Cerkwica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°0′33″N 15°6′35″E
- błąd 38 m
WD 54°1'0.1"N, 15°7'0.1"E, 54°0'27.97"N, 15°6'32.51"E
- błąd 14 m
Odległość 1004 m
Cerkwica
wieś
Ilustracja
Kościół w Cerkwicy
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat gryficki
Gmina Karnice
Liczba ludności (2004) 1261
Strefa numeracyjna 91
Kod pocztowy 72-342[1]
Tablice rejestracyjne ZGY
SIMC 0777250
Położenie na mapie gminy Karnice
Mapa konturowa gminy Karnice, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Położenie na mapie powiatu gryfickiego
Mapa konturowa powiatu gryfickiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Cerkwica”
Ziemia54°00′33″N 15°06′35″E/54,009167 15,109722

Cerkwica (hist. Cerekwica[2], do 1945 niem. Zirkwitz) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Karnice[3][4], na Równinie Gryfickiej.

W latach 1946–1998 wieś administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. W 2004 roku we wsi było zameldowanych 1261 osób[5].

W miejscowości ma siedzibę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[6].

Przy zachodniej części wsi przebiega rów Liwka.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Cerkwica[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0777266 Mojszewko przysiółek
0777272 Witomierz przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o rodowodzie średniowiecznym, położona przy trakcie z Trzebiatowa do Kamienia Pomorskiego. W 1124 roku w Cerkwicy odbył się uroczysty chrzest ludności Pomorza Zachodniego przeprowadzony przez misjonarza św. Ottona z Bambergu[7]. Pierwsza wzmianka w 1270[8]. W 1287 roku wieś została przekazana na uposażenie klasztoru norbertanek w Trzebiatowie. Po sekularyzacji majątków zakonnych w XVI wieku Cerkwica znalazła się w rękach prywatnych właścicieli. W XVIII wieku należała do Petera Ernesta von Woedtke, który w 1743 roku sprzedał ją Georgowi Laurenzowi von Kamee. Ten jednak nie przejął majątku, a odstąpił go ponownie rodzinie von Woedtke. Pod koniec XVIII wieku majątek nabył Richard von Münchow. Nie posiadał go jednak długo i odsprzedał Cerkwicę Georgowi Juliusowi von Osten. W XIX wieku właścicielem był Johann Jakub Zitzwitz, który przekazał te dobra w dzierżawę rodzinie von Dulong. Administratorzy nie wywiązywali się jednak ze swoich zobowiązań i zubożyli majątek. W 1890 roku folwark w Cerkwicy nabył oficer pruski, Wilhelm von Sydow. W rękach rodziny von Sydowów Cerkwica była do II wojny światowej[9].

Po II wojnie światowej na terenie dawnego folwarku w Cerkwicy (d. Owczarnia) mieściło się Państwowe Gospodarstwo RolnePaństwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Cerkwica[10][11]. W 1994 po przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej Skarbu Państwa Cerkwica[12]. Od 1995 po ponownym przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej w Cerkwicy Sp. z o.o.[13].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Drewniana wieża kościoła parafialnego

Lista zabytków w Cerkwicy[14]:

  • kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w stylu gotyckim z przełomu XIV i XV wieku, z drewnianą wieżą z XIII wieku. Kościół położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
  • cmentarz parafialny z kwaterą Gaj Bohaterów, na której w 1920 roku zostali pochowani żołnierze niemieccy polegli w czasie I wojny światowej. Cmentarz położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
  • kamienna studnia św. Ottona z XII wieku, a przy niej pomnik z XIX wieku upamiętniający chrzest Pomorzan w 1124 roku. Zbudowana w 1912 roku.
  • neoklasycystyczny dwór rodziny von Sydow końca XIX wieku, przebudowany w 1906 roku, parterowy z dachem mansardowym z naczółkami i facjatą na osi fasady[15]
  • park dworski o powierzchni 19 ha[potrzebny przypis], z 2. połowy XIX wieku

We wsi ponadto znajdują się historyczne pozostałości zabudowań folwarcznych z XIX wieku z ruinami gorzelni.

Szlaki komunikacyjne[edytuj | edytuj kod]

W Cerkwicy krzyżuje się droga wojewódzka nr 103 z drogą wojewódzką nr 110.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Studnia w jednym z miejsc symbolicznego, tzw. zbiorowego chrztu ludności Pomorza Zachodniego, przeprowadzonego przez biskupa Ottona z Bambergu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 138 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze gminy Karnice. W: Plan rozwoju lokalnego gminy Karnice na lata 2005-2013. Urząd Gminy w Karnicach, 2005-05-06, s. 20.
  6. Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-08-14].
  7. Plan rozwoju miejscowości Cerkwica. Rada Gminy Karnice, 2005, s. 5.
  8. Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 115, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  9. Karnice, www.karnice.pl [dostęp 2017-12-07].
  10. Plan rozwoju miejscowości Cerkwica. Rada Gminy Karnice, 2005, s. 6.
  11. Dz.U. 1993 nr 31 poz. 142
  12. Dz.U. 1994 nr 83 poz. 383
  13. Dz.U. 1995 nr 93 poz. 464
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie. 2020-09-30.
  15. Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 165-166, ISBN 978-83-7495-133-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]