Cerkiew św. Bazylego Wielkiego w Koniecznej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew św. Bazylego Wielkiego
Distinctive emblem for cultural property.svg A-747 z dnia 20.06.1994.
cerkiew filialna
Ilustracja
Elewacja południowa
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Konieczna
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja przemysko-gorlicka
Wezwanie św. Bazylego Wielkiego
Wspomnienie liturgiczne 1/14 stycznia
Położenie na mapie gminy Uście Gorlickie
Mapa konturowa gminy Uście Gorlickie, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Konieczna, cerkiew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Konieczna, cerkiew”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Konieczna, cerkiew”
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa konturowa powiatu gorlickiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Konieczna, cerkiew”
Ziemia49°27′25,3″N 21°18′40,4″E/49,457028 21,311222

Cerkiew pod wezwaniem św. Bazylego Wielkiegoprawosławna cerkiew filialna w Koniecznej. Należy do parafii Opieki Matki Bożej w Zdyni, w dekanacie Gorlice diecezji przemysko-gorlickiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Obiekt włączony do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Świątynia znajduje się przy drodze do Gładyszowa, około 500 m od granicy ze Słowacją.

Cerkiew drewniana, orientowana, trójdzielna. Wieża obita blachą, 3-kondygnacyjna, o konstrukcji zrębowej w części dolnej i szkieletowej w górnej. Nawa na planie kwadratu, oszalowana. Prezbiterium wieloboczne, częściowo oszalowane, w tylnej części obite blachą. Dachy kalenicowe, blaszane. Wewnątrz mieści się ikonostas (o rzadko spotykanym, schodkowym układzie ikon), przywieziony z Sambora w 1912. Sufit i ściany pokrywają polichromie. Obok świątyni znajduje się cmentarz z kwaterą żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej.

Cerkiew św. Bazylego Wielkiego zbudowano w latach 1903–1905 jako świątynię greckokatolicką. Po wysiedleniu ludności łemkowskiej w ramach akcji „Wisła” (1947), w obiekcie sporadycznie celebrowano msze rzymskokatolickie dla przybyłych osadników. Od 1957 (kiedy część Łemków powróciła na ojcowiznę) w cerkwi zaczęto również odprawiać nabożeństwa według obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, co trwało do czasu aresztowania przez władze państwowe księdza greckokatolickiego (1961). Od tej pory wierni z Koniecznej pozostawali pod opieką duchownych prawosławnych z Bartnego. W dniu 29 lipca 1969 cerkiew została przekazana do użytkowania Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu jako świątynia filialna utworzonej w 1967 parafii w Zdyni. Od tego czasu cerkiew kilkakrotnie remontowano (po 1969, w latach 1996–1999, po 2004).

Na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 o uregulowaniu stanu prawnego niektórych nieruchomości pozostających we władaniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego świątynia stała się wyłączną własnością tego Kościoła[1].

W 2. dekadzie XXI w. w ramach unijnego projektu „Wschodniosłowiańskie dziedzictwo kulturowe – konserwacja, renowacja i digitalizacja drewnianych cerkwi i ich wyposażenia w Małopolsce, na Podkarpaciu, Lubelszczyźnie i Podlasiu” przeprowadzono kolejny, kapitalny remont świątyni. Po jego zakończeniu, cerkiew została 21 lipca 2019 r. poświęcona przez arcybiskupa przemyskiego i gorlickiego Paisjusza[2].

Uroczystość patronalna obchodzona jest 14 stycznia (według starego stylu 1 stycznia).

Cerkiew została wpisana do rejestru zabytków 20 czerwca 1994 pod nr A-747[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]