Cerkiew Szymona Słupnika w Chyrzynce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Distinctive emblem for cultural property.svg A-472 z dnia 30.09.1993[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Chyrzynka
Wyznanie obecnie nieużytkowana
Kościół
Wezwanie św. Szymona Słupnika
Położenie na mapie gminy Krzywcza
Mapa lokalizacyjna gminy Krzywcza
Cerkiew Szymona Słupnikaw Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Cerkiew Szymona Słupnikaw Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cerkiew Szymona Słupnikaw Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Szymona Słupnikaw Chyrzynce
Cerkiew Szymona Słupnika
w Chyrzynce
Ziemia49°46′38,35″N 22°32′48,63″E/49,777319 22,546842
Widok ogólny

Cerkiew pw. Szymona Słupnika w Chyrzyncegreckokatolicka, zbudowana w 1857 z fundacji hrabiego Adama Starzyńskiego. Po wysiedleniu ludności w 1947 wykorzystywana przez pewien czas jako owczarnia. W latach 90. XX w. naprawiono dach i zakonserwowano ściany.

Cerkiew orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: prezbiterium zamknięte trójbocznie, szersza kwadratowa nawa i prostokątny przedsionek. Nad każdą z części osobne dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone baniastymi hełmami z pseudolatarniami i żelaznymi krzyżami. Nad przedsionkiem złamany krzyż, nad prezbiterium brak krzyża i uszkodzona latarnia. W południowej ścianie nawy otwory okienne bez okien, w północnej ścianie zabite deskami. Drzwi wejściowe urwane, brak podłogi.

Wewnątrz stropy płaskie. Na ścianach i stropie polichromia o motywach figuralnych i architektonicznych, wykonana w 1911 przez Andrzeja Demkowycza. Wśród zachowanych malowideł m.in. wizerunek Boga Ojca w prezbiterium, scena Zmartwychwstania w otoczeniu postaci czterech Ewangelistów, Chrzest w Jordanie i Pokłon Trzech Króli. W zachodniej części nawy chór, wsparty na dwóch słupach.

Unikalnym elementem architektonicznym jest zrębowa przegroda ikonostasowa pomiędzy nawą a prezbiterium. Rozwiązania takie spotkać można tylko w najstarszych cerkwiach drewnianych w Polsce z XVI i XVII wieku, np. w Radrużu i Gorajcu. Ściana taka stanowiła element konstrukcji budynku a zarazem umieszczano (lub malowano) na niej elementy ikonostasu. W późniejszych czasach już nie występowała w cerkwiach a ikonostas montowano na ażurowych ramach z listew drewnianych. Przypuszcza się, że ekipa ciesielska wzorowała się na rozwiązaniu z poprzedniej cerkwi. Przegroda ma trzy wejścia: centralne, carskie wrota i dwoje bocznych, niższych wrót diakońskich. Wszystkie zamknięte półkoliście, z węgarami po bokach. W górnej części przegrody wycięty duży otwór, stylizowany na ośli grzbiet, przez który widać z nawy malowidła na stropie prezbiterium. W przejściu z przedsionka do nawy prostokątny portal z napisem fundacyjnym i data budowy, pisaną cyframi arabskimi i cyrylicą.

W 2014 przeprowadzono remont dachu, ułożono nową podłogę i przeprowadzono rekonstrukcję stolarki drzwiowej[2].

Obok cerkwi murowana dzwonnica, kryta blachą, bez dzwonów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu. [dostęp 2018-07-17].
  2. Krzysztof Zieliński: Leksykon drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego. PRO CARPATHIA, Rzeszów 2015, s. 43. ISBN 978-83-61577-68-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M.A. Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat, Rewasz, Pruszków, 2003
  • Stanisław Kryciński, Pogórze Przemyskie, wyd. REWASZ, Pruszków 2007
  • Losy cerkwi w Polsce po 1944 roku, – praca zbiorowa, wyd. Reg. Ośr. Studiów i Ochr. Środowiska Kulturowego w Rzeszowie, 1997
  • Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993