Carl von Ghega

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Carl von Ghega
Ilustracja
Carl von Ghega, litografia Josepha Kriehubera, 1851
Data i miejsce urodzenia 10 stycznia 1802
Wenecja
Data i miejsce śmierci 14 marca 1860
Wiedeń
Przyczyna śmierci gruźlica
Zawód architekt, inżynier
Linia kolejowa Semmering
Podobizna Carl von Ghegi na 20-szylingowym banknocie

Carl von Ghega (ur. 10 stycznia 1802 w Wenecji, zm. 14 marca 1860 w Wiedniu) – austriacki architekt i inżynier, budowniczy linii kolejowej Semmering – pierwszej linii normalnotorowej kolei górskiej w Europie, która w 1998 roku została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Antona Ghegi (1777–1828), oficera marynarki[1][2].

Kształcił się w kolegium wojskowym w Wenecji (1814−1817) i studiował nauki matematyczne na uniwersytecie w Padwie (1811−1819)[1][2]. W latach 1819−1836 i 1840−1842 prowadził budowę dróg lądowych i wodnych, najpierw w Wenecji, a następnie w Tyrolu[1]. W latach 1836−1840 był kierownikiem budowy linii kolejowej z Brna do Brzecławia (fragmentu tzw. C.K. Uprzywilejowanej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda, łączącej Wiedeń z Krakowem)[2].

W 1842 roku został wysłany przez władze austriackie razem z architektem Moritzem Löhrem do Stanów Zjednoczonych, by zapoznać się tam ze zdobyczami inżynierii kolejowej[1].

Po powrocie z USA został inspektorem ds. planowania i budowy kolei WiedeńTriest[1]. Wyzwaniem było poprowadzenie linii przez przełęcz Semmering na wysokości 984 m n.p.m. Von Ghega opracował projekt linii po przestudiowaniu 39 linii kolejowych w Stanach Zjednoczonych i sporządzeniu szczegółowych map terenów wokół przełęczy. Aby sporządzić odpowiednio dokładne mapy von Ghega wynalazł nowe instrumenty pomiarowe[3]. Wytyczył kilka alternatywnych linii, po czym wybrał jedną, której budowa nie wymagała zbyt wielu tuneli[3]. Plan von Ghegi został ukończony w 1847 roku i zakładał budowę linii o długości 42 km, z 22 większymi mostami i wiaduktami oraz tunelem o długości 1200 m[3]. Projekt został zaakceptowany do realizacji przez austriackiego ministra robót publicznych w czerwcu 1848 roku, pomimo protestów prasy i inżynierów[3]. Prace rozpoczęto w sierpniu 1848 roku − linia została podzielona na 14 odcinków, których budowę powierzono 14 różnym firmom. Z początku przy budowie zatrudnionych było 1421 pracowników, a wraz z rozwojem prac ich liczba wzrosła do 20 tys.[3]. Linię Semmering ukończono w 1854 roku[3], a linię do Triestu w 1857 roku[1]. W 1998 roku linia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO[3].

Jednocześnie von Ghega zasiadał w zarządzie Dyrekcji Generalnej Cesarsko-Królewskich Kolei Państwowych. Przygotował również projekt sieci linii kolejowej dla całego Cesarstwa Austrii[1].

Zmarł na gruźlicę[2].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Wybór za Neue Deutsche Biographie[1]:

  • Die Baltimore-Ohio Eisenbahn über die Alleghanygebirge, 1844
  • Über nordamerikanischen Brückenbau und Berechnung des Tragungsvermögens der Howe'schen Brücken, 1845
  • Übersicht der Hauptfortschritte des Eisenbahnwesens in den Jahrzehnte 1840-50 und die Ergebnisse der Probefahrten auf eine Strecke der Staatsbahn über dem Semmering in Österreich, 1852
  • Malerischer Atlas der Eisenbahn über dem Semmering, 1855
Szkic wiaduktu w Borovnicy, Carl von Ghega, 1850

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Paul Mechtler: Ghega, Karl Ritter von. W: Neue Deutsche Biographie – wydanie on-line. T. 6. 1964, s. 364. [dostęp 2015-01-17]. (niem.)
  2. a b c d Ghega, Karl von (1802-1860), Techniker. W: ÖBL 1815-1950 – wydanie on-line. T. 1. Österreichisches Biographisches Lexikon und biographische Dokumentation, 1959, s. 436. [dostęp 2015-01-17]. (niem.)
  3. a b c d e f g UNESCO: Semmering Railway (ang.). [dostęp 2015-01-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]