Centawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Centawa
Pomnik parafian Centawy poległych w wojnach światowych
Pomnik parafian Centawy poległych w wojnach światowych
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat strzelecki
Gmina Jemielnica
Liczba ludności (2013) 657
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-134
Tablice rejestracyjne OST
SIMC 0495639
Położenie na mapie gminy Jemielnica
Mapa lokalizacyjna gminy Jemielnica
Centawa
Centawa
Położenie na mapie powiatu strzeleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu strzeleckiego
Centawa
Centawa
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Centawa
Centawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Centawa
Centawa
Ziemia50°30′40″N 18°24′26″E/50,511111 18,407222

Centawa (niem. Centawa, śl. Cyntawa)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Jemielnica.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Spis geograficzno-topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku, którego autorem jest J.E. Muller notuje nazwę miejscowości Centawa jako jedyną, funkcjonującą zarówno w języku polskim jak i niemieckim[1].

Ze względu na polskie pochodzenie nazwa została zmieniona w latach 1936-45 przez nazistowską administrację III Rzeszy na nową, całkowicie niemiecką - Haldenau.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Spis z 1835 notuje we wsi: folwark, piekarnię, dwie fryszernie oraz kuźnię[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[2]:

  • kościół par. pw. Najświętszej Panny Marii, z XV/XVI w., XIX w., średniowieczny, wczesnogotycki z roku 1253[3] zbudowany z łupanych bloków wapieni triasowych z formacji gogolińskiej. Najcenniejszy zabytek wioski. Jego fundatorką była szlachcianka Magdalena Centawska. Świątynia pierwotnie przykryta była gontem. Na wieżę nałożono drewnianą koronę, w której znajdowały się trzy dzwony wykonane z brązu. Nad prezbiterium umieszczono drugą wieżyczkę. Szczególnie godny uwagi jest tu sufit kasetonowy, malowany naturalnymi farbami. Jest on oryginalny i tak samo jak mury kościoła przetrwał od początku istnienia budowli. W 1872 r. kościół został zamknięty z powodu zagrożenia zawaleniem. Ludzie nie mogli dopuścić do zawalenia się budowli i w latach 1886-1888 przeprowadzili generalny remont. Pokryli go dachówką, dobudowali wejście na chór i poszerzyli go. Usunęli zewnętrzny tynk, powiększyli okna i zmienili łuk półkolisty na ostry, przebili okna w nawie północnej. Oprócz tego dobudowali również zakrystię i boczną salkę. Sprowadzono nowe organy z Nysy. W nawie głównej, w ołtarzu, jest obraz przedstawiający scenę narodzin Najświętszej Maryi Panny. Są też dwie figury: św. Jadwigi i św. Urbana. Niestety oryginalne ołtarze nie przetrwały do dzisiejszych czasów. Około 1950 r. zrobiono nowe. Obrazy zaś namalował Łukasz Mrzygłoda. W kościele znajduje się XIX-wieczna Droga Krzyżowa w obrazach. Pod świątynią jest krypta grobowa. Przypuszcza się, że została tam pochowana fundatorka, oprócz niej są tam trumny innych dostojników i możnych. Po przeprowadzonych badaniach w tym miejscu w 1922 r. prezes Śląskiego Zrzeszenia Geologów pisał tak: Grobowiec kościelny w Centawie zawiera piękną miedzianą trumnę z XVII w. W niej złożono baronową Dorothęę-Barbarę Larisch von Sleiwic (ur. 8.03.1665 r. zm. 13.09.1689 r.)[4]. Corocznie od maja do października, każdego 13 dnia miesiąca organizowane są Nabożeństwa Fatimskie w intencji parafian. W pierwszą niedzielę września w naszej parafii przypada odpust ku czci narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Przybywają liczne procesje z okolicznych parafii. Obecnym proboszczem parafii jest ksiądz dziekan Jan Czekański.

Przypisy

  1. a b J.E. Muller 1835 ↓, s. 542.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 12.1.2013]. s. 114.
  3. Opolszczyzna, listopad 1961, str. 6
  4. Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strona 44. ​ISBN 978-83-63036-04-1

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • [www.centawa.pl Oficjalna strona]