Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Distinctive emblem for cultural property.svg A-472 z dnia 30.09.1993[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Chyrzynka
Wyznanie obecnie nieużytkowana
Kościół
Wezwanie św. Szymona Słupnika
Położenie na mapie gminy Krzywcza
Mapa lokalizacyjna gminy Krzywcza
Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Ziemia49°46′38,35″N 22°32′48,63″E/49,777319 22,546842
Widok ogólny

Cerkiew pw. Szymona Słupnika w Chyrzyncegreckokatolicka, zbudowana w 1857 z fundacji hrabiego Adama Starzyńskiego. Po wysiedleniu ludności w 1947 wykorzystywana przez pewien czas jako owczarnia. W latach 90. XX w. naprawiono dach i zakonserwowano ściany.

Cerkiew orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: prezbiterium zamknięte trójbocznie, szersza kwadratowa nawa i prostokątny przedsionek. Nad każdą z części osobne dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone baniastymi hełmami z pseudolatarniami i żelaznymi krzyżami. Nad przedsionkiem złamany krzyż, nad prezbiterium brak krzyża i uszkodzona latarnia. W południowej ścianie nawy otwory okienne bez okien, w północnej ścianie zabite deskami. Drzwi wejściowe urwane, brak podłogi.

Wewnątrz stropy płaskie. Na ścianach i stropie polichromia o motywach figuralnych i architektonicznych, wykonana w 1911 przez Andrzeja Demkowycza. Wśród zachowanych malowideł m.in. wizerunek Boga Ojca w prezbiterium, scena Zmartwychwstania w otoczeniu postaci czterech Ewangelistów, Chrzest w Jordanie i Pokłon Trzech Króli. W zachodniej części nawy chór, wsparty na dwóch słupach.

Unikalnym elementem architektonicznym jest zrębowa przegroda ikonostasowa pomiędzy nawą a prezbiterium. Rozwiązania takie spotkać można tylko w najstarszych cerkwiach drewnianych w Polsce z XVI i XVII wieku, np. w Radrużu i Gorajcu. Ściana taka stanowiła element konstrukcji budynku a zarazem umieszczano (lub malowano) na niej elementy ikonostasu. W późniejszych czasach już nie występowała w cerkwiach a ikonostas montowano na ażurowych ramach z listew drewnianych. Przypuszcza się, że ekipa ciesielska wzorowała się na rozwiązaniu z poprzedniej cerkwi. Przegroda ma trzy wejścia: centralne, carskie wrota i dwoje bocznych, niższych wrót diakońskich. Wszystkie zamknięte półkoliście, z węgarami po bokach. W górnej części przegrody wycięty duży otwór, stylizowany na ośli grzbiet, przez który widać z nawy malowidła na stropie prezbiterium. W przejściu z przedsionka do nawy prostokątny portal z napisem fundacyjnym i data budowy, pisaną cyframi arabskimi i cyrylicą.

W 2014 przeprowadzono remont dachu, ułożono nową podłogę i przeprowadzono rekonstrukcję stolarki drzwiowej[2].

Obok cerkwi murowana dzwonnica, kryta blachą, bez dzwonów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-06-30. [dostęp 2018-07-17].
  2. Krzysztof Zieliński: Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego. PRO CARPATHIA, Rzeszów 2015, s. 43. ISBN 978-83-61577-68-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M.A. Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat, Rewasz, Pruszków, 2003
  • Stanisław Kryciński, Pogórze Przemyskie, wyd. REWASZ, Pruszków 2007
  • Losy cerkwi w Polsce po 1944 roku, – praca zbiorowa, wyd. Reg. Ośr. Studiów i Ochr. Środowiska Kulturowego w Rzeszowie, 1997
  • Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993