC 174449768.
  3. Edward Seymour Forster, The Turkish Letters of Ogier Ghiselin de Busbecq: Poems, LSU Press, 1 czerwca 2005, ISBN 978-0-8071-3071-1 [dostęp 2018-01-21] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Itinera Constantinopolitanum et Amasianum (1581), później opublikowanej jako A. r. Busbequii D. legationis Turcicae epistolae quattor - znane w języku angielskim jako Turkish Letters. Od początku 20-go wieku, tłumaczenie na język angielski jest dostępne jako ​ISBN 0-8071-3071-0​.
  • Epistolae ad Rudolphum II. Imperatorem e Gallia scriptae (1630) – pośmiertne wydanie listów Busbecquesa, adresowanych do Rudolfa II Habsburga z dokładnym opisem życia i polityki francuskiego dworu.
  • Vier brieven over het gezantschap naar Turkije (Legationis Turcicae epistolae quatuor), Ogier Ghiselin Van Boesbeeck. Tłumaczenie Michael Goldsteen, Wstęp i uwagi Zweder von Martels. Dostępny ​ISBN 90-6550-007-3​ (uitgeverij Verloren, Hilversum, Netherlands)
  • Les écritures de l'ambassade: les Lettres turques d'Ogier Ghiselin de Busbecq. Traduction annotée et étude littéraire. PhD Thesis of Dominique ARRIGHI, Sorbonne, Paris, 2006.
  • Ogier Ghiselin de Busbecq. Les Lettres Turques, translation into French by Dominique ARRIGHI, Honoré Champion, Champion Classiques collection, ​ISBN 978-2-7453-2038-4​, introduction by Gilles Veinstein, Ottoman history professor at Collège de France.
  • tłumaczenia na angielski jako The Life and Letters of Ogier Ghiselin de Busbecq, 1881, przez Forster i Daniell jest dostępna online za darmo Tom 1 Tom 2
  • Turkish Letters, angielski, tłumaczenie E.S. Forster. Eland Books (2005) ​ISBN 0-907871-69-0

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Busbecq sprowadził niektóre rękopisy z Konstantynopolu:

  • Minuscule 218
  • Minuscule 222
  • Minuscule 421
  • Minuscule 434
  • Minuscule 425
  • Minuscule 719
  • Minuscule 722

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]