Chaczatur Abowian
 Chaczatur Abowian na portrecie pędzla Ludwiga von Maydlla | |
| Data i miejsce urodzenia |
3 października?/15 października 1809 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
po 2 kwietnia?/14 kwietnia 1848 |
| Narodowość | |
| Język |
ormiański |
| Alma Mater | |
Chaczatur Abowian (ur. 3 października?/15 października 1809 w Kanaker, zm. po 2 kwietnia?/14 kwietnia 1848; orm. Խաչատուր Աբովյան, IPA: χɑtʃʰɑtur ɑbovjɑn) – ormiański pisarz, poeta, etnograf, pedagog, działacz społeczny, twórca nowej literatury ormiańskiej i nowego ormiańskiego języka literackiego[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Podczas pobytu na Uniwersytecie Dorpackim (1830–1836) Abowian zaznajomił się bliżej z rosyjską myślą społeczną i z życiem literackim epoki puszkinowskiej. Wywarło to ogromny wpływ na kształtowanie się jego światopoglądu. Przyjaciel jego – azerbejdżanski rzecznik oświecenia Axundov był osobiście związany z dekabrystami[2].
W 1848 w tajemniczych okolicznościach zaginął i został uznany za zmarłego.
Miejsce w dziejach literatury
[edytuj | edytuj kod]Abowian jest autorem powieści Rany Armenii (napisana w 1840, pierwsze wydanie – 1856) i szeregu innych utworów[2], w których demaskuje okrucieństwo wyzyskiwaczy-feudałów, duchowieństwa, zakonników, bogaczy, pokazuje, jak budzi się duch protestu wśród chłopów pańszczyźnianych[1]. Uważany za ojca nowej literatury ormiańskiej[3] za sprawą powieści Werk Hajastani (Rany Armenii), napisanej w 1841 i opublikowanej pośmiertnie w 1858. Większość jego dzieł została wydana już po jego śmierci.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Krótki słownik filozoficzny 1955 ↓, s. 9.
- ↑ a b Krótki słownik filozoficzny 1955 ↓, s. 8.
- ↑ Момджян 1957 ↓, s. 416.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- po polsku
- ABOWIAN Chaczatur. W: Krótki słownik filozoficzny. Mark Rozental, Pawieł Judin (red.). Warszawa: Książka i Wiedza, 1955, s. 7–9. (pol.).
- w językach obcych
X. Н. Момджян: Armenia. W: История философии. Pod redakcją M.A. Dynnika, M.T. Jowczuka, B.M. Kiedrowa, M.B. Mitina, T.I. Ojzermana i A.F. Okułowa. T. II. Cz. 5: Развитие передовой философской и социологической мысли народов СССР в период разложения феодального строя и перехода к капитализму (первая половина и середина XIX в.). Moskwa: Wydawnictwo Akademii Nauk ZSRR, 1957, s. 415–419. (ros.).- Agop Jack Hacikyan, Gabriel Basmajian, Edward S. Franchuk: The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times. Wayne State University Press, 2005, s. 211-218. ISBN 0-8143-3221-8. (ang.).
