Cerkiew św. Paraskewy w Kniaziach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew św. Paraskewy w Kniaziach
cerkiew parafialna
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Miejscowość Kniazie
Wyznanie greckokatolickie
Kościół Kościół greckokatolicki w Polsce
Wezwanie św. Paraskewa
Położenie na mapie gminy Lubycza Królewska
Mapa konturowa gminy Lubycza Królewska, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kniazie, cerkiew”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Kniazie, cerkiew”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Kniazie, cerkiew”
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego
Mapa konturowa powiatu tomaszowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kniazie, cerkiew”
Ziemia50°20′11,8″N 23°29′44,7″E/50,336611 23,495750

Cerkiew św. Paraskewy w Kniaziach – cerkiew greckokatolicka znajdująca się w miejscowości Kniazie.

Murowana cerkiew pw. św. Paraskewy powstała w latach 1798–1806 z fundacji kniaziów lubyckich, potomków Wołochów Jakuba i Miczki, którzy w XV w. otrzymali od księcia Siemowita IV w tej wsi uprzywilejowane, dziedziczne kniaziostwo. Świątynia została wzniesiona na miejscu dawniejszej drewnianej, która stała na cmentarzu kniaziów. Dokument z 4 kwietnia 1798 głosił, iż uprzywilejowani Kniazie chcąc ku wiecznej Chwale Boga wymurować u siebie w Kniaztwie Lubickim Cerkiew na 1000 blizko Ludzi, obligują Pana Szymona Tarnawskiego architektę, żeby się tego Dzieła podjął. Architekt przedstawił ostatecznie projekt okrągłej cerkwi na planie krzyża o kubaturze 700 łokci 2 i wysokości 45,5 łokcia[1]. Do uroczystego poświęcenia świątyni doszło 14 października 1806[2].

Nad drzwiami skarbca znajdowała się tablica z nazwiskami kniaziów – fundatorów: Bech, Deba, Feday, Jaceyko, Kiszczak, Kołodkiewicz, Kondratowicz, Kułajec, Łucieyko, Michałeyko, Onyszkiewicz, Putko, Pawliszcze, Putkiewicz, Rutko, Sapieha, Sawoyka, Właszinowski i Żarowski[2].

Cerkiew zdobiły polichromie autorstwa: Kunickiego, Skopowskiego wykonane w 1822 oraz artystów szkoły krakowskiej Monastyrskiego i Kopystańskiego namalowane w latach 60. XIX w.[3]. We wnętrzu znajdował się ikonostas z XVIII w. z obrazem Jezusa Chrystusa namalowanym we włoskim stylu[4] oraz ołtarze fundowane głównie przez Putkiewiczów, Putków, Łopuchów, Rałów[5]. Od 1916 w cerkwi znajdowały się relikwie św. Paraskewy przywiezione z Rzymu przez Kazimierza Lubeckiego z matką Pauliną[2].

Cerkiew została uszkodzona w wyniku ostrzału artyleryjskiego czasie II wojny światowej w 1941 i spalona w 1944[3]. Opuszczona, od tamtej pory ulegała dewastacji – zawaliła się kopuła i stropy. Obecnie świątynia jest w stanie ruiny[4].

W pobliżu znajduje się murowana dzwonnica parawanowa i rozległy cmentarz, na którym zachowało się wiele pięknych nagrobków z warsztatów bruśnieńskich[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Lubecki, Z historyi lubickiej Kraków 1918 [w:] Lubycza w dawnych opracowaniach historycznych, przedmowa, wybór tekstów i opracowanie Zdzisław Pizun, Lubycza Królewska 2013, s. 43 – 44.
  2. a b c d Tablica informacyjna przy cerkwi: Ruiny murowanej cerkwi greckokatolickiej pw. św. Paraskewii w Kniaziach (dawniej Lubyczy-Kniazie) koło Lubyczy Królewskiej (2014). [dostęp 2019-06-27].
  3. a b Tablica informacyjna przy cerkwi: Ukraińska greckokatolicka cerkiew pw. św. męczennicy Paraskewii we wsi Lubycza-Kniazie. [dostęp 2019-06-27].
  4. a b Marek Nasiadka, Paweł Wład: Lubycza Królewska: Kniazie. Ruiny cerkwi. Wydawnictwo Turystyczne Paweł Wład, Rzeszów 2015, s. 2. ISBN 978-83-61961-36-9.
  5. Lubycza-Kniazie. Przyczynki do historii wsi prawa wołoskiego w Galicji. Opracował dr Andrij Łuniw, [w:] Lubycza w dawnych opracowaniach historycznych, przedmowa, wybór tekstów i opracowanie Zdzisław Pizun, Lubycza Królewska 2013, s. 65.