Bydło domowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bydło rasy holsztyńsko-fryzyjskiej.
Buhaj rasy Limousine.
Na pierwszym planie cielę szkockiej rasy wyżynnej.
Krowa rasy Ayrshire.

Bydło domowe (Bos taurus) – gatunek zwierząt z rodziny wołowatych[1], rzędu parzystokopytnych[2]. Gatunek ten pochodzi od tura wielkiego i tura krótkorogiego[1][2].

Dorosły samiec bydła w zootechnice określany jest mianem buhaj, stadnik albo byk. Krowa jest to dorosła samica tego gatunku. Potomkiem buhaja i krowy jest cielę. Młode osobniki bydła domowego płci męskiej to byczki albo buhajki. Jałówką zaś jest nazywana młoda samica, do pierwszego ocielenia. Wół jest to wytrzebiony (pozbawiony operacyjnie jąder) buhaj[3].

Bydło może być hodowane[1][2]:

  • na mięso
  • jako siła robocza
  • w celu uzyskania mleka

Typy użytkowe bydła[edytuj | edytuj kod]

Przez typ użytkowy rozumie się zespół cech anatomicznych, fizjologicznych i morfologicznych, które predestynują zwierzę do określonego typu użytkowania. Bydło domowe dzieli się na 3 typy użytkowe: mleczny, mięsny i kombinowany.

Bydło typu mlecznego[edytuj | edytuj kod]

Dla tego typu cechami charakterystycznymi budowy ciała są: klinowaty (trójkątny) kształt ciała pogłębiający się ku tyłowi, płaska klatka piersiowa, skośnie ustawione żebra i duże odstępy między nimi, głowa i szyja wydłużone, skóra cienka i elastyczna, słabe umięśnienie, u samic dobrze rozwinięte wymię[3].

Bydło typu mięsnego[edytuj | edytuj kod]

Ten typ ma kształt tułowia zbliżony do prostokąta, krótką, szeroką i głęboką klatkę piersiową, żebra ustawione prawie prostopadle względem kręgosłupa. Głowa krótka i szeroka, szyja krótka, mocno umięśniona. Skóra bydła typu mięsnego jest gruba, gąbczasta, ze słabym porostem włosów. U samic słabo rozwinięte wymię[3].

Bydło typu kombinowanego[edytuj | edytuj kod]

Bydło typu kombinowanego (mięsno-mlecznego albo mleczno-mięsnego) łączy cechy budowy wyżej opisanych typów wyspecjalizowanych przy przewadze pierwszego bądź drugiego z nich. W Polsce spotyka się prawie wyłącznie bydło w tym typie[3].

Hodowla zwierząt w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W ciągu ostatnich kilkunastu lat pogłowie zwierząt hodowlanych w Polsce zdecydowanie spadło. Nie jest to jednak zjawisko niepokojące, gdyż mamy obecnie na rynku wystarczające ilości mięsa, mleka i jaj (paradoksalnie w latach 70. i 80., gdy hodowano znacznie więcej zwierząt, sytuacja była dużo gorsza, np. mięso sprzedawano na kartki). Efektem wprowadzenia po 1989 roku gospodarki rynkowej było m. in. powstanie konkurencji, także w zakresie produkcji zwierzęcej. Upadła wówczas większość nieekonomicznych Państwowych Gospodarstw Rolnych. Również małym gospodarstwom indywidualnym przestało się opłacać trzymanie pojedynczych zwierząt.

Pogłowie bydła od 1990 roku zmniejszyło się blisko dwukrotnie. Obecnie hodowla prowadzona jest głównie w dużych (liczących po kilkaset sztuk), specjalistycznych gospodarstwach, których najwięcej znajduje się na Podlasiu, Mazowszu i w Wielkopolsce.[4]

Rasy hodowlane bydła[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Lista ras bydła hodowlanego.

W okresie tysięcy lat hodowli wykształciło się wiele ras dostosowanych do lokalnych, często specyficznych warunków i przystosowanych do różnych sposobów użytkowania.

Przypisy

  1. a b c Grzegorz Fiedorowicz, Wacław Romaniuk: Technika w chowie bydła terminologia. Warszawa 2006: Instytut Budownictwa, Mechanizacji, i Elektryfikacji Rolnictwa. ISBN 83-89806-16-9.
  2. a b c bydło domowe w słowniku pojęć biologicznych. PWN. [dostęp 2012-04-23].
  3. a b c d pod red. Tadeusza Szulca: Chów i hodowla zwierząt. Wrocław: Wydawnictwo Akademii Rolniczej, 2005.
  4. Wydawnictwa Edukacyjne WIKING - Portal Edukacyjny - ROLNICTWO w Polsce, www.wiking.edu.pl [dostęp 2015-11-26].

4. <http://faostat3.fao.org/browse/Q/QA/E?>

5.http://www.wiking.edu.pl/article.php?id=273