Cerkiew Opieki Matki Bożej w Bielance

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cerkiew Opieki Matki Bożej
cerkiew parafialna
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A-363 z 14 marca 1984[1]
Ilustracja
Widok ogólny cerkwi
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Bielanka
Wyznanie katolickie
Kościół Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego
Archieparchia przemysko-warszawska
Wezwanie Opieki Matki Bożej
Wspomnienie liturgiczne 1/14 października
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cerkiew Opieki Matki Bożej
Cerkiew Opieki Matki Bożej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Opieki Matki Bożej
Cerkiew Opieki Matki Bożej
Ziemia49°35′22,53″N 21°07′06,89″E/49,589592 21,118581

Cerkiew Opieki Matki Bożej – zabytkowa greckokatolicka cerkiew parafialna znajdująca się w Bielance. Użytkowana również przez katolików obrządku łacińskiego.

Historia[edytuj]

Pierwsza cerkiew w Bielance została zbudowana w 1650. Zachowana do dziś świątynia jest jednak o 103 lata młodsza (1753) i znajduje się w innym miejscu, niż wcześniejszy obiekt. W 1947, w czasie wysiedleń ludności łemkowskiej z Bielanki w ramach Akcji „Wisła”, cerkiew została podpalona, jednak zniszczeniu uległ tylko dach. Po 1947 obiekt przejął Kościół łaciński. Budynek został odremontowany i przykryty dachem kalenicowym. W drugiej połowie lat 50. dawni mieszkańcy Bielanki zaczęli wracać do wsi i cerkiew stała się świątynią parafii prawosławnej, jednak katolicy obrządku łacińskiego zachowali prawo jej współużytkowania. Po 1989 legalnie działać zaczął również Kościół greckokatolicki i również jego parafia otrzymała możliwość korzystania z obiektu.

Na mocy ustawy[2] cerkiew w Bielance, jako jedyna z cerkwi w południowej Polsce, o jakie spór toczyły Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny i Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, przeszła na własność tego drugiego, za odszkodowaniem dla prawosławnych[3]. Obecnie w cerkwi odprawiane są nabożeństwa rzymskokatolickie i greckokatolickie. Świątynia służyła również miejscowej parafii prawosławnej do czasu zbudowania przez prawosławnych własnej cerkwi (wrzesień 2014).

Architektura[edytuj]

Cerkiew w Bielance jest typową cerkwią łemkowską, drewnianą, trójdzielną. Ponad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej z izbicą malowaną na niebiesko, z zielonymi obramowaniami okien. Po remoncie w latach 90. XX w. został przywrócony pierwotny kształt dachów – namiotowego nad nawą i kalenicowego nad prezbiterium. Wszystkie trzy części cerkwi zwieńczone są baniastymi hełmami.

We wnętrzu zachował się czterorzędowy ikonostas oraz polichromowany krzyż, który łączy typową dla Kościoła greckokatolickiego formę (trzy belki) z łacińskim przedstawieniem postaci Jezusa – przebite gwoździami stopy są nałożone na siebie, a nie, jak w sztuce bizantyjskiej, ułożone równolegle.


Bibliografia[edytuj]

  • Kutaś Paweł: Zabytki architektury drewnianej powiatu gorlickiego. Wydawnictwo PROMO, Zakrzów 2013, ​ISBN 978-83-60941-46-1​.
  • G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn: Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ​ISBN 978-83-61444-15-2

Przypisy