Bytownit

Bytownit
	; Kryształ bytownitu z kopalni Dorado, Casas Grandes, Chihuahua, Meksyk (3,7 x 2 x 1,3 cm)
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	glinokrzemian wapnia i sodu; ((Ca,Na)[Al(Al,Si)Si2O8])
Twardość w skali Mohsa	6
Przełam	nierówny, muszlowy, schodkowy
Łupliwość	doskonała
Pokrój kryształu	tabliczkowy
Przezroczystość	przezroczysty
Układ krystalograficzny	trójskośny
Klasa krystalograficzna	pinakoidalna
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	2,6–2,77 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	biały, szary, żółtawy, bezbarwny
Rysa	biała
Połysk	szklisty, półszklisty
Współczynnik załamania	1,563–1,583
Inne	dwójłomność: 0,010–0,011 dyspersja (optyka): silna
	Multimedia w Wikimedia Commons

Bytownit – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów. Należy do grupy minerałów pospolitych. Nazwa pochodzi od miasta Bytown (dawna nazwa Ottawy) w Kanadzie, gdzie w 1835 roku, po raz pierwszy go opisano.

Charakterystyka

Właściwości

Jest mieszaniną (tworzy kryształy mieszane) dwóch innych minerałów:

10-30% albitu - NaAlSi₃O₈ - (glinokrzemian sodu)
70-90% anortytu - CaAl₂Si₂O₈ - (glinokrzemianem wapnia)

Najczęściej tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, krótkosłupkowym. Występuje w skupieniach ziarnistych i zbitych. Często tworzy zbliźniaczenia – zazwyczaj kryształy wrosłe. Jest kruchy, przezroczysty.

Występowanie

Występuje w zasadowych skałach magmowych - gabrach, bazaltach, diabazach i skałach metamorficznych. Stanowi składnik meteorytów. Towarzyszą mu zwykle pirotyn, aktynolit i kwarc^[1].

Miejsca występowania:

Na świecie: Niemcy, Francja – Korsyka, Czechy, Szwecja, Wielka Brytania, Kanada, USA, Japonia, RPA.

W Polsce: spotykany na Dolnym Śląsku (w gabrach i bazaltach) oraz w okolicach Suwałk.

Zastosowanie

ma znaczenie naukowe,
ma znaczenie kolekcjonerskie,
bywa stosowany w jubilerstwie (najczęściej w formie kaboszonów).

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l Bytownite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-09-27] (ang.).

Zobacz też

albit, oligoklaz, anortyt, andezyn, labrador, plagioklazy.

Bibliografia

J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005
A. Bolewski: Mineralogia szczegółowa, Wyd. Geologiczne W-wa 1965
W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r.
Leksykon Przyrodniczy - Minerały i kamienie szlachetne, „Horyzont” 2002 r.

Linki zewnętrzne

bytownit na stronie webmineral.com (ang.)
bytownit na stronie mindat.org (ang.)

[mindat-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l Bytownite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-09-27] (ang.).

[1]