Calidris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Calidris[1]
Anon. = Merrem, 1804[2]
Przedstawiciel rodzaju – biegus rdzawy (C. canutus)
Przedstawiciel rodzaju – biegus rdzawy (C. canutus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd bekasowce
Parvordo Scolopacida
Nadrodzina Scolopacoidea
Rodzina bekasowate
Podrodzina biegusy
Plemię Calidrini
Rodzaj Calidris
Typ nomenklatoryczny

Tringa calidris J.F. Gmelin, 1788 = Tringa canutus Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Calidrisrodzaj ptaka z podrodziny biegusów (Arenariinae) w rodzinie bekasowatych (Scolopacidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Eurazji[32].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 12–32 cm; masa ciała 15–254 g; rozpiętość skrzydeł 26–66 cm[33].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Calidris: epitet gatunkowy Tringa calidris J.F. Gmelin, 1789 (obecnie syn. Calidris canutus); gr. καλιδρις kalidris lub σκαλιδρις skalidris – nakrapiany, w szarym kolorze brzegowy ptak wspomniany przez Arystotelesa, dalej niezidentyfikowany, ale przypuszcza się że jest to biegus lub pliszka[34].
  • Arenaria: łac. arenarius – związany z piaskiem, od arena (poprawnie harena) – piasek[35]. Gatunek typowy: Arenaria vulgaris Bechstein, 1803 = Tringa alba Pallas, 1764.
  • Philomachus: gr. φιλομαχος philomakhos – zadziorny, wojowniczy, od φιλος philos – miłośnik, od φιλεω phileō – kochać; μαχη makhē – walka, bitwa, od μαχομαι makhomai – walczyć. Samce batalionów zbierają się wspólnie na taniec godowy i walczą między sobą[36]. Gatunek typowy: Tringa pugnax Linnaeus, 1758.
  • Ereunetes: gr. ερευνητης ereunētēs – poszukiwacz, gmeracz, od ερευναω ereunaō – szukać[37]. Gatunek typowy: Ereunetes petrificotus Illiger = Tringa pusilla Linnaeus, 1766.
  • Erolia: autor opisu taksonu nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej[38]. Gatunek typowy: Erolia variegata Vieillot, 1816 = Scolopax testacea Pallas, 1764 = Tringa ferrugineus Pontoppidan, 1763.
  • Falcinellus: nowołac. falcinellus – mały sierp (ptak), od zdrobnienia falx, falcis – sierp[39]. Gatunek typowy: Platalea pygmea Linnaeus, 1758.
  • Pelidna: gr. πελιδνος pelidnos – siny, od πελιος pelios – potłuczony, czarny i niebieski[40]. Gatunek typowy: Tringa cinclus Linnaeus, 1766 = Tringa alpina Linnaeus, 1758.
  • Limicola: łac. limicola – mieszkaniec błota, od limus, limi – błoto;-cola – mieszkaniec, od colere – mieszkać[41]. Gatunek typowy: Numenius pygmaeus Bechstein, 1802 (nie Latham, 1787) = Scolopax falcinellus Pontoppidan, 1763.
  • Pavoncella: włoska nazwa Pavoncella dla czajek Vanellus[42]. Gatunek typowy: Tringa pugnax Linnaeus, 1758.
  • Symphemia: gr. συμφημι sumphēmi – zatwierdzać[43]. Gatunek typowy: Symphemia atlantica Rafinesque, 1819 = Tringa pusilla Linnaeus, 1766.
  • Eurynorhynchus: gr. ευρυνω eurunō – rozszerzać; ῥυγχος rhunkhos – dziób. Łyżeczkowata końcówka dzioba krytycznie zagrożonego biegusa łyżkodziobego jest widoczne nawet u piskląt[44]. Gatunek typowy: Eurynorhynchus griseus Nilsson, 1817 = Platalea pygmea Linnaeus, 1758.
  • Hemipalama: gr. ἡμι- hēmi- – mały, od ἡμισυς hēmisus – połowa; παλαμη palamē – dłoń (tj. płetwa)[45]. Gatunek typowy: Tringa pusilla Linnaeus, 1758.
  • Crocethia: gr. κροκη krokē – otoczak, od κροκαλη krokalē – plaża; θειω theiō – biegać. Piaskowiec lęgi odbywa w regionach arktycznych, ale poza sezonem lęgowym i zimą grupy tych ptaków widywane są biegające wzdłuż plaż na całym świecie[46]. Nowa nazwa dla Calidris.
  • Platyrhamphus: gr. πλατυς platus – szeroki; ῥαμφος rhamphos – dziób[47]. Gatunek typowy: Scolopax falcinellus Brünnich, 1764 = Platalea pygmea Linnaeus, 1758.
  • Ancylocheilus: gr. αγκυλοχειλης ankulokheilēs – z haczykowatym dziobem, od αγκυλος ankulos – krzywy, od αγκος ankos – łuk, zakręt; χειλος kheilos – dziób[48]. Gatunek typowy: Tringa subarquata Guldenstadt = Tringa ferruginea Pontoppidan, 1763.
  • Actodromas (Actodroma): gr. ακτη aktē, ακτης aktēs – brzeg morza; δρομας dromas – bieganie, wędrowanie, od τρεχω trekhō – biegać[49]. Gatunek typowy: Tringa minuta Leisler, 1812.
  • Canutus: Epitet gatunkowy: Tringa canutus Linnaeus, 1758; według legendy król Anglii, Danii i Norwegii, Kanut (ang. Canute) (995-1035; panował w latach 1016-1035), traktował biegusa rdzawego, odpowiednio tuczonego białym chlebem i mlekiem, jako przysmak[50]. Gatunek typowy: Tringa islandica Linneaus, 1758.
  • Heteropoda: gr. ἑτεροπους heteropous, ἑτεροποδος heteropodos – z nierównymi nogami, od ἑτερος heteros – inny, różny; πους pous, ποδος podos – stopa[51]. Gatunek typowy: Tringa semipalmata A. Wilson, 1813 = Tringa pusilla Linnaeus, 1758.
  • Schoeniclus: gr. σχοινικλος skhoiniklos – nieznany ptak przybrzeżny, być może pliszka[52]. Gatunek typowy: Trnga alba Pallas, 1764.
  • Schoeniculus: zdrobnienie nazwy rodzaju Schoeniclus G.R. Gray, 1841[53]. Gatunek typowy: Tringa minuta Leisler, 1812.
  • Tryngites: gr. τρυγγας trungas – biało-zady, wielkości drozda ptak brodzący, machający ogonem, wspomniany przez Arystotelesa, dalej niezidentyfikowany, ale później wiązany z różnymi nadbrzeżnymi ptakami[54]. Gatunek typowy: Tringa rufescens Vieillot, 1819 = Tringa subruficollis Vieillot, 1819.
  • Micropalama: gr. μικρος mikros – mały; παλαμη palamē – dłoń[55]. Gatunek typowy: Tringa himantopus Bonaparte, 1826.
  • Arquatella: epitet gatunkowy Trynga arquatella Pallas, 1811 (obecnie syn. Calidris maritima); zdrobnienie łac. arquatus – łuko-kształtny, zakrzywiony, od arquus lub arcus – łuk, tęcza[56]. Gatunek typowy: Tringa maritima Brünnich, 1764.
  • Heteropygia: gr. ἑτερος heteros – inny, różny; πυγη pugē – kuper[57]. Gatunek typowy: Tringa minutilla Vieillot, 1819. Gatunek typowy: Tringa fuscicollis Vieillot, 1819.
  • Limnocinclus: gr. λιμνη limnē – bagno; κιγκλος kinklos – mały przybreżny ptak[58]. Totanus acuminatus Horsfield, 1821.
  • Actia: gr. ακτιος aktios – nad brzegiem morza, od ακτη aktē, ακτης aktēs – brzeg morza[59]. Nowa nazwa dla Arquatella.
  • Neopisobia: gr. νεος neos – nowy; rodzaj Pisobia Billberg, 1827[60]. Gatunek typowy: Totanus damacensis Horsfield, 1821 = Tringa subminuta von Middendorff, 1853.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[61]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Calidris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b B. Merrem. Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland. „Allgemeine Literatur-Zeitung”. 2 (168), s. kol. 542, 1804 (niem.). 
  3. J.M. Bechstein: Ornithologisches Taschenbuch von und für Deutschland, oder, Kurze Beschreibung aller Vögel Deutschlands für Liebhaber dieses Theils der Naturgeschichte. Leipzig: Carl Friedrich Enoch Richter, 1803, s. 462a. (niem.)
  4. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium, additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 262. (łac.)
  5. L.J.P. Vieillot: Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire. Paris: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1817, s. 55. (fr.)
  6. Cuvier 1816 ↓, s. 486.
  7. Cuvier 1816 ↓, s. 490.
  8. C.L. Koch: System der baierische Zoologie. Nürnberg: in Rommissiou bei dei Stainischeu Buchhandlung, 1816, s. 316. (niem.)
  9. W.E. Leach: A Systematic Catalogue of the Specimens of the Indigenous Mammals and Birds in the British Museum. London: Printed by Richard and Arthur Taylor, 1816, s. 29. (ang.)
  10. C.S. Rafinesque. De 70 nouveaux Genres d’Animaux decouverts dans l’interieur des Etats-Unisd'Amerique, durant l’annee 1818. „Journal de Physique, de Chimie, d'Histoire Naturelle et des Arts”. 88, s. 418, 1819 (fr.). 
  11. S. Nilsson: Ornithologia Svecica. Cz. 2. Havniae: Apud J.H. Schubothium, 1821, s. 29. (łac.)
  12. C.L. Bonaparte: Specchio comparativo delle Ornitologie di Roma e di Filadelfia. Pisa: 1827, s. 61. (wł.)
  13. Billberg 1828 ↓, s. 132.
  14. Billberg 1828 ↓, s. 172.
  15. Kaup 1829 ↓, s. 37.
  16. Kaup 1829 ↓, s. 50.
  17. Kaup 1829 ↓, s. 55.
  18. Kaup 1829 ↓, s. 194.
  19. Ch.L. Brehm: Handbuch der Naturgeschichte aller Vögel Deutschlands. Ilmenau: B.F. Voigt, 1831, s. 653. (niem.)
  20. T. Nuttall: A manual of the ornithology of the United States and of Canada. Cz. 2: The Water Birds. 1834, s. 135. (ang.)
  21. G.R. Gray: A list of the genera of birds, with their synonyma and an indication of the typical species of each genu. Wyd. 2nd ed., rev., augm., and accompanied with an index. London: Printed and sold by R. and J.E. Taylor, 1841, s. 89. (ang.)
  22. E. Rüppell: Systematische Uebersicht der Vögel Nord-ost-Afrika's, nebst Abbildung und Beschreibung von fünfzig Theils unbekannten, Theils noch nicht bildlich dargestellten Arten. Frankfurt A.M.: In Commission der S. Schmerber'schen Buchhandlung (nachfolger H. Keller), 1845, s. 126. (niem.)
  23. J. Cabanis. Beiträge zur Orntihologie Cuba’s. „Journal für Ornithologie”. 4 (24), s. 418, 1857 (niem.). 
  24. Baird 1858 ↓, s. 726.
  25. Baird 1858 ↓, s. 717.
  26. a b E. Coues. A Monograph of the Tringeae of North America. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 1861, s. 190, 1861 (ang.). 
  27. J. Gould: Handbook of the birds of Australia. Cz. 2. London: by the author, 1865, s. 254. (ang.)
  28. G.R. Gray: Hand-list of genera and species of birds, distinguishing those contained in the British Museum. Cz. 3. London: printed by order of the Trustees, 1871, s. 48. (ang.)
  29. F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1890, s. 329. (niem.)
  30. R.B. Sharpe: Catalogue of the Birds in the British Museum. Cz. 24: Limicolæ. London: 1896, s. 535. (ang.)
  31. G.M. Mathews: The Birds of Australia. Cz. 3. London: Whiterby, 1913, s. 245. (ang.)
  32. F. Gill & D. Donsker (red.): Buttonquail, plovers, seedsnipe & sandpipers (ang.). IOC World Bird List: Version 7.2. [dostęp 2017-07-12].
  33. T. Piersma, J. van Gils & P. Wiersma: Family Scolopacidae (Sandpipers, Snipes and Phalaropes). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 3: Hoatzin to Auks. Barcelona: Lynx Edicions, 1996, s. 516, 519–526, 529–530. ISBN 84-87334-20-2. (ang.)
  34. Jobling 2016 ↓, s. Calidris.
  35. Jobling 2016 ↓, s. Arenaria.
  36. Jobling 2016 ↓, s. Philomachus.
  37. Jobling 2016 ↓, s. Ereunetes.
  38. Jobling 2016 ↓, s. Erolia.
  39. Jobling 2016 ↓, s. Falcinellus.
  40. Jobling 2016 ↓, s. Pelidna.
  41. Jobling 2016 ↓, s. Limicola.
  42. Jobling 2016 ↓, s. Pavoncella.
  43. Jobling 2016 ↓, s. Symphemia.
  44. Jobling 2016 ↓, s. Eurynorhynchus.
  45. Jobling 2016 ↓, s. Hemipalama.
  46. Jobling 2016 ↓, s. Crocethia.
  47. Jobling 2016 ↓, s. Platyrhamphus.
  48. Jobling 2016 ↓, s. Ancylocheilus.
  49. Jobling 2017 ↓, s. Actodromas.
  50. Jobling 2016 ↓, s. Canutus.
  51. Jobling 2016 ↓, s. Heteropoda.
  52. Jobling 2016 ↓, s. Schoeniclus.
  53. Jobling 2016 ↓, s. Schoeniculus.
  54. Jobling 2016 ↓, s. Tryngites.
  55. Jobling 2016 ↓, s. Micropalama.
  56. Jobling 2016 ↓, s. Arquatella.
  57. Jobling 2016 ↓, s. Heteropygia.
  58. Jobling 2016 ↓, s. Limnocinclus.
  59. Jobling 2017 ↓, s. Actia.
  60. Jobling 2016 ↓, s. Neopisobia.
  61. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Calidrini Reichenbach, 1849 (Wersja: 2016-11-19). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-07-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-07-12]. (ang.)
  2. G. Cuvier: Le règne animal distribué d'après son organisation, pour servir de base a l'histoire naturelle des animaux et d'introduction a l'anatomie comparée. T. 1. Paris: Chez Déterville, 1817, s. 1–540. (fr.)
  3. G.J. Billberg: Synopsis faunae Scandinaviae. T. 1. Cz. 2: Aves. Holmiae: Ex officina typogr. Caroli Deleen, 1828, s. 1–208. (łac.)
  4. J.J. Kaup: Skizzirte Entwicklungs-Geschichte und naturliches system der europaischen Thierwelt. Darmstatd: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 1–203. (niem.)
  5. S.F. Baird: Order Grallatores. W: S.F. Baird, J. Cassin, G.N. Lawrence: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Made under the direction of the secretary of war, in 1853-6, according to acts op congress of March 8, 1853, May 31, 1854, and August 5, 1854. Cz. 9: Birds. Waszyngton: A.O.P. Nicholson, Printer [etc.], 1858, s. 650–754. (ang.)