Bystrzyca (dopływ Wieprza)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bystrzyca
Ilustracja
Bystrzyca w Osmolicach
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Lokalizacja

lubelskie

Rzeka
Długość 86,91 km
Spadek

1,42‰

Powierzchnia zlewni

1318,37 km²

Źródło
Miejsce okolice Szastarki
Wysokość

275 m n.p.m.

Współrzędne

50°51′37″N 22°21′52″E/50,860278 22,364444

Ujście
Recypient

rzeka Wieprz

Miejsce w Spiczynie
Wysokość

152 m n.p.m.

Współrzędne

51°20′59″N 22°45′25″E/51,349722 22,756944

Szlak
RiverIcon-Spring.svg 86,91 okolice Szastarki
275 m n.p.m.
RiverIcon-AffluentR.svg Kosarzewka
RiverIcon-AffluentL.svg Ciemięga
RiverIcon-AffluentR.svg Czerniejówka
RiverIcon-AffluentL.svg Czechówka
RiverIcon-AffluentL.svg Ciemięga
RiverIcon-delta.svg 0
w Spiczynie
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast w centrum znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast po prawej znajduje się punkt z opisem „ujście”

Bystrzyca – największy lewobrzeżny dopływ Wieprza, jedna z rzek Wyżyny Lubelskiej. Swoje źródła ma na wschód od Szastarki (na wysokości 275 m n.p.m.). Przepływa przez Lublin. Całkowita długość rzeki wynosi 86,91 km, a powierzchnia jej dorzecza 1318,37 km2. Poniżej miejscowości Spiczyn (na wysokości 152 m n.p.m.) uchodzi do Wieprza.[1].

Dopływy[edytuj | edytuj kod]

Dopływami Bystrzycy są Kosarzewka, Ciemięga (południowa), Czerniejówka, Czechówka i Ciemięga (północna). Kosarzewka wpada w Osmolicach, płynąca od zachodu Ciemięga (południowa), od południa Czerniejówka i od północnego zachodu Czechówka wpadają w granicach Lublina, a ostatnim dopływem, już poza granicami miasta, jest Ciemięga (północna).

Miejscowości nad Bystrzycą[edytuj | edytuj kod]

Lublin[edytuj | edytuj kod]

Przez Lublin Bystrzyca płynie z południa na północny wschód wraz ze swoimi dopływami – Czerniejówką i Czechówką. Dolina Bystrzycy dzieli Lublin na część zachodnią, którą zalicza się do Równiny Bełżyckiej i Płaskowyżu Nałęczowskiego oraz część wschodnią, która wchodzi w skład Płaskowyżu Świdnickiego i Wyniosłości Giełczewskiej. Bystrzyca przepływa przez lub wyznacza granice następujących dzielnic Lublina: Zemborzyce, Wrotków, Czuby Południowe i Północne, Za Cukrownią, Rury, Śródmieście, Stare Miasto, Bronowice, Kalinowszczyzna, Tatary, Ponikwoda oraz Hajdów-Zadębie.

Na rzece w południowej części Lublina (na terenie Zemborzyc i w bezpośrednim sąsiedztwie Wrotkowa i Abramowic) znajduje się zbiornik retencyjny o powierzchni ok. 250 ha – Zalew Zemborzycki. Jest to miejsce wypoczynku i rekreacji, dysponujące turystyczną i sportową bazą usługową[2]. W rejonie ujścia Czechówki i Czerniejówki, poniżej Zamku Lubelskiego, od XIV do XIX wieku istniał Wielki Staw Królewski, pełniący funkcję retencyjną,hodowlaną i napędzający młyny[3].

Tereny nad Bystrzycą były wykorzystwywane przez mieszkańców Lublina w celach rekreacyjnych znacznie wcześniej: w okresie międzywojennym nad rzeką znajdowała się plaża[4].

Inne miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Sulów, Zakrzówek-Wieś, Zakrzówek, Majorat, Bystrzyca, Kiełczewice Górne, Kiełczewice Maryjskie, Kiełczewice Dolne, Borkowizna, Dębina, Rechta, Strzyżewice, Bystrzyca Nowa, Bystrzyca Stara, Piotrowice, Żabia Wola, Polanówka, Sobianowice, Bystrzyca, Charlęż i Spiczyn.

Sztuczne zbiorniki[edytuj | edytuj kod]

Największym obiektem hydrograficznym na Bystrzycy jest Zalew Zemborzycki, zbiornik retencyjno-przeciwpowodziowy dla miasta Lublin. Ponadto utworzono zespoły stawów rybnych w Zakrzówku, Dębinie, Strzyżewicach i Piotrowicach, a także mniejsze zbiorniki spiętrzające na potrzeby licznych młynów wodnych, m.in. w Osmolicach, Kiełczewicach Górnych i Dolnych.

Ujście Bystrzycy[edytuj | edytuj kod]

W strefie ujścia Bystrzycy do Wieprza brzegi obydwu rzek są porośnięte typowymi dla łęgów roślinami drzewiastymi i krzewami. Licznie występują tu pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), uczepy (Bidens cernae i Bidens tripartita) oraz wiele roślin szuwarowych, a wśród nich manna mielec (Glyceria aquatica).

Wody Bystrzycy są zanieczyszczone. Zdecydowana poprawa czystości wody Bystrzycy nastąpiła po uruchomieniu komunalnej oczyszczalni Hajdów, zbierającej i oczyszczającej ścieki z Lublina i Świdnika.

Przy brzegach, gdzie jest słaby nurt, pływa rzęsa (Lemna minor). Zarośnięta droga polna wiedzie do głównej drogi Spiczyn-Zawieprzyce i jedyny w tej okolicy most na Bystrzycy.

Do Zawieprzyc prowadzą drogi polne oraz kamienista droga. W pobliżu mostu w Zawieprzycach widać usypany kopiec ziemny. Na tej wyniosłości stoi stary, kamienny, dobrze zachowany słup z pozłacanym krzyżem[5].

Bystrzyca w Lublinie
Bystrzyca na mapie dzielnic Lublina
Dolina Bystrzycy w Lublinie, odcinek stanowiący granicę Rur i „Za Cukrownią”
Ścieżka edukacyjna „Doliną rzeki Bystrzycy” – tablica informacyjna nieopodal zapory na Bystrzycy i Jeziora Zemborzyckiego w Lublinie
Bystrzyca na wysokości al. Tysiąclecia

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bystrzyca na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2022-04-27].
  2. Lubelski Ośrodek Informacji Turystycznej LOIT: Miasto Lublin – geografia i przyroda. [dostęp 2009-09-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-09)].
  3. Krzysztof Szafranek, Monika Krzykała: Wielki Staw Królewski – Zapomniana Oczywistość. Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. [dostęp 2015-07-06].
  4. A na plaży nadbystrzyckiej… gdy ktoś się chłodzi, korzystają złodzieje. „Głos Lubelski”. 224, s. 5, 1931-08-08. 
  5. Zespół Szkół Rolniczych w Kijanach: Przystanek VI: Ujście Bystrzycy. W: Dolina Wieprza – Nadwieprzański Park Krajobrazowy [on-line]. [dostęp 2009-09-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-31)].