Cena strachu (film 1953)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cena strachu
Le salaire de la peur
Gatunek dramat, thriller
Data premiery Francja 22 kwietnia 1953
Kraj produkcji  Francja  Włochy
Język francuski
Czas trwania 131 min
Reżyseria Henri-Georges Clouzot
Scenariusz Henri-Georges Clouzot
Jérôme Géronimi
Główne role Yves Montand
Charles Vanel
Peter van Eyck
Folco Lulli
Muzyka Georges Auric
Zdjęcia Armand Thirard
Scenografia René Renoux
Montaż Madeleine Gug
Etiennette Muse
Henri Rust
Produkcja Francja CICC
Francja Filmsonor
Francja Vera Films
Włochy Fono Roma
Nagrody
1953: Grand Prix za najlepszy film i Nagroda Specjalna za kreację aktorską dla Charlesa Vanela na 6. MFF w Cannes
1953: Złoty Niedźwiedź (nagroda publiczności) na 3. MFF w Berlinie
1955: Nagroda BAFTA za najlepszy film

Cena strachu (franc. Le salaire de la peur) – francusko-włoski film fabularny z 1953 roku w reżyserii Henriego-Georges’a Clouzota, zrealizowany na podstawie powieści Georges’a Arnauda pod tym samym tytułem. Uważany jest za największe osiągnięcie filmu noir we Francji, „koncertowo zbudowany thriller awanturniczy, łączący w sobie podtekst egzystencjonalny z akcentami społecznymi”[1] oraz klasyczne dzieło filmu sensacyjnego[2].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości Las Piedras, znajdującej się w jednym z krajów latynoamerykańskich, wegetuje grupa europejskich rozbitków życiowych. Jedyną możliwością dla nich wyrwania się z beznadziei jest zdobycie pieniędzy na bilet lotniczy. Nieoczekiwanie stwarza ją pożar rafinerii amerykańskiego koncernu naftowego. Do jego ugaszenia niezbędny jest materiał wybuchowy, którego wybuch ma zdmuchnąć płomienie. Kierownictwo koncernu ogłasza nabór chętnych do dowiezienia ładunku o wysokiej wrażliwości na wstrząsy - nitrogliceryny - do położonego na górskim odludziu, oddalonego o kilkaset kilometrów pola naftowego. Mimo ogromnego niebezpieczeństwa zadania, zgłasza się do niego większość okolicznych Europejczyków, z których wybrana zostaje czwórka najlepszych kierowców. Na dwóch ciężarówkach mają oni dostarczyć ładunek w zamian za bajońską sumę 2000 $ dla każdego, która może dać im możliwość wyrwania się z kraju i rozpoczęcia nowego życia. Są to Kalabryjczyk Luigi i tajemniczy Nordyk Bimba (pierwsza ciężarówka) oraz para Francuzów – oszust Jo i, główny bohater filmu, Korsykanin Mario (druga ciężarówka). Desperaci mogą w każdej chwili wylecieć w powietrze. Z każdym jednak kilometrem przyzwyczajają się do sytuacji. Pokonują kręte i wąskie drogi, wysadzają w powietrze zagradzający przejazd głaz. Pod koniec trasy eksploduje pierwsza ciężarówka (Bimba i Luigi). Wybuch tworzy lej wypełniony ropą wyciekającą z uszkodzonego eksplozją podziemnego rurociągu. Jo wysłany przodem dla zbadania przeprawy, brodząc w ropie, grzęźnie pomiędzy niewidocznymi korzeniami. Jadący za nim Mario, nie zwracając na to uwagi (wie, że jeśli się zatrzyma, to ciężarówka już nie ruszy) przejeżdża po nodze partnera. Ten umiera w dalszej drodze na skutek szybko postępującego zakażenia tuż przed bramą płonącej rafinerii. Do celu dociera tylko Mario. Inkasuje podwójną zapłatę za siebie i za dowiezionego, martwego Jo. Upojony sukcesem, podczas drogi powrotnej, słuchając w radio swojej ciężarówki walca Straussa, zaczyna „tańczyć” samochodem na drodze wykonując slalom. W pewnym momencie traci panowanie nad wozem i spada w przepaść.

Dzieło Clouzota jak na film z roku 1953 nie zestarzało się ani trochę pod względem formalnym. Do dziś też trzyma w pieczołowicie budowanym napięciu[3].

Główne role[edytuj | edytuj kod]

  • Yves Montand – Mario
  • Charles Vanel – Jo
  • Peter van Eyck – Bimba
  • Folco Lulli – Luigi
  • Antonio Centa – szef obozu
  • Darling Légitimus – Miss Legitimus
  • Luis De Lima – Bernardo
  • Jo Dest – Smerloff
  • Darío Moreno – Hernandez
  • William Tubbs – Bill O’Brien
  • Véra Clouzot – Linda

i inni.

O filmie[edytuj | edytuj kod]

Obraz był pierwszym i jedynym filmem w historii, który otrzymał zarówno Złotą Palmę na MFF w Cannes, jak i Złotego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie[3]. Cena strachu jest klasycznym filmem akcji, wyprodukowanym na długo zanim gatunek ten zaczął święcić triumfy w latach 80. XX w. Najsłynniejszą sceną w filmie, która weszła do klasyki kina światowego jest slalom ciężarówką po górskiej drodze w wykonaniu młodego Yves’a Montanda w takt popularnego walca Straussa Nad pięknym modrym Dunajem. Reminiscencje do niej pojawiały się kilkakrotnie później w różnych filmach, m. in. w Wykidajło z 1989 roku. Film miał dwa remaki w latach następnych. Obydwa powstały w Stanach Zjednoczonych: pierwszy w 1958 wyreżyserował Howard W. Koch (Violent Road), a kolejny w 1977 William Friedkin (Sorcerer). W filmie jedną ról zgrała żona Clouzota (Véra), którą ten przywiózł z Brazylii wraz z pomysłem scenariusza[2]. Film został zrealizowany na pustkowiach Camargue w południowej Francji, które doskonale imitowały południowoamerykański pejzaż[2].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Krytyka przyjęła film z niemal jednogłośnym entuzjazmem, a historycy sztuki filmowej uznali Clouzota za "mistrza w budowaniu napięcia i analizy psychologicznej". W swej wymowie społecznej, film był raczej kontrowersyjny, na co zwracali uwagę zwłaszcza krytycy obozu socjalistycznego, gdzie film był pokazywany. Dla większości krytyków zachodnich film był jednak przede wszystkim "wielką metaforą losu ludzkiego i nieodwracalności ludzkich przeznaczeń". Podkreślali oni ukazane w nim znakomite studium charakterów, osiągnięte głównie dzięki zindywidualizowanemu, znakomitemu aktorstwu[4].

W Polsce film dwukrotnie był wprowadzany na ekrany kin – po raz pierwszy w 1955, kolejny w 1969 – co miało być miarą jego sukcesu[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Garbicz, Klinowski..., s. 128
  2. a b c Helman..., s. 58
  3. a b Rafał Donica: Remake. The Wages of Fear vs. Sorcerer (pol.). W: Klub Miłośników Filmu [on-line]. 11 lutego 2007. [dostęp 2010-03-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. Helman..., s. 59
  5. Helman..., s. 57-58

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Garbicz, Jacek Klinowski: Kino, wehikuł magiczny. Przewodnik osiągnięć filmu fabularnego. Podróż druga. 1950-1959. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987. ISBN 83-08-01377-5. (pol.)
  • Marian B. Michalik: Kronika filmu. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1995. ISBN 83-86079-03-7.
  • Cena strachu. W: Alicja Helman: Mały leksykon filmowy. Filmy sensacyjne. Warszawa: WAiF, 1974, s. 57-60.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]