Cepelia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cepelia (CPLiA))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Logo Cepelii, Warszawa (2011)
Sklep Cepelia w Gdyni

Cepelia (Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego[1]) – centralny związek spółdzielni rękodzieła, który prowadził placówki handlowe zajmujące się zbytem towarów produkowanych w zrzeszonych spółdzielniach, wykonywanych bądź inspirowanych twórczością polskich artystów ludowych. Istniał w latach 1949–1990.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na wniosek Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Biura Nadzoru Estetyki Produkcji powstała Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego. Powołano ją 21 czerwca 1949 roku uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w ramach ustawy, której zadaniem było roztoczenie opieki państwa nad wytwórczością ludową. Organizacja miała skupić rozproszoną do tego czasu w różnych organizacjach wytwórczość ludową.

W końcu 1950 roku w jej skład wchodziło już 208 spółdzielni rękodzieła ludowego i artystycznego, m.in.: „Ład”, „Koronka”, „Wanda”, „Pilsko”, „Sztuka Łowicka”, „Rękodzieło Artystyczne”, „Region”, „Podhalańska”, „Imago Artis”, 105 zakładów przemysłu artystycznego, 18 magazynów hurtowych, 60 sklepów detalicznych i 59 punktów skupu gotowych wyrobów. Liczba zatrudnionych wynosiła łącznie 28 tys. osób, w tym 11 tys. chałupników[2]. Do Cepelii swoje produkty dostarczało także 20 tys. lokalnych producentów. Liczbę rękodzielników, którzy dostarczali do Cepelii swoje produkty szacowano wtedy na ok. 200 tys. osób. Pierwszym prezesem CPLiA była Zofia Szydłowska[2].

W 1954 roku zmieniono CPLiA, centralę spółdzielczo-państwową, na Związek Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego (pozostała umowna nazwa „Cepelia”)[3].

W 1974 roku nastąpiła zmiana nazwy na Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego (ZSRLiA)[4].

Jako zasługi Cepelii wymienić można również organizowanie konkursów i przyznawanie stypendiów artystom ludowym, utworzenie Biura Studiów i Projektów Przemysłu Zabawkarskiego, które jako jedno z pierwszych na świecie analizowało rolę zabawki w rozwoju dziecka, czynne uczestnictwo w Światowej Radzie Rękodzieła afiliowanej przy UNESCO[5].

W okresie transformacji gospodarczej nastąpiła likwidacja Cepelii w 1990 roku[6].

Na jej bazie powstały inne podmioty:

  1. Izba Gospodarcza Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”[7]
  2. Fundacja Cepelia Polska Sztuka i Rękodzieło
  3. Cepelia Polska Sztuka i Rękodzieło Spółka z o.o.[8]
  4. Spółdzielczy Związek Rewizyjny Cepelia[a]

Dodatkowo w ramach grupy powstała także Cepelia Tourist spółka z o.o.

Nowe podmioty cepeliowskie współpracują ze sobą i organizują na Rynku Głównym w Krakowie „Targi Sztuki Ludowej”, a w okresie wakacyjnym w Sopocie odbywa się przegląd rękodzieła i folkloru „Cepeliada”.

W 2015 r. Cepelia miała 36 sklepów własnych i 20 działających we franczyzie[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Spółdzielczy Związek Rewizyjny Cepelia zrzesza nie tylko spółdzielnie rękodzieła ludowego i artystycznego, ale także spółdzielnie artystów plastyków i architektów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 października 1949 r. o utworzeniu centrali spółdzielczo-państwowej pod nazwą: „Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego, Centrala Spółdzielczo-Państwowa” (M.P. z 1949 r. Nr 91, poz. 1097).
  2. a b Cepelię widzę ogromną.
  3. Maria Wożniak: Problemy wytwórczości ludowej w pracach zakładu badawczego związku „Cepelia”., s. 91, „Etnografia Polska”, t. XIX z. 2.
  4. Maria Wożniak: Problemy wytwórczości ludowej w pracach zakładu badawczego związku „Cepelia”., s. 91, „Etnografia Polska”, t. XIX z. 2.
  5. Cepelia – miejski charakter, wiejskie geny.
  6. a b Cepelia walczy o przetrwanie.
  7. Izba Gospodarcza.
  8. Spółka CEPELIA Polska Sztuka i Rękodzieło.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]