Cerkiew Narodzenia Najświętszej Panny Marii w Liskowatem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew Narodzenia Najświętszej Panny Marii
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A-126 z 7.03.1969[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Liskowate
Wyznanie greckokatolickie (dawniej)
Rodzaj Cerkiew
Wezwanie Narodzenie Najświętszej Maryi Panny
Historia
Data budowy 1832
Dane świątyni
Styl cerkiew bojkowska
Budulec drewno
Położenie na mapie gminy Ustrzyki Dolne
Mapa lokalizacyjna gminy Ustrzyki Dolne
Cerkiew w Liskowatem
Cerkiew w Liskowatem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew w Liskowatem
Cerkiew w Liskowatem
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cerkiew w Liskowatem
Cerkiew w Liskowatem
Położenie na mapie powiatu bieszczadzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bieszczadzkiego
Cerkiew w Liskowatem
Cerkiew w Liskowatem
Ziemia49°29′35,5″N 22°38′38,3″E/49,493194 22,643972

Cerkiew Narodzenia Najświętszej Panny Marii w Liskowatem – drewniana greckokatolicka cerkiew, wzniesiona we wsi Liskowate w miejscu wcześniejszej cerkwi, wzmiankowanej już w roku 1564. Zabytek Szlaku Architektury Drewnianej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew najprawdopodobniej wybudowana została w roku 1832 przez Wasyla Tomczaka z Liskowatego i Iwana Raka z Łopuszanki. O tym roku budowy świątyni świadczyć ma napis na nadprożu południowych odrzwi zawierający tę właśnie datę[2]. Są jednak także i głosy, że obiekt jest dużo starszy, ponieważ jego konstrukcja charakterystyczna jest dla cerkwi budowanych w XVII wieku[3]. W roku 1929 cerkiew przeszła remont, któremu towarzyszyły pewne zmiany w konstrukcji obiektu. Po powrocie wsi do Polski w roku 1951 cerkiew stała opuszczona. W latach 1953-54 greccy emigranci zamienili świątynię w magazyn nawozów sztucznych, przedzielając jej wnętrze stropem. W latach 60. (1960[3] lub 1965[2]) przeprowadzono remont cerkwi, który jednak nie został ukończony z powodu braku pełnej dokumentacji historycznej. Nie zostały odtworzone galeria i ażurowy dach otaczające niegdyś kaplicę nad babińcem oraz strop tejże kaplicy. Nawozy sztuczne przechowywano tu jeszcze do roku 1973. Rok później cerkiew została przekazana kościołowi rzymskokatolickiemu i służyła jako kościół filialny parafii w Krościenku. Od kilku lat cerkiew nie jest użytkowana i niszczeje.

Architektura i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew w Liskowatem jest jedną z zaledwie trzech ocalałych cerkwi typu bojkowskiego w Polsce. Jest świątynią orientowaną, trójdzielną o konstrukcji zrębowej. Przy prezbiterium wybudowane dwie prostokątne zakrystie. Nawa jest szersza niż pozostałe części. Nad babińcem znajdowała się odrębna kaplica pw. św. Dymitra, co stanowiło niebywale rzadkie rozwiązanie i świadczy o unikatowym charakterze cerkwi. Wokół kaplicy znajdowała się galeryjka, z której do dnia dzisiejszego pozostało jedynie kilka wystających z bryły budowli belek. Dachy są pokryte gontem. Nad babińcem i nawą okapowe, nad prezbiterium dwuspadowy. Poniżej wokół cerkwi przebiega mocno zniszczony, wsparty na belkach zrębu, daszek okapowy.

W świątyni nie zachowały się elementy pierwotnego wyposażenia. Dział Sztuki Cerkiewnej Muzeum Zamku w Łańcucie posiada jedynie XVII-wieczne ikony pochodzące z poprzedniej cerkwi.

Wokół cerkwi[edytuj | edytuj kod]

Wejście na teren cerkwi prowadzi przez XIX-wieczną murowaną, parawanową dzwonnicę – bramę. Powyżej cerkwi mieści się cmentarz z kilkoma zachowanymi nagrobkami. Do 1951 otoczony był niskim murkiem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych (pol.). [dostęp 25.06.2012].
  2. a b Stanisław Kryciński, Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków: Wydawnictwo Rewasz, 2005, s. 234, ISBN 83-89188-39-2, ISBN 83-89188-38-4, OCLC 69495051.
  3. a b Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, str. 230 ​ISBN 83-89188-08-2

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]