Monaster Narodzenia Matki Bożej w Grodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Раства-Багародзіцкая царква і манастыр
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 412Г000010
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Białoruś
Obwód  obwód grodzieński
Miejscowość Coat of arms of Hrodna.svg Grodno
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia grodzieńska i wołkowyska
Klauzura nie
Typ monasteru żeński
Obiekty sakralne
Cerkiew Narodzenia Matki Bożej
Położenie na mapie Grodna
Mapa lokalizacyjna Grodna
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu grodzieńskiego
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Monaster Narodzenia Matki Bożej
Ziemia53°40′38″N 23°49′36″E/53,677222 23,826667

Monaster Narodzenia Matki Bożej w Grodnieprawosławny żeński klasztor w Grodnie, w jurysdykcji eparchii grodzieńskiej i wołkowyskiej Egzarchatu Białoruskiego. Zajmuje obiekty po skasowanym w 1839 unickim klasztorze bazylianek.

Historia[edytuj]

Na miejscu dzisiejszego monasteru już w XII w. istniała drewniana prawosławna cerkiew Narodzenia Matki Bożej[1]. W 1633 obiekt ten został przejęty przez unitów, którzy założyli przy nim żeński klasztor bazylianek. W 1654 został on spalony przez wojska moskiewskie; odbudowany kompleks uległ zniszczeniu w 1720, ponownie wskutek pożaru. W latach 1720–1726 na miejscu drewnianej cerkwi i klasztoru wzniesiono murowane budynki – świątynię monasterską i dwupiętrowy obiekt mieszkalny na planie litery L[1]. Zabudowania zaprojektował Józef Fontana, zaś inwestycję sfinansował metropolita Leon Kiszka[2].

W 1839, po synodzie w Połocku, który zlikwidował unię na ziemiach litewskich i białoruskich, włączając struktury Kościoła unickiego do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, klasztor w Grodnie stał się żeńską wspólnotą prawosławną[3]. W 1842 zbudowano w jego kompleksie nowy budynek gospodarczy, w latach 1865–1866 – drugą cerkiew św. Sergiusza z Radoneża, zaś w 1891 – kolejny obiekt gospodarczy. Wspólnota miała status monasteru II klasy[1].

W 1900 mniszki z Grodna przeniosły się do nowego klasztoru w Krasnymstoku (ob. Różanystok), do zabudowań skasowanego przez władze carskie klasztoru dominikańskiego. W dotychczasowej siedzibie pozostawiono filialny skit. W czasie I wojny światowej, gdy wspólnota z Krasnegostoku udała się na bieżeństwo, mniszki z Grodna pozostały w klasztorze. Mimo to główna cerkiew została w czasie działań wojennych całkowicie zdewastowana. Wobec rewindykacji obiektów w Różanymstoku na rzecz zakonu salezjanów główną siedzibą wspólnoty ponownie stały się obiekty w Grodnie[1]. Cały majątek monasteru został przy tym upaństwowiony. Wspólnota liczyła w tym momencie pięć mniszek i 33 riasoforne posłusznice, które opiekowały się czternaściorgiem dzieci i grupą kilkudziesięciu uchodźców z Rosji Radzieckiej[1].

Sytuacja klasztoru w okresie międzywojennym była trudna. Chociaż w 1932 sąd potwierdził prawa monasteru do majątku Kalno, uzyskiwane dochody nie wystarczały na utrzymanie wspólnoty i prowadzonych przez nią instytucji charytatywnych (ochronki dla sierot i domu starców). W latach 30. XX wieku mniszki musiały zaciągnąć pożyczki pod zastaw posiadanych budynków. Wyposażenie monasterskich świątyń było poważnie zdekompletowane, nawet świece ofiarne były darmowo przekazywane do klasztoru przez miejscowe prawosławne parafie[1]. Z powodu trudnych warunków materialnych część mniszek stale przebywała na terenie męskiego monasteru w Żyrowicach[1].

W 1959 w monasterze przebywało 28 mniszek i 30 posłusznic. Rok później władze radzieckie zmusiły zakonnice do opuszczenia Grodna i przeniesienia się do Żyrowic. Część budynków monasterskich w Grodnie została zwrócona Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu w 1992. W tym samym roku miało miejsce ponowne poświęcenie cerkwi św. Sergiusza z Radoneża, a w roku następnym – głównej cerkwi klasztornej[4].

Przypisy

  1. a b c d e f g Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 188-193. ISBN 978-83-7431-127-4.
  2. P. Krasny: Architektura cerkiewna na ziemiach ruskich Rzeczypospolitej 1596-1914. Kraków: Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003, s. 159. ISBN 83-242-0361-3.
  3. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 30. ISBN 978-83-7431-127-4.
  4. Гродненский Рождество-Богородичный женский монастырь