Cerkiew św. Paraskewy w Czyrnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew św. Paraskewy
obecnie kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny
Distinctive emblem for cultural property.svg 755 z dnia 5.09.1964[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Czyrna
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Niepokalanego Serca NMP w Czyrnej
Wezwanie Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny (obecnie)
św. Paraskewy Męczennicy (poprzednio)
Położenie na mapie gminy Krynica-Zdrój
Mapa lokalizacyjna gminy Krynica-Zdrój
Czyrna, dawna cerkiew
Czyrna, dawna cerkiew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czyrna, dawna cerkiew
Czyrna, dawna cerkiew
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Czyrna, dawna cerkiew
Czyrna, dawna cerkiew
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowosądeckiego
Czyrna, dawna cerkiew
Czyrna, dawna cerkiew
Ziemia49°28′57,6″N 21°01′16,5″E/49,482667 21,021250
Dzwonnica

Cerkiew św. Paraskewy Męczennicy w Czyrnej – dawna drewniana cerkiew greckokatolicka zbudowana w 1893, znajdująca się w Czyrnej.

Po 1947 zamieniona na kościół rzymskokatolicki i od 1951 pełni funkcję kościoła parafialnego pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny.

Cerkiew znajduje się na Szlaku architektury drewnianej w Województwie Małopolskim.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zbudowana w 1893 według projektu austriackiego architekta Delavo, z pochodzenia Francuza, o czym informuje tablica pamiątkowa wewnątrz cerkwi. W budowie uczestniczyła cała wieś pod przewodnictwem parocha Antoniego Konstantynowicza. Odnawiana i przebudowana w 1933. W latach 1979–83 przywrócono wnętrzu pierwotny wygląd odnowiono niektóre elementy wyposażenia[2].

Cerkiew łemkowska, typ epigonalny, orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie, szeroka nawa, sprawiająca wrażenie transeptu i prostokątny babiniec. Nawa i wsch. część babińca optycznie tej samej wysokości co prezbiterium. Przy prezbiterium od pn. zakrystia. Ściany szalowane pionowym deskowaniem, dachy kryte blachą[3]. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej, lekko pochyła, ze słupami wbudowanymi w zachodnią część wydłużonego babińca, z pseudoizbicą i gzymsem zegarowym bez zegarów.

W bocznych ścianach nawy duże, potrójne okna. Nad oknami ozdobne, zadaszone półkola z okrągłymi okienkami, nawiązujące do gzymsu zegarowego na wieży. Nad nawą spłaszczona kopuła z pseudolatarnią i cebulastym hełmem. Nad wieżą hełm z cebulastą kopułą i latarnią. Nad wschodnią częścią babińca dach dwuspadowy. Nad prezbiterium dach kalenicowy z małą latarnią pozorną. Hełmy nad nawą i wieżą zwieńczone żelaznymi krzyżami.

Nad nawą sklepienie kolebkowe (beczkowe). Ikonostas z XX w., wykonany prawdopodobnie podczas remontu ok. 1933 umieszczony jest w prezbiterium i dzieli je na dwie części. Za ikonostasem ołtarzyk M.B. z Dzieciątkiem. Obok na ścianie ikona rokokowa św. Paraskewy z II poł. XVIII w. Ubrana dostatnio święta trzyma w rękach szablę i palmę męczeństwa. Ikonę znalazł na strychu plebanii ks. Mieczysław Czekaj. Mogła być ufundowana przez konfederatów barskich i namalowana na podobieństwo św. Barbary. W północno-wschodnim narożniku nawy ołtarz barokowy z obrazem Złożenia do Grobu z II poł. XVII w. Obok ołtarza ikona Opieki Bogurodzicy z pocz. XVIII w.; na jej ramie przymocowana korona, jedna z dwóch, jakie przytrzymywano nad głowami nowożeńców podczas zaślubin. Najstarsza ikona, XVII-wieczna Ostatnia Wieczerza w owalnej ramie, pochodząca z poprzedniej cerkwi przechowywana jest w zakrystii.

Przy cerkwi kamienna dzwonnica parawanowa z przełomu XIX i XX. W pobliżu cerkwi znajduje się plebania i spichlerz z XIX w. Ok. 200 m. na północ od cerkwi dawny cmentarz, na którym zachowało się kilka kamiennych nagrobków[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2019-12-31. [dostęp 2016-12-08].
  2. Praca zbiorowa: Szlak Architektury Drewnianej Małopolska. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków 2010, s. 219,220. ISBN 978-83-60538-61-6.
  3. a b Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda: Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wydawnictwo Rewasz, Pruszków 2003, s. 94,95. ISBN 83-89188-08-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Losy cerkwi w Polsce po 1944 roku - praca zbiorowa, wyd. Reg. Ośr. Studiów i Ochr. Środowiska Kulturowego w Rzeszowie, 1997
  • Ryszard Brykowski - Łemkowska drewniana architektura cerkiewna, Ossolineum, Wrocław, 1986