Chamaebatia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chamaebatia
Ilustracja
Chamaebatia australis
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd różowce
Rodzina różowate
Nazwa systematyczna
Chamaebatia Bentham
Pl. Hartweg. 308. 25 Jan 1849[2]
Typ nomenklatoryczny
C. foliolosa Bentham[2]
Owoce Chamaebatia foliolosa

Chamaebatia Benth. – rodzaj roślin należący do rodziny różowatych. Obejmuje dwa gatunki[3][4]. Rośliny te występują w południowo-zachodniej Ameryce Północnej – w Kalifornii i meksykańskim stanie Kalifornia Dolna[3][5]. Rośliny te rosną na górskich zboczach i w widnych lasach[6], w których często tworzą gęsty podszyt[3]. Zasiedlanie ubogich siedlisk ułatwia im obecność na korzeniach brodawek korzeniowych, w których żyją promieniowce, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu[3].

Rośliny uprawiane są jako rośliny ozdobne[3]. Walorem ozdobnym są aromatyczne i silnie pierzasto podzielone liście oraz białe kwiaty. Ponieważ to rośliny wrażliwe na mrozy, w warunkach Europy Środkowej uprawiane zwykle jako jednoroczne, w każdym razie zawsze wymagają okrywania zimą lub zimowania w szklarni. Sadzone powinny być w miejscach suchych i słonecznych. Rozmnaża się je z nasion lub sadzonek zielnych[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Zimozielone, ogruczolone i pachnące krzewy[6]. Pędy rzadko rozgałęziające się, osiągają od 10 do 120 cm wysokości[4].
Liście
Skrętoległe, przylistki w dole przyrośnięte do ogonka liściowego[6], lancetowate i całobrzegie, w pierwszym roku trwałe, w drugim odpadające[4]. Liście dwu- i trzykrotnie pierzasto podzielone na bardzo delikatne, drobne odcinki[4]. Odcinków pierwszego rzędu jest od 8 do 17 po każdej stronie liścia. Podzielona blaszka jest skórzasta i owłosiona, osiąga zazwyczaj od 3,5 do 7 cm długości i jest szeroko jajowata (Ch. foliolosa) lub lancetowato eliptyczna (Ch. australis)[4].
Kwiaty
Obupłciowe, pięciokrotne, zebrane zwykle po 2–7 w wierzchotkowate kwiatostany na szczytach ulistnionych pędów[6][4]. Kwiaty osiągają średnicę od 10 do 19 mm. Hypancjum lejkowate, o średnicy do 6 mm, owłosione i ogruczolone[6][4]. Działki kielicha w liczbie 5, odgięte, trójkątne[4]. Płatków korony pięć, białych, zaokrąglonych, u nasady z krótkim paznokciem, na brzegu zwykle faliste[4][6]. Pręcików jest od 35 do ponad 65 i są one krótsze od płatków[4]. Zalążnia dolna, tworzona jest przez jeden owocolistek zwieńczona szyjką z równowąskim znamieniem[4][6].
Owoce
Niełupki ze skórzastą[6], gładką owocnią, kulistawe, o średnicy od 3 do 5,5 mm. Osadzone w trwałym hypancjum z działkami[4]. Zawierają pojedyncze nasiono[8].
Rodzaj podobny
Także w Ameryce Północnej występuje uderzająco podobny gatunek Chamaebatiaria millefolium o jednak mniejszych kwiatach, zalążni złożonej z 5 owocolistków i owocach zawierających kilka nasion[8]. Podobieństwo tych roślin, zwłaszcza w kontekście przynależności do zupełnie różnych podrodzin, określane jest jako „kłopotliwe”[4] i „uderzające”[9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj klasyfikowany jest w obrębie rodziny różowatych Rosaceae do podrodziny Dryadoideae Juel[1].

Wykaz gatunków[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2019-12-19].
  2. a b Chamaebatia. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-19].
  3. a b c d e David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 186. ISBN 978-1-107-11502-6.
  4. a b c d e f g h i j k l m James Henrickson: Chamaebatia Bentham. W: Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-19].
  5. a b Chamaebatia Benth.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-19].
  6. a b c d e f g h K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VI. Flowering Plants. Dicotyledons. Celestrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 360-361. ISBN 978-3-642-05714-4.
  7. Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 330. ISBN 83-01-13434-8.
  8. a b Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 245. ISBN 0-333-73003-8.
  9. James Henrickson: Chamaebatiaria. W: Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-20].