Chełmińska Brygada Obrony Narodowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chełmińska Brygada Obrony Narodowej
Pomorska Brygada Obrony Narodowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1937
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Chełmińska
Dowódcy
Pierwszy płk Tomasz Mazurkiewicz
Ostatni płk dypl.Antoni Jan Żurakowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Toruń (OK VIII)
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko
Rodzaj wojsk Obrona Narodowa
Podległość DOK VIII
Armii „Pomorze”

Chełmińska Brygada Obrony Narodowejbrygada Obrony Narodowej Wojska Polskiego II RP.

Pomorska Brygada ON w latach 1937-1939[edytuj | edytuj kod]

Latem 1937 roku w Toruniu zostało sformowane Dowództwo Pomorskiej Brygady ON. Do końca tego roku sformowano i podporządkowano dowódcy brygady sześć batalionów ON: kościerzyński, czerski, tucholski, gniewski, nakielski i kcyński. W międzyczasie, we wrześniu, przemianowane zostały dwa pododdziały: kościerzyński na kościerski i gniewski na starogardzki.

Na stanowisko dowódcy brygady został wyznaczony pułkownik Tomasz Mazurkiewicz, długoletni dowódca 68 Pułku Piechoty we Wrześni. Dowódca brygady równolegle pełnił obowiązki kierownika Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz referenta dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu, któremu jednostka była bezpośrednio podporządkowana.

W maju 1938 roku brygada podporządkowana została pod względem inspekcji, generałowi dywizji Władysławowi Bortnowskiemu, inspektorowi armii z siedzibą w Toruniu.

23 marca 1939 roku generalny inspektor sił zbrojnych podporządkował brygadę generałowi Bortnowskiemu również pod względem przygotowania prac operacyjnych.

Organizacja pokojowa Pomorskiej Brygady ON w latach 1937-1939

Chełmińska Brygada ON 1939[edytuj | edytuj kod]

2 kwietnia 1939 roku Pomorska Brygada ON przemianowana została na Chełmińską Brygadę ON. W jej składzie pozostawiono dwa bataliony ON: kcyński i nakielski, i przeformowano je na etat batalionu ON typ II. Ponadto wiosną tego roku sformowano, według etatu batalionu ON typ IV i podporządkowano dowódcy brygady kolejnych pięć batalionów ON: jabłonowski, brodnicki, wągrowiecki, żniński i bydgoski. Trzy ostatnie pododdziały były przeznaczone dla Kujawskiej Brygady ON, której ostatecznie nie utworzono. Bataliony ON: kościerski, starogardzki, czerski i tucholski podporządkowane zostały dowódcy nowo powstałej Pomorskiej Brygady ON w Świeciu.

Organizacja pokojowa Chełmińskiej Brygady ON wiosną 1939 roku

Bataliony ON walczyły w składzie Armii "Pomorze"

Latem Żniński Batalion ON przeformowany został na etat batalionu ON typ S i razem z batalionami: kcyńskim i wągrowieckim, podporządkowany został generałowi dywizji Tadeuszowi Kutrzebie, inspektorowi armii z siedzibą w Warszawie. Wszystkie trzy bataliony kampanię wrześniową rozpoczęły w składzie 26 Dywizji Piechoty (Armia „Poznań”).

W sierpniu 1939 roku nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy brygady. Dotychczasowy dowódca, pułkownik Tomasz Mazurkiewicz został przeniesiony do Departamentu Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko oficera sztabowego do spraw inspekcji komend rejonu uzupełnień. Zastąpił go pułkownik dyplomowany Antoni Jan Żurakowski, długoletni dowódca 24 Pułku Piechoty w Łucku, ostatnio na stanowisku komendanta miasta Grodna.

Po 25 sierpnia 1939 roku sformowany został Grudziądzki Batalion ON.

W kampanii wrześniowej poszczególne bataliony ON podporządkowane zostały dowódcom wielkich jednostek i grup taktycznych Armii „Pomorze” i walczyły w ich składzie:

Dowództwo Chełmińskiej Brygady ON pełniło funkcję Dowództwa Oddziału Wydzielonego "Toruń", w składzie którego nie było żadnych pododdziałów ON.

Skład Chełmińskiej Brygady ON według poszczególnych autorów.
K. Pindel (1979) K. Ciechanowski (1983) T. Jurga (1975) E. Kozłowski (1974) T. Böhm (1996) Jednostka administracyjna
Jabłonowski Jabłonowski Jabłonowski Jabłonowski Jabłonowski 63 pp
Brodnicki Brodnicki Brodnicki Brodnicki Brodnicki 67 pp
Bydgoski Bydgoski Bydgoski Bydgoski Bydgoski 61 pp
Nakielski Nakielski - Nakielski Nakielski 61 pp
Kcyński Kcyński - Kcyński Kcyński 62 pp
Wągrowiecki - - Wągrowiecki Wągrowiecki 61 pp
Żniński - - Żniński Żniński 62 pp
- Grudziądzki Grudziądzki Grudziądzki - 64 ? 65 pp
- - Koronowski - - 61 pp
- - Świecki - - 66 pp

Obsada personalna brygady[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady
Szefowie sztabu
  • mjr dypl. Edmund Michalski

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Pindel: Obrona Narodowa 1937-1939. Wydaw. Min. Obrony Narodowej. ISBN 83-11-06301-X.
  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, wyd. II.
  • Tadeusz Böhm, Bataliony Obrony Narodowej w Wielkopolsce w latach 1936-1939 i ich rola w Kampanii Wrześniowej, Poznań: Sorus, 1996, ISBN 83-87133-01-9, OCLC 830126196.
  • Tadeusz Jurga, Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975.
  • Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06793-7.