Cal (film)
| Gatunek | |
|---|---|
| Rok produkcji | |
| Data premiery |
15 maja 1984 (37. MFF w Cannes) |
| Kraj produkcji | |
| Język |
angielski |
| Czas trwania |
102 min |
| Reżyseria | |
| Scenariusz |
Bernard MacLaverty |
| Główne role | |
| Muzyka | |
| Zdjęcia | |
| Scenografia |
Josie MacAvin |
| Kostiumy |
Penny Rose |
| Montaż |
Michael Bradsell |
| Produkcja | |
| Wytwórnia |
Goldcrest Films |
| Dystrybucja |
Warner Bros. (kina) |
| Budżet |
1,9 mln £ |
Cal – brytyjski[a] dramat filmowy z 1984 roku w reżyserii Pata O'Connora. Adaptacja powieści Bernarda MacLaverty'ego z 1983 roku pod tym samym tytułem.
Fabuła
[edytuj | edytuj kod]Tytułowy "Cal" to młody Irlandczyk spod Belfastu, zaangażowany w działalność IRA. Pewnego dnia przez przypadek poznaje wdowę po policjancie, który został zabity przez bojowników IRA. Pomiędzy dwojgiem ludzi z czasem dochodzi do romansu. Ich związek zostaje brutalnie przerwany aresztowaniem "Cala" przez policję, który chociaż próbuje, nie jest w stanie zerwać z organizacją.
Obsada
[edytuj | edytuj kod]- John Lynch – "Cal"
- Helen Mirren – Marcella
- Donal McCann – Shamie
- Ray McAnally – Cyril Dunlop
- John Kavanagh – Skeffington
- Stevan Rimkus – Crilly
- Catherine Gibson – pani Morton
- Louis Rolston – Dermot Ryan
- Tom Hickey – Preacher
- Gerard Mannix Flynn – Arty
- Seamus Forde – pan Morton
- Edward Byrne – Skeffington senior
- J. J. Murphy – człowiek w bibliotece
- Audrey Johnson – Luc
- Brian Munn – Robert Morton
i in.
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]Cal był drugim z kolei i pierwszym głośnym filmem Pata O'Connora – w późniejszych latach czołowego twórcy irlandzkiego kina – który przyniósł mu światowy rozgłos[1].
Film często klasyfikowany jest jako produkcja irlandzka lub brytyjsko-irlandzka, jednak pomimo poruszanej tematyki i postaci reżysera (Pat O'Connor), ze względu na postać producenta – Davida Puttnama i wytwórnie filmowe w których powstał, należy traktować go jako produkcję stricte brytyjską[2]. Tak też podaje w Polsce Filmweb i Kronika Filmu pod red. Mariana Michalika[3][4].
Zdjęcia miały miejsce w Irlandii (Drogheda i Navan)[5].
Obsadę aktorską w większości stanowili aktorzy z Irlandii Północnej. Niektórzy z nich odgrywając swoje role czerpali z osobistych doświadczeń, jak np. Catherine Gibson[6].
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Film spotkał się z dobrym przyjęciem zarówno ze strony krytyków jak i publiczności[4]. Chociaż w wypadku tej drugiej film okazał się być finansową klapą. Historyk filmu i krytyk Sam Manning, który obraz O'Connora uważał za jedną z najbardziej udanych irlandzkich produkcji niskobudżetowych, wyjaśnia tę sprzeczność masowym odwrotem widzów od kin do systemów VHS w połowie lat 80. Jak na standardy roku 1984 (który był najgorszym rokiem pod względem wizyt w kinach w historii brytyjskiej kinematografii) publiczność w kinach dopisała, jednak nie była ona w stanie zapewnić wystarczających wpływów ze sprzedaży biletów[6].
Światowa premiera filmu miała miejsce na MFF w Cannes w maju 1984 roku, gdzie obraz zyskał owacje na stojąco, a Helen Mirren otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki[6]. Pisząc z Cannes, Nigel Andrews z Financial Times uznał, że „Cal jest najbardziej poruszającym i przekonującym portretem życia w Irlandii Północnej, jaki dało nam kino”[6].
W sierpniu tego samego roku film miał premierę w Stanach Zjednoczonych. Został bardzo dobrze przyjęty przez krytyków. Roger Ebert sceny miłosne w filmie uznał za "najpiękniejsze jakie widział"[7]. Janet Maslin z The New York Times chwaląc w nim niemal wszystko, określiła Cala jako "piękny, żałobny film o Irlandii Północnej"[8]. Miesiąc później, we wrześniu 1984 Cal pokazano w Wielkiej Brytanii. Zyskał sobie bardzo pochlebne recenzje krytyków, chwalono zwłaszcza realizm romansu nastoletniego bohatera z dojrzałą pracodawczynią[6][b]. Kiedy film wszedł do brytyjskich kin Arthur Thirkell z Daily Mirror, stwierdził, że „zachowanie Helen Mirren i Johna Lyncha jako kochanków zasługuje na najwyższe pochwały i jest wiele do podziwiania w uczciwym filmie, który zagłębia się w serca zwykłych ludzi”[6]. Efektem były dwie nominacje do nagrody BAFTA[9]. O odbiorze filmu w Irlandii Północnej, jego producent David Puttnam powiedział, że jedną z rzeczy, z których zawsze był najbardziej dumny, było dobre przyjęcie filmu przez obie strony konfliktu. Zarówno brytyjskie jak i irlandzkie gazety zamieściły pozytywne recenzje o nim. "Ludzie czuli, że film był uczciwy”[6].
Po czterdziestu latach od premiery, w rankingu popularnego, filmowego serwisu internetowego Rotten Tomatoes, obraz posiada wysoką, 91-procentową, pozytywną ocenę „czerwonych pomidorów”[10]
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Nazwa/Wydarzenie | Nagroda/Kategoria | Nominowany | Rezultat |
|---|---|---|---|---|
| 1984 | MFF w Cannes | Najlepsza aktorka pierwszoplanowa | Helen Mirren | nagroda |
| Złota Palma | Pat O'Connor | nominacja | ||
| 1985 | BAFTA | Najbardziej obiecujący debiut aktorski | John Lynch | nominacja |
| Najlepsza aktorka pierwszoplanowa | Helen Mirren | nominacja |
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tadeusz Lubelski (red.): Encyklopedia kina. Kraków: Biały Kruk, 2010, s. 711. ISBN 978-83-7553-100-8. (pol.).
- ↑ Cal. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
- ↑ Cal. [w:] Filmweb [on-line]. [dostęp 2025-04-19]. (pol.).
- 1 2 Kronika...,
- ↑ Filming & production. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Sam Manning: Revisiting Cal. [w:] Film Hub NI [on-line]. 2022-12-13. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
- ↑ Strona autorska
- ↑ Janet Maslin: Screen: Love in Belfast. [w:] The New York Times [on-line]. 1984-08-24. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
- ↑ Cal. Awords. [w:] IMDb [on-line]. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
- ↑ Cal. [w:] Rotten Tomatoes [on-line]. [dostęp 2025-04-19]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marian B. Michalik (oprac.): Kronika filmu. Warszawa: Wydawnictwo KRONIKA – Marian B. Michalik, 1995, s. 499. ISBN 83-86079-03-7.