Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew
Podwyższenia Krzyża Świętego
Distinctive emblem for cultural property.svg A-85 z dnia 25 maja 1931[1]
cerkiew parafialna
Ilustracja
Widok z Plant
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Wiślna 11
Wyznanie katolickie
Kościół greckokatolicki
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego
Wezwanie św. Norberta
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
Cerkiew
Podwyższenia Krzyża Świętego
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
Cerkiew
Podwyższenia Krzyża Świętego
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
Cerkiew
Podwyższenia Krzyża Świętego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego
Cerkiew
Podwyższenia Krzyża Świętego
Ziemia50°03′37,0″N 19°56′03,8″E/50,060278 19,934389

Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego[2] – zabytkowa cerkiew greckokatolicka znajdująca się przy ul. Wiślnej 11 w Krakowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Świątynia została wzniesiona w latach 1636-1643 w stylu barokowym jako kościół św. Norberta, przeznaczony dla sióstr norbertanek. Jednak po przeprowadzonej przez władze austriackie kasacie klasztorów opuszczony przez norbertanki kościół został 26 lutego 1808 r. przekazany na własność parafii greckokatolickiej.

Leon Demkowicz, od 1808 r. przełożony Ławry Poczajowskiej, po 1812 r. przeniósł się do Krakowa i rozpoczął posługę przy miejscowej parafii[3]. Pod koniec XIX wieku dzięki staraniom proboszcza o. Iwana Borsuka oraz parafian w cerkwi wzniesiono murowany ikonostas, zaprojektowany przez Tadeusza Stryjeńskiego. Ikony do tego ikonostasu według projektu Jana Matejki namalował jego uczeń, Władysław Rossowski.

W połowie 1940 r. w cerkwi odbył się ślub przywódcy ukraińskich nacjonalistów Stepana Bandery z pochodzącą z Sanoka Jarosławą Opariwśką. W 1947 r. władze komunistyczne zlikwidowały działającą parafię, budynek po kilku latach przekazano oo. saletynom, a ikonostas rozebrano i przeniesiono do archiwów Muzeum Jana Matejki.

W 1998 r. parafia greckokatolicka odzyskała cerkiew, a saletyni opuścili ją pod koniec roku 2001. Odzyskany dzięki wieloletnim staraniom parafii greckokatolickiej zabytkowy ikonostas zrekonstruowano i odrestaurowano. Został on ponownie wzniesiony, a w listopadzie 2004 poświęcony przez greckokatolickiego metropolitę przemysko-warszawskiego, arcybiskupa Jana Martyniaka. W 2007 r. przy parafii rozpoczęła działalność grupa duszpasterska dla ukraińskich studentów.

Do świątyni prowadzą dwa wejścia: przez kamienny portal od strony Plant (ulicy Karola Olszewskiego) oraz od ulicy Wiślnej. Obecnie używane jest to drugie. W pomieszczeniu obok kruchty można zobaczyć ikonostas wykonany w latach 60. XX w. przez Jerzego Nowosielskiego. Ikonostas ten służył do celów kultu religijnego w kaplicy kościoła św. Katarzyny, w której parafia greckokatolicka działała w latach 1958-1998.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-06-30.
  2. Parafia greckokatolicka p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce. [dostęp 2014-07-15].
  3. Ks. Józefat Iwan Skruteń ZSBW: Demkowicz (Dękowicz) Leon (1747–1824). W: Polski Słownik Biograficzny. T. V. Kraków, 1938–1946, s. 105.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]