Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego w Kownie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Kauno Kristaus Prisikėlimo cerkvė
cerkiew pomocnicza
Ilustracja
Fasada cerkwi
Państwo  Litwa
Miejscowość Coat of arms of Kaunas.svg Kowno
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Parafia Zwiastowania w Kownie
Wezwanie Zmartwychwstania Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne Pascha
Położenie na mapie Kowna
Mapa lokalizacyjna Kowna
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego
Ziemia54°53′27,2″N 23°55′37,0″E/54,890889 23,926944

Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiegocerkiew prawosławna w Kownie, w latach 1923–1935 (do momentu wzniesienia soboru Zwiastowania) pełniła funkcję soboru eparchii wileńskiej i litewskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Obecnie cerkiew pomocnicza parafii Zwiastowania w Kownie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego została wzniesiona na terenie ówczesnego cmentarza prawosławnego w 1862 z dobrowolnych ofiar kowieńskich prawosławnych, na działce przekazanej przez władze lokalne. Początkowo pełniła funkcję cerkwi pomocniczej wobec parafialnej cerkwi św. Aleksandra Newskiego. W 1882 dziekan dekanatu kowieńskiego Władimir (Popow) zwrócił się do Świętego Synodu z prośbą o zatwierdzenie powstania przy niej nowej parafii. Prośba ta została pozytywnie rozpatrzona w roku następnym, zaś w 1884 przy cerkwi powstała szkoła.

W czasie I wojny światowej cerkiew była zamknięta. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę została jedyną świątynią pozostawioną w rękach prawosławnych, pozostałe należące do nich do tej pory obiekty sakralne przekazano katolikom (w 1921 prawosławni uzyskali również cerkiew św. Andrzeja). Regularne nabożeństwa na nowo zaczęto odprawiać od 1918. W 1923 z pieniędzy zebranych wśród wiernych opłacono generalny remont obiektu, który ponownie poświęcił biskup Eleuteriusz (Bogojawleński).

Wcześniej, w związku z buntem Żeligowskiego i włączeniem Wileńszczyzny w granice II Rzeczypospolitej, 16 września 1921 zdecydowano o formalnym przeniesieniu katedry eparchii wileńskiej i litewskiej do Kowna. Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego, mimo niewielkich rozmiarów, została ogłoszona nowym soborem eparchialnym. W maju 1930 zdecydowano o powiększeniu obiektu, jednak komisja odpowiedzialna za prace ostatecznie nie przeznaczyła do realizacji żadnego z przedłożonych projektów. Zamiast tego w bezpośrednim sąsiedztwie wybudowano w latach 1932–1935 sobór Zwiastowania, który natychmiast stał się katedrą eparchii wileńskiej i litewskiej. Od tego momentu w cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego odbywały się jedynie nabożeństwa w ważniejsze święta.

W 1947 władze radzieckie zarejestrowały cerkiew jako czynną, jednak nie była ona siedzibą parafii, pozostawała obiektem pomocniczym wobec znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie soboru Zwiastowania. W latach 1957–1958 została gruntownie odremontowana, jednak w cztery lata później władze zażądały jej zamknięcia, twierdząc, że budynek soboru wystarcza potrzebom parafii. W cerkwi Zmartwychwstania urządzono archiwum. Budynek został zwrócony eparchii wileńskiej i litewskiej w 2000, po remoncie.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Budynek cerkwi wzniesiony jest na planie krzyża greckiego. Wejście do budynku prowadzi przez schody i przedsionek, którego dach dekorowany jest rzędem oślich łuków, ponad którymi wznosi się niewielka cebulasta kopuła. Dzwonnica cerkwi wznosi się ponad nawą, także dekorowana jest rzędem oślich łuków i zwieńczona kopułą z krzyżem. Wszystkie okna w budynku są półkoliste. Prezbiterium, najszersza część budowli, posiada na bocznych ścianach po parze półkolistych okien oraz kopułę.

W czasie, gdy cerkiew nie pełniła funkcji sakralnych, straciła niemal całe swoje oryginalne wyposażenie. Obecnie w jej wnętrzu znajduje się tylko jedna ikona oraz zabytkowy żyrandol.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, ​ISBN 9986-559-62-6