Carl Diem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Carl Diem
Ilustracja
Carl Diem
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1882
Würzburg
Data i miejsce śmierci 17 grudnia 1962
Kolonia
Zawód, zajęcie działacz sportowy, publicysta
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RFN
Theodor Lewald i Carl Diem (z prawej strony), St. Moritz, 1928
Przybycie płomienia olimpijskiego na igrzyska w Berlinie w 1936
Dzwon olimpijski w Weissensee
Carl Diem – znaczek okolicznościowy z okazji letnich igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972, wydany w 1968 roku

Carl Diem (ur. 24 czerwca 1882 w Würzburgu, zm. 17 grudnia 1962 w Kolonii) – niemiecki działacz sportowy, dziennikarz i publicysta.

Inicjator zapalania płomienia olimpijskiego na stadionie w greckiej Olimpii i przenoszenia go przez sztafetę olimpijską do miejsca rozgrywania igrzysk w danym roku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Carl Diem urodził się 24 czerwca 1882 roku w Würzburgu[1]. Po śmierci ojca opuścił szkołę i rozpoczął pracę w fabryce tekstylnej[1][a]. Rodzina przeprowadziła się do Berlina[1]. Bez matury Diem nie mógł później podjąć pełnych studiów, ale uczęszczał jako wolny słuchacz na wykłady z filozofii, estetyki, historii literatury, psychologii, socjologii i dziennikarstwa na uniwersytecie Humboldtów w Berlinie[2]. Przez krótki okres zdobywał wykształcenie zawodowe w fabryce metali, co jednak zarzucił na rzecz zawodu handlowca, w którym ostatecznie przepracował jeden rok[3]. W 1904 roku wstąpił na rok do służby wojskowej, po czym nie został zatrudniony przez wojsko z uwagi na swój zawód handlowca[3]. Następnie pracował w dziale księgowym firmy tekstylnej[3]. Pracę tę wkrótce porzucił, by zająć się działalnością na rzecz sportu[3].

Działalność na rzecz sportu[edytuj | edytuj kod]

W 1899 roku Diem założył swój pierwszy klub sportowy SC Marcomannia Berlin[1]. W 1904 roku objął posadę w niemieckiej federacji lekkoatletycznej Deutsche Sportbehörde für Athletik i założył stowarzyszenie Verband Berliner Athletik-Vereine[1].

W 1906 roku towarzyszył niemieckim sportowcom podczas Olimpiady Letniej 1906 w Atenach[4]. Jego wyjazd opłaciły gazety niemieckie, dla których Diem pisał raporty z igrzysk[4]. Po powrocie rozpoczął stałą współpracę z prasą, z czasem zostając jednym z najbardziej znaczących dziennikarzy sportowych w Niemczech[4].

W 1908 roku objął funkcję przewodniczącego niemieckiej federacji lekkoatletycznej[1].

W 1912 roku był kapitanem niemieckiej drużyny olimpijskiej na Letnie Igrzyska Olimpijskie 1912 w Sztokholmie[4]. Po zakończeniu igrzysk ogłoszono decyzję o przyznaniu organizacji kolejnej olimpiady w 1916 roku Berlinowi[4]. Na wniosek przewodniczącego Deutscher Reichsausschuss für Olympische Spiele Victora von Podbielskiego (1844–1916) Diem został sekretarzem generalnym komitetu organizacyjnego[4]. Pomimo pełnienia tej funkcji, Diem zgłosił się w 1914 roku na ochotnika do wojska[4]. Igrzyska w Berlinie zostały ostatecznie odwołane z powodu trwającej wojny[5].

W 1913 roku z inicjatywy Diema przyznano po raz pierwszy odznaki Deutsches Sportabzeichen (DSA) w uznaniu szczególnych osiągnięć sportowych[1].

W 1917 roku Deutscher Reichsausschuss für Olympische Spiele został przekształcony w Deutscher Reichsausschuss für Leibesübungen (DRAfL) a Diem zobowiązał się pełnić funkcję jego sekretarza generalnego przez kolejne 12 lat[6]. W czasie swojej kadencji zajął się budową systemu sportu narodowego. W 1920 roku z jego inicjatywy przeprowadzono pierwsze w Niemczech igrzyska młodzieży Reichsjugendwettkämpfe[6]. W tym samym roku objął funkcję prorektora nowo powstałej wyższej szkoły sportowej Deutsche Hochschule für Leibesübungen (DHfL)[6], gdzie prowadził wykłady w latach 1930–33[1]. W 1930 roku Diem poślubił jedną z pierwszych studentek szkoły – Liselottę Bail (1906–1992)[7].

Po przyznaniu Niemcom organizacji letnich igrzysk olimpijskich w 1936 roku w Berlinie, działacze sportowi skupieni wokół Diema i Theodora Lewalda (1860–1947) założyli w styczniu 1933 roku komitet organizacyjny, którego generalnym sekretarzem został Diem[7]. Po dojściu nazistów do władzy w marcu 1933 roku, Diem został uznany za „politycznie niepewnego” (niem. „politisch unzuverlässig“) i urlopowany z wyższej szkoły sportowej[7][1]. Niemniej jednak, udało się mu zachować funkcję sekretarza generalnego igrzysk[1].

Diem zrealizował własną koncepcję organizacji olimpiady, wprowadzając wiele innowacji[1]. Z jego inicjatywy płomień olimpijski na igrzyska zapalono na stadionie w antycznej Olimpii i przeniesiono przez olimpijską sztafetę do Berlina, gdzie uroczyście dokonano zapalania znicza olimpijskiego[8][1]. Zapoczątkowano w ten sposób nowożytną tradycję ceremonialnego zapalania ognia olimpijskiego w Olimpii i jego przenoszenia przez sztafetę do miejsca rozgrywania igrzysk[8]. Ponadto z inicjatywy Diema w 1936 roku postawiono dzwon olimpijski, a przed igrzyskami wystawiono sztukę teatralną „Olympische Jugend”[9].

W latach 1938–1945, na prośbę Pierre's de Coubertin[10], Diem kierował Międzynarodowym Instytutem Olimpijskim w Berlinie[1]. W okresie tym Diem napisał wiele ideologicznych i naukowych artykułów na temat sportu, które w jednej trzeciej opublikował na łamach mediów nacjonalistycznych[1]. Wówczas Diem wydał również trzytomowe dzieło „Olympische Flamme” (pol. „Płomień olimpijski”), które obok filmu Leni Riefenstahl Olimpiada uchodzi za najważniejszy dokument nazistowskiej propagandy sportowej[1].

Carl Diem został wybrany generalnym sekretarzem odpowiedzialnym za organizację zimowych igrzysk olimpijskich w 1940 roku w Garmisch-Partenkirchen. Igrzyska te zostały odwołane po wybuchu II wojny światowej[11]. W 1939 roku Diem objął kierownictwo wydziału zagranicznego Nationalsozialistischer Reichsbund für Leibesübungen, który odpowiadał za organizacje wyjazdów zagranicznych niemieckich sportowców i zawodów międzynarodowych na terenie Niemiec[11]. W okresie tym zacieśniono współpracę z faszystowskimi Włochami i powołano do życia Towarzystwo Niemiecko-Włoskie (niem. Deutsch-Italienische-Gesellschaft, (DIG)), któremu przewodniczył Hans von Tschammer und Osten (1887–1943) a wiceprzewodniczącym został Diem[11].

Pod koniec wojny Carl Diem odwiedzał wojska niemieckie na froncie, gdzie prowadził wykłady dla żołnierzy Wehrmachtu[11]. W 1944 roku wstąpił dobrowolnie do Volkssturmu[12]. 19 marca 1945 roku wygłosił przed członkami Volkssturmu płomienną mowę, zagrzewającą do ostatniej walki[12].

Działalność Carla Diema w nazistowskich Niemczech wzbudza wiele wątpliwości odnośnie jego postawy wobec nazizmu i zbrodni reżimu – prowadzoną debatę nazwano „Diem-Debatte”[13].

Po wojnie Carl Diem złożył deklarację, że nigdy nie był członkiem NSDAP, co umożliwiło mu kontynuację kariery[12].

W 1945 roku został kierownikiem instytutu wychowania fizycznego i higieny szkolnej (niem. Institut für körperliche Erziehung und Schulhygiene) na Uniwersytecie Humboldtów[1][12]. Był również konsultantem ds. sportu rządu niemieckiego[10].

W 1947 roku Carl Diem został pierwszym rektorem Deutsche Sporthochschule Köln – uczelni sportowej założonej z inicjatywy władz brytyjskiej strefy okupacyjnej w powojennych Niemczech[1][14]. W 1949 roku wraz z żoną Liselott napisał autobiografię „Ein Leben für den Sport” (pol. „Życie dla sportu”)[1].

Zmarł 17 grudnia 1962 roku w Kolonii[1]. Po jego śmierci rektorem Deutsche Sporthochschule Köln została jego żona Liselott[1].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Olympische Flamme., Berlin 1936
  • Asiatische Reiterspiele. Ein Beitrag zur Kulturgeschichte der Völker. Deutscher Archiv-Verlag, Berlin 1941
  • Körpererziehung bei Goethe. Frankfurt am Main 1948.
  • Lord Byron als Sportsmann. Köln 1950.
  • Ein Leben für den Sport. Ratingen o.J. [1974].

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Archiwum Carla i Liselotty Diem[edytuj | edytuj kod]

W 1964 roku powołano do życia Instytut im. Carla Diema (niem. Carl-Diem-Institut, (CDI)) jako instytut olimpijski przy wyższej szkole sportu Deutsche Sporthochschule Köln w Kolonii[17]. Instytut prowadziła żona Diema – Liselotta, która w testamencie zapisała jednostce zbiory dokumentów i materiałów związanych ze sportem oraz ponad 40 tys. historycznych zdjęć[17]. Po śmierci Liselotty, instytut włączono do struktur Deutsche Sporthochschule Köln jako Archiwum Carla i Liselotty Diem (niem. Carl und Liselott Diem Archiv – Olympische Forschungsstätte der Deutschen Sporthochschule Köln, (CuLDA))[17].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Inne źródła podają, że ojciec Diema zostawił rodzinę i wyjechał do Ameryki. Zob. Breuer (2008).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Deutsches Historisches Museum: Carl Diem 1882-1962 (niem.). [dostęp 2016-08-21].
  2. Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 12. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  3. a b c d Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 13. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  4. a b c d e f g Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 14. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  5. Pelle, Kimberly D.; Findling, John E.: Historical dictionary of the modern Olympic movement. Westport, Conn: Greenwood Press, 1996, s. 47-53. ISBN 0-313-28477-6. (ang.)
  6. a b c Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 15. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  7. a b c d Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 16. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  8. a b John Grasso, Bill Mallon, Jeroen Heijmans: Historical Dictionary of the Olympic Movement. Rowman & Littlefield, 2015, s. 436. ISBN 978-1-4422-4860-1. [dostęp 2016-08-06]. (ang.)
  9. Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 17. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  10. a b Bill Mallon, Jeroen Heijmans: Historical Dictionary of the Olympic Movement. Scarecrow Press, 2011, s. 100. ISBN 978-0-8108-7522-7. [dostęp 2016-08-21].
  11. a b c d Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 18. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  12. a b c d Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 19. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  13. „Kurier – Informationen der Deutschen Sporthochschule Köln”, s. 1, April 2002. 2 (niem.). 
  14. Deutsche Sporthochschule Köln: Chronik 1947 (niem.). [dostęp 2016-08-21].
  15. Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 2. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  16. a b Meike Breuer: Sport zwischen Kampf und Spiel – der Sportbegriff in den Werken von Carl Diem. Ruhr-Universität Bochum Fakultät für Sportwissenschaft, 2008, s. 20. [dostęp 2016-08-21]. (niem.)
  17. a b c Deutsche Sporthochschule Köln: Carl und Liselott Diem-Archiv (niem.). [dostęp 2016-08-21].