Przejdź do zawartości

Bylica boże drzewko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Bylica boże drzewko
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

bylica

Gatunek

bylica boże drzewko

Nazwa systematyczna
Artemisia abrotanum L.
Sp. Pl.: 845 (1753)[3]
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z południowo-zachodniej Europy (Hiszpania, Francja, Włochy). Został szeroko rozprzestrzeniony w pozostałej części tego kontynentu, w Ameryce Północnej i Azji[3]. W polskiej florze jest kenofitem, występuje na rozproszonych stanowiskach w całym kraju, częściej w okolicy Wrocławia[4].

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]
Liście
Pokrój
Półkrzew o prosto wzniesionych łodygach osiągających od 0,7 do 1,5 metra wysokości i rozgałęziających się. W dolnej, drewniejącej części brunatne, w górze nagie i pokryte woskiem[5].
Korzeń
Palowy, gruby i drewniejący[5].
Liście
Ogonkowe lub siedzące, o długości od 2 do 5 cm[5], bez uszek u nasady. Blaszki dwukrotnie pierzasto-sieczne (wyższe pojedynczo pierzaste, a najwyższe niepodzielone) z nitkowatymi łatkami, sinozielone, górą nagie, spodem szaro owłosione[6][5].
Kwiaty
Zebrane w drobne koszyczki o średnicy 1,5–3 mm, wyrastające na krótkich szypułkach, zwisające i tworzące wąską, ale też luźną wiechę. Zewnętrzne listki okrywy lancetowate, wewnętrzne podługowate i tępe, obłonione i krótko owłosione. Kwiaty w koszyczkach żółte, zewnętrzne żeńskie, środkowe obupłciowe[5].
Owoce
Drobne niełupki (do 0,8 mm długości i 0,4 mm szerokości), jajowate i spłaszczone[5].
Gatunki podobne
W Europie Środkowej byliny o liściach podzielonych na nitkowato wąskie odcinki ma bylica polna A. campestris różniąca się bezwonnymi pędami i brakiem woni. Bylica pontyjska A. pontica i austriacka A. austriaca mają szarawo i białawo kutnerowate liście. Wszystkie trzy gatunki mają też w nasadzie liści wyraźne uszka lub pierzaste łatki, których brak u bożego drzewka[6].

Biologia i ekologia

[edytuj | edytuj kod]

Półkrzew[5], chamefit lub nanofanerofit[6]. Kwitnie od sierpnia do października[6]. Wszystkie części rośliny wydzielają silny, specyficzny balsamiczno-korzenny zapach, określany jako podobny do zapachu Coca-Coli[7].

Na obszarach introdukcji jest rośliną ruderalną – dziczeje na przychaciach, przypłociach, na starych cmentarzach[5]. Liczba chromosomów 2n= 18[6].

Zastosowanie

[edytuj | edytuj kod]
  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec zielarski: ziele. Zawiera m.in.: olejek eteryczny (do 2,5%), związki kumarynowe, żywice, kwasy organiczne (w tym kawowy), garbniki (do 6%), gorycze, alkaloid abrotanina, sole mineralne i niewielkie ilości prowitaminy A oraz witaminy C.
    • Działanie: przejawia głównie działanie żółciopędne i ułatwiające przepływ żółci z pęcherzyka żółciowego do dwunastnicy. Dalej – wzmaga wytwarzanie soków trawiennych. Działa słabo moczopędnie, przeciwzapalnie oraz ściągająco, napotnie i przeciwrobacznie. Lek stosuje się w postaci naparu (1 łyżeczka suszu na 1 szklankę wrzątku, parzyć pod przykryciem 10 – 15 minut) pitego po 1/4 szklanki 2 – 3 razy dziennie w rozmaitych schorzeniach i dolegliwościach. Napar jest stosowany przy chorobach wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych (zastojów żółci, stanów skurczowych), także w niedokwaśności, zapaleniu żołądka, jelit i lekkich biegunkach.
    • W medycynie ludowej herbatki z ziela bożego drzewka używane były jako środek pobudzający apetyt, dobroczynnie oddziałujący jednocześnie na przebieg procesów trawiennych i przeciw robakom, oraz pobudzający macicę. Dawniej miał on też zastosowanie w dychawicy, gośćcu, nieregularnym miesiączkowaniu i przeziębieniu (ze względu na właściwości napotne). Zewnętrznie używano go, w połączeniu z mąką jęczmienną i olejem roślinnym (utrzeć równe wagowo części składników na jednolitą masę) do robienia okładów na obrzęki i powiększone gruczoły.
  • Roślina kosmetyczna. Ziele stosowane jest jako dodatek do kąpieli o działaniu wzmacniającym, poprawiających krążenie w skórze[8].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. ↑ a b c Artemisia abrotanum L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-07-15].
  4. ↑ Adam Zając, Maria Zając (red.), Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce: dodatek, Kraków: Uniwersytet Jagielloński. Instytut Botaniki, 2019, s. 36, ISBN 978-83-956282-0-7, OCLC 1143739807.
  5. ↑ a b c d e f g h Waldemar Żukowski, Artemisia L., Bylica, [w:] Bogumił Pawłowski, Adam Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 301.
  6. ↑ a b c d e Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 486. ISBN 83-01-14342-8.
  7. ↑ Karolina Wachowicz, To drzewko pachnie jak Coca-Cola. Ma wiele zastosowań i możesz posadzić je na balkonie, „Noizz”, 22 maja 2018 [dostęp 2018-05-30] (pol.).
  8. ↑ Bohumír Hlava: Rośliny kosmetyczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1984, s. 48. ISBN 83-09-00765-5.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bylica_boże_drzewko&oldid=78046735”