Chanaty azerbejdżańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Carte des Khanats du Caucase-19emeS.png

Chanaty azerbejdżańskie - grupa niewielkich, feudalnych państewek istniejących na wschodnim Zakaukaziu (na obszarze dzisiejszej Armenii, Azerbejdżanu i Azerbejdżanu Irańskiego) od połowy XVIII wieku co początków XIX wieku. Formalnie podległe Persji, w rzeczywistości niezależne.

Chanaty azerbejdżańskie wyodrębniły się w wyniku rozpadu władzy centralnej w Persji po śmierci wybitnego wodza-szacha Nadira. Władzę w nich sprawowali lokalni możnowładcy - bejowie i melikowie, którzy przywłaszczyli sobie tytuły chanów, a nawet sułtanów. O ile władcy byli muzułmanami, o tyle ludność poddana była również chrześcijańska, przeważnie ormiańska i gruzińska. Rządy chanów były przeważnie łupieżcze i okrutne, co w połączeniu z ciągłymi wojnami domowymi w Persji doprowadziło do upadku i wyludnienia tych terenów. Na początku XIX wieku chanaty azerbejdżańskie znalazły się na szlaku ekspansji Imperium Rosyjskiego na Bliski Wschód. Mocą traktatu giulistańskiego z 1813 i traktatu turkmanczajskiego z 1828, kończących dwie kolejne wojny rosyjsko-perskie, chanaty położone na północ od rzeki Araks (i leżący na południe od jej ujścia chanat tałyski) zostały włączone do Rosji. Pod władzą rosyjską chanaty, początkowo autonomiczne, stopniowo zostały zmienione w rosyjskie jednostki administracyjne: najpierw prowincje, następnie powiaty i okręgi.

Do chanatów azerbejdżańskich należały:

Obok chanatów na Zakaukaziu istniały również sułtanaty - mniejsze jednostki, z reguły podporządkowane sąsiednim chanatom. Znane są sułtanaty areski, borczalski, ilisujski, kazachski, kutkaszeński, salański i szamszadilski.

Bibliografia[edytuj]