Chelsea F.C.

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Chelsea Londyn)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chelsea FC
Chelsea FC
Pełna nazwa Chelsea Football Club
Przydomek The Blues (Niebiescy)
Barwy niebieskie
Data założenia 10 marca 1905
Debiut w najwyższej lidze 1907
Liga Premier League
Adres Stamford Bridge
Fulham Road
London SW6 1HS
Wielka Brytania
Stadion Stamford Bridge,
Londyn
Właściciel Roman Abramowicz
Prezes Bruce Buck
Trener Antonio Conte
Stroje
domowe
Stroje
wyjazdowe
Strona internetowa

Chelsea Football Club (wymowa: /ˈtʃɛɫsiː/) – angielski klub piłkarski mający swoją siedzibę w zachodnim Londynie, w dzielnicy Hammersmith and Fulham. Został założony 10 marca 1905 roku, obecnie gra w Premier League i większość sezonów spędził w najwyższej klasie rozgrywkowej w Anglii. Klub Chelsea był sześciokrotnie mistrzem Anglii, ponadto zdobył puchar Ligi Mistrzów UEFA (w roku 2012) siedem razy Puchar Anglii, pięć razy Puchar Ligi Angielskiej i dwukrotnie zwyciężył w rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów[1].

Pierwszym sukcesem klubu było zdobycie tytułu mistrza Anglii w 1955 roku. Chelsea wygrała kilka rozgrywek w latach 60. i 70., jednak później nie osiągnęła żadnego większego sukcesu do 1997 roku. Ostatnia dekada była najbardziej udaną w historii klubu. Chelsea zdobyła kolejne tytuły Mistrza Anglii w 2005, 2006 oraz w 2010 roku, zaś w 2008 po raz pierwszy dotarła do finału Ligi Mistrzów[2]. Chelsea swoje domowe mecze rozgrywa na stadionie Stamford Bridge mogącym pomieścić 41 837 kibiców[3], znajdującym się w Zachodnim Londynie. Występują na nim od czasu założenia klubu w 1905 roku. W 2003 roku klub został kupiony przez rosyjskiego magnata naftowego Romana Abramowicza[4].

Tradycyjne kolory strojów Chelsea to niebieskie koszulki i spodenki oraz białe getry. Herb klubu był kilkukrotnie modernizowany. Aktualny przedstawia ceremonialnego lwa trzymającego berło i jest zmodernizowaną wersją od tego z lat 50[5]. Średnia frekwencja na Stamford Bridge wynosiła w sezonie 2008/2009 41 464 widzów, co dało klubowi piąte miejsce w Premier League[6].

Historia[edytuj]

Pierwsze lata (1905-1920)[edytuj]

Gracze Chelsea w 1905 roku.

W 1904 stadion Stamford Bridge został nabyty przez przedsiębiorców budowlanych Henry Augustusa i Josepha T. Mearsów. Dostosowali oni obiekt do potrzeb gry w piłkę nożną i zamierzali sprzedać klubowi Fulham F.C. Oferta kupna została jednak odrzucona, dlatego biznesmeni postanowili założyć klub. Dokonano tego 14 marca 1905 w pubie „The Rinsing Sun”, a klub otrzymał nazwę sąsiedniej dzielnicy – Chelsea[7]. Pierwszy oficjalny sezon zespół rozpoczął rok później w drugiej lidze pod opieką trenera Johna Robertsona. Pierwszym oficjalnym spotkaniem był przegrany 0:1 mecz ze Stockport County F.C., który odbył się 1 września 1905r. Zaledwie 3 dni później Chelsea zanotowała pierwsze zwycięstwo, pokonując 4:0 w towarzyskim spotkaniu Liverpool F.C. 9 września w wygranym 1:0 pojedynku z Blackpool FC, pierwszą bramkę w oficjalnym meczu zdobył grający trener, Robertson. Historyczny, pierwszy rekord frekwencji padł w Wielki Piątek w 1906 roku, podczas meczu z Manchester United F.C., który obejrzało na Stamford Bridge 67 tysięcy widzów[8]. W 1907 napastnik George Hilsdon został pierwszym w historii Chelsea zawodnikiem, który otrzymał powołanie do reprezentacji Anglii. W sezonie 1907/1908 drużyna awansowała do Division One, najwyższego wówczas szczebla rozgrywek ligowych w Anglii. W 1912 roku wskutek niewydolności nerki zmarł właściciel i współzałożyciel Chelsea – Henry Augustus Mears. Na pogrzeb biznesmena przybyły tłumy sympatyków The Blues. Mears został pochowany na Brompton Cemetery, położonym niedaleko Stamford Bridge. Po jego śmierci prawda do klubu zostały przepisane na jego potomków[9]. Nowy menadżer zespołu David Calderhead pełnił funkcję trenera aż 26 lat, a w 1913 sprowadził do drużyny pierwszego zagranicznego piłkarza, był nim Duńczyk Nils Middelboe. W tym czasie klub przeżywał naprzemiennie sukcesy i porażki, aż w sezonie 1914/1915 awansował do finału Pucharu Anglii, rozgrywanego na stadionie Old Trafford, w którym zespół Chelsea został pokonany 3:0 przez Sheffield United. W lutym 1920 roku król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Jerzy V widział zwycięstwo The Blues z Leicester City F.C. Przed ukończeniem budowy Wembley (1923), na Stamford Bridge rozegrano trzy finały Pucharu Anglii. Chelsea miała sporą okazję wziąć udział w jednym z nich w 1920 roku, jednak w półfinale musiała uznać wyższość Aston Villi[9].

1931-1960[edytuj]

Skład Chelsea w 1947 roku.

Do końca roku 1931 Chelsea przemieszczała się między Division Two a Division One[10], a od 1931 r. klub nieprzerwanie przez ponad 30 lat grał w pierwszej lidze. W 1936 z okazji 30-lecia Wisły Kraków londyński klub zagrał z polskim zespołem. Zaledwie sześć miesięcy po zakończeniu II wojny światowej, Stamford Bridge gościło mistrza ZSRR – Dynamo Moskwa. Szacowana liczba widzów wynosiła prawie 100 tys., co było rekordem wszech czasów w Anglii. Ostatecznie po niesamowitym spotkaniu padł remis 3:3, chociaż to Chelsea strzeliła dwie pierwsze bramki. Ostatnie trafienie dla The Blues dołożył nowy snajper Tommy Lawton. Po wojnie pomimo świetnej dyspozycji Lawtona (26 bramek w 34 meczach) Chelsea uplasowała się dopiero na 15 miejscu w tabeli[9]. Po sezonie 1951/1952 trenerem drużyny został Ted Drake, który w ramach modernizacji klubu zmienił odznakę klubowej, zastępując postać starca grafiką literową. Nieoficjalnym przydomkiem klubu stał się „The Drake's Ducklings”, co oznacza „kaczki Drake’a”. Drake rozwinął system skautingu i dzięki znajomości niższych lig ściągnął do klubu młodych zawodników[10]. W listopadzie 1954 r. klub zajmował w lidze 12. pozycję, lecz już w kwietniu zespół został liderem z czterema punktami przewagi nad broniącym tytułu Wolverhampton Wanderers. Właśnie wtedy drużyna wicelidera spotkała się z „The Blues” na Stamford Bridge w obecności 75 tysięcy kibiców. Przy stanie 0:0 kapitan Wolves i reprezentacji – Billy Wright, zablokował w polu karnym strzał ręką, a karnego wykorzystał Peter Sillett, zapewniając praktycznie tytuł swemu klubowi. Piłkarze przypieczętowali mistrzostwo, pokonując Sheffield Wednesday F.C., a Drake został pierwszym człowiekiem w historii angielskiego futbolu, który zdobył mistrzostwo Anglii jako zawodnik i trener.

Pozycje zajmowane przez Chelsea w latach 1906-2015.

Kolejny taki sukces udało się zdobyć dopiero 50 lat później. Oprócz tytułu mistrza piłkarze zdobyli także Tarczę Dobroczynności, natomiast sezon 1955/1956 zakończyli na 16. miejscu. Ted Drake’a zastąpił Tommy Docherty, który wprowadził do drużyny takich piłkarzy jak: Terry Venables, Bobby Tambling, Peter Bonetti, czy Jimmy Greaves. Ten ostatni dwukrotnie w barwach Chelsea zdobywał koronę króla strzelców, a w sezonie 1960/1961 strzelił 41 bramek, co do dziś pozostaje nie pobitym klubowym rekordem[10].

1961–1990[edytuj]

Okres ten umocnił pozycję Chelsea na rynku angielskim. Zespół odnosił coraz więcej sukcesów w lidze i w krajowych pucharach, a ze względu na styl otrzymał przydomek „Docherty's Diamonds” (Diamenty Docherty'ego). Pod wodzą Docherty'ego „The Blues” zdobyli w 1965 pierwszy Puchar Ligi Angielskiej. W 1967 angielski szkoleniowiec dotarł z Chelsea do finału Pucharu Anglii i półfinału Pucharu Miast Targowych, a odpadnięcie klubu w tych rozgrywkach spowodowało, że nowym szkoleniowcem został Dave Sexton. W tym okresie powstały również statystyki, na podstawie których wybrano najlepszego zawodnika roku w klubie. Pierwszym laureatem został bramkarz Peter Bonetti, który rozegrał 21 spotkań bez wpuszczenia bramki. Ze względu na zwinność zyskał sobie przydomek „The Cat” (ang. kot)[10].

W 1970 londyński zespół mierzył się w finale Pucharu Anglii z mistrzem kraju – Leeds United A.F.C. Na stadionie Wembley rywale dwukrotnie obejmowali prowadzenie, ale Chelsea dwa razy doprowadzała do wyrównania. Spotkanie zakończyło się remisem 2:2 i po raz pierwszy w historii pucharu należało powtórzyć mecz finałowy, tym razem na Old Trafford. W tymże meczu Chelsea ponownie przegrywała, lecz znów udało jej się wyrównać stan meczu. Kiedy wydawało się, że mecz znów trzeba będzie powtórzyć, zwycięskiego gola strzelił Peter Osgood.

W 1971 Chelsea sięgnęła po swój pierwszy europejski tytuł – Pucharu Zdobywców Pucharów. W półfinale londyński zespół wyeliminował obrońcę tytułu – Manchester City F.C., a w finale na stadionie Karaiskakis w Pireusie zmierzył się z Realem Madryt. Pierwsze spotkanie zakończyło się remisem 1:1, a finał powtórzono 2 dni później. Chelsea zdobyła trofeum, pokonując madrycki zespół 2:1, a zwycięskiego gola zdobył Peter Osgood. W latach 70. zmodernizowano stadion Stamford Bridge, co przyczyniło się do czasowych problemów finansowych klubu i nadejścia okresu stagnacji, której efektem był spadek w 1975 roku do Division Two; kolejny nastąpił cztery lata później[10]. W 1982 rodzina Mearsów sprzedała klub pośrednikowi finansowemu – Kenowi Batesowi za symbolicznego funta. W sezonie 1982/1983 wzmocniona drużyna pod wodzą Johna Neala wygrała Second Division i wróciła do ekstraklasy, a już w pierwszym sezonie napastnik Chelsea – Kerry Dixon strzelił 24 gole w 38 meczach, zdobywając Złotego Buta. W 1988 klub po raz kolejny spadł z Division One. Na powrót do pierwszej ligi kibice nie musieli zbyt długo czekać. Chelsea wygrała rozgrywki z rekordowym dorobkiem 99 punktów i po raz kolejny wróciła do Division One. Klub pod kierownictwem Bobbiego Campbella zakończył kolejny sezon na piątym miejscu, jednak problemy finansowe sprawiły, iż Stamford Bridge wpadł w ręce deweloperów. Bates za wszelką cenę chciał, aby Chelsea rozgrywała mecze na swoim słynnym stadionie. Na szczęście doszło do załamania na rynku nieruchomości, co przyczyniło się do wygranej właściciela klubu[9].

Awans do Premier League i odbudowa[edytuj]

Koszulka klubu w okresie gry Ruuda Gullita.

Na początku lat 90. londyński zespół dysponował coraz większym budżetem transferowym, wtedy też po raz pierwszy wydano na transfer 1 milion funtów, za którego kupiono Dennisa Wise’a. W roku 1993 zespół awansował do Premiership. Klubowi po latach kryzysu udało się w końcu zgromadzić fundusze na solidne wzmocnienia. Trener Glenn Hoddle przekonał holenderskiego gwiazdora Ruuda Gullita, aby ten dołączył do Chelsea. W tym samym oknie transferowym do klubu przybyli również walijski napastnik Mark Hughes oraz Rumun Dan Petrescu. Nowi piłkarze szybko zjednali do siebie kibiców. Gullit zaledwie w ciągu jednego sezonu został przez okrzyknięty najlepszym zawodnikiem w historii klubu. Latem 1996 Hoddle został wybrany trenerem reprezentacji Anglii, jednak Chelsea nie szukała nowego menadżera. Ruud Gullit przyjął propozycję objęcia stanowiska i dzięki swoim kontaktom sprowadził kolejne gwiazdy na Stamford Bridge. Do Londynu przyleciał słynny włoski snajper Gianluca Vialli, a także Roberto Di Matteo, Frank Lebœuf oraz Gianfranco Zola. Zespół pod wodzą Ruuda Gullita w finałowym meczu Pucharu Anglii na Wembley zwyciężył Middlesbrough 2:0 po bramkach Roberto Di Matteo i Eddiego Newtona przerywając serię dwudziestu sześciu lat bez jakiegokolwiek tytułu. 22 października 1996 roku z powodu awarii helikoptera zginął Matthew Harding, milioner i wicedyrektor klubu, który praktycznie przez całe życie wspierał The Blues. Na jego cześć północna trybuna Stamford Bridge nosi obecnie jego imię[9]. W roku 1999 klub zajął trzecie miejsce w lidze mając w składzie takich zawodników jak Didier Deschamps, Gianfranco Zola, Gianluca Vialli, Ruud Gullit, Albert Ferrer czy Mark Hughes. Dalsze sukcesy to finał Pucharu Anglii (1994), zdobycie Pucharu Anglii (1997), zdobycie Pucharu Zdobywców Pucharów (1998), Superpucharu Europy[11] i Pucharu Ligi oraz kolejny Puchar kraju, a także Tarcza Dobroczynności[10].

Roman Abramowicz i kolejne sukcesy klubu[edytuj]

W 2003 roku klub został zakupiony przez rosyjskiego multimiliardera Romana Abramowicza, a towarzyszące temu inwestycje w szkolenie piłkarzy, działaczy oraz szkółkę młodzieżową przyniosły efekty. Pierwszymi poważnymi wzmocnieniami było sprowadzenie Glena Johnsona za sumę 6 mln funtów. Następnego dnia do klubu dołączył Geremi, a w następnych tygodniach kolejni piłkarze (m.in. Damien Duff[12], Hernán Crespo, Adrian Mutu, Joe Cole, Juan Sebastián Verón, Wayne Bridge czy Claude Makélélé). Łącznie na transfery wydano około 120 mln funtów. Wcześniej The Blues opuścił Gianfranco Zola. W styczniu klub zasilił jeden piłkarz, a mianowicie Scott Parker. Mimo tak dużych wzmocnień Chelsea odpadła w półfinale Champions League z AS Monaco (1:3 i 2:2). Klub nie zdołał zdobyć także mistrzostwa Anglii, Pucharu Anglii, czy triumfować w rozgrywkach Carling Cup. Po zakończeniu sezonu Abramowicz zwolnił Ranieriego z funkcji trenera, licząc na znacznie większe sukcesy, jakie osiągnął Włoch.

Era José Mourinho[edytuj]

2 czerwca 2004 roku nowym trenerem klubu został José Mourinho, który sezon wcześniej wraz z FC Porto wygrał rozgrywki Ligi Mistrzów. Miał on zagwarantować klubowi z Londynu trofea, których nie zdobył Ranieri. Pierwszym sukcesem nowego szkoleniowca było zdobycie drugiego mistrzostwa Anglii w historii klubu. W tym samym sezonie drużyna zagrała w półfinale Ligi Mistrzów (przegrany dwumecz z Liverpoolem) i zdobyła Puchar Ligi Angielskiej.

7 sierpnia 2005r. The Blues zdobyli pierwsze trofeum w sezonie, pokonując Arsenal w meczu o Tarczę Wspólnoty 2-1. W sezonie 2005/06 Chelsea obroniła tytuł mistrza Anglii z 8-punktową przewagą nad Manchesterem United. Klub przegrał w finale rozgrywek Pucharu Anglii z drużyną The Reds, a także szybko odpadł z Ligi Mistrzów przegrywając dwumecz w 1/16 z Barceloną.

13 sierpnia 2006r. Chelsea uległa w meczu o Tarczę Wspólnoty Liverpoolowi 1-2[13]. W sezonie 2006/2007 nie udało się powtórzyć poprzednich sukcesów i mistrzostwo Anglii zdobył Manchester United. W półfinale rozgrywek Champions League Chelsea przegrała w rzutach karnych z The Reds. Ostatecznie londyńczycy triumfowali w rozgrywkach Capital One Cup, a także zakończyli sezon wygraną nad mistrzem Anglii w finale FA Cup na nowym Wembley.

W kolejnym sezonie klub liczył na zwycięstwo w Lidze Mistrzów i odzyskanie mistrzostwa Anglii. 20 września 2007r. José Mourinho opuścił klub za porozumieniem stron, powody jego odejścia nie zostały wyjaśnione, ale prawdopodobnie zadecydowały o tym słabe wyniki w lidze i zremisowany 1:1 mecz w fazie grupowej Ligi Mistrzów z Rosenborgiem Trondheim[14].

Wyjściowe ustawienie w przegranym finale Ligi mistrzów w sezonie 2007/2008 przeciw Manchesterowi United

Posadę trenera zespołu tymczasowo przejął Awram Grant. 27 października 2007r. w debiucie pod wodzą Izraelskiego szkoleniowca Chelsea wygrała 6-0 z Manchesterem City, co było najwyższą wygraną The Blues od dziesięciu lat. 30 kwietnia 2008r. klub awansował do finału Champions League pokonując w dwumeczu Liverpool. 21 maja w finale tych rozgrywek The Blues przegrali po rzutach karnych z Manchesterem United. W Premier League londyńczycy także z niepowodzeniem toczyli walkę z piłkarzami Sir Alexa Fergusona i tytuł mistrzowski powędrował do drużyny Szkota. 24 maja kontrakt z Grantem został rozwiązany.

2009-2013[edytuj]

11 czerwca 2008r. oficjalnie ogłoszono, że od 1 lipca tego roku stanowisko menedżera klubu zajmie dotychczasowy selekcjoner Portugalii Luiz Felipe Scolari[15]. Po serii porażek 9 lutego 2009r. Scolari został zwolniony ze swojego stanowiska.

Dwa dni później trenerem The Blues został Guus Hiddink[16]. Pierwszy raz zasiadł na ławce trenerskiej 21 lutego 2009 w zwycięskim meczu z Aston Villą, zakończonym wynikiem 1:0. Pod jego wodzą klub dotarł do półfinału Ligi Mistrzów, przegrywając w dwumeczu z późniejszym triumfatorem tych rozgrywek - Barceloną 0:0 i 1:1. 30 maja Chelsea pokonała w finale Pucharu Anglii Everton F.C. 2:1 po bramkach Drogby i Lamparda[17].

1 czerwca 2009r. nowym trenerem zespołu został Carlo Ancelotti, który podpisał kontrakt do 2012 roku. Pierwszym trofeum za kadencji Włocha było zdobycie Tarcza Wspólnoty. We wrześniu 2009r. Międzynarodowa Federacja Piłkarska (FIFA) uznała Chelsea winną w sprawie nakłaniania młodego zawodnika RC Lens, Gaëla Kakuty do zerwania kontraktu z tym klubem[18]. FIFA nakazała Chelsea oraz piłkarzowi solidarną zapłatę odszkodowania w wysokości 780 000 euro[19]. Dodatkowo Chelsea została ukarana zakazem rejestrowania nowych zawodników na czas dwóch okien transferowych oraz zobowiązana do zapłaty RC Lens kwoty 130 000 euro tytułem rekompensaty za wyszkolenie zawodnika. Piłkarz otrzymał zakaz występowania w oficjalnych meczach na okres 4 miesięcy. Chelsea oświadczyła, że kara jest nieproporcjonalnie duża do przewinienia i złożyła odwołanie od decyzji FIFA. W listopadzie 2009 r. Sportowy Sąd Arbitrażowy zawiesił kary zakazu transferów oraz zakazu gry nałożone na klub i zawodnika, do czasu zakończenia postępowania odwoławczego i ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy[20].

25 kwietnia klub pokonał Stoke City 7-0 i była to wówczas największa wygrana tej drużyny w Premier League. 2 maja Liverpool przegrał z Chelsea na Anfield Road 0:2, a 9 maja 2010r. po raz czwarty zdobyła w swojej historii mistrzostwo Anglii po wspaniałym zwycięstwie 8:0 nad drużyną Wigan Athletic[21]). Natomiast Drogba został Królem Strzelców z dorobkiem 29 bramek wyprzedzając Wayne’a Rooneya. Klub zakończył sezon 2009/10 z dorobkiem 103 bramek, stając się pierwszą drużyną w Premier League, która przekroczyła barierę stu bramek, bijąc przy tym poprzedni rekord należący do Manchesteru United z sezonu 1999/2000, który wynosił 97 trafień. Chelsea jest pierwszym klubem w historii, który wygrał w jednym sezonie wszystkich sześć ligowych meczów z drużynami z „Wielkiej Czwórki” (Liverpool, Manchester United i Arsenal). Po zdobyciu Mistrzostwa Anglii, po raz pierwszy w historii sięgnęła po „Dublet”, zwyciężając na Wembley w finale Pucharu Anglii z ekipą Portsmouth 1:0[22].

W styczniu 2011 zespół zakupił za rekordową sumę (ok 60 mln euro) Fernando Torresa z Liverpoolu[23]. Po sezonie 2010/2011, gdy Chelsea zajęła drugie miejsce w tabeli Premier League, tracąc 9 punktów do lidera i nie osiągnęła żadnych innych sukcesów, Ancelotti został zwolniony z funkcji trenera.

W letnim okienku transferowym, klub poinformował również o zatrudnieniu nowego trenera – André Villasa-Boasa[24]. Były szkoleniowiec Porto miał pomóc Chelsea ponownie sięgnąć po tytuł Mistrza Anglii. Jednak za kadencji Portugalczyka The Blues nie byli w trakcie sezonu ani razu na podium. Portugalczyk postanowił stawiać na młodzież, co doprowadziło do odsunięcia od zespołu Nicolasa Anelki i Alexa (obaj opuścili klub w zimie). Postanowił także usadzić na ławce rezerwowych kapitana klubu Johna Terry’ego, Didiera Drogbę i wicekapitana Franka Lamparda. Po serii porażek i remisów, oraz po przegranym meczu z SSC Napoli w ramach 1/8 finału Ligi Mistrzów[25] pozycja Villasa-Boasa w Chelsea była zagrożona. Niedługo później 4 marca 2012r. po przegranej 0:1 z West Bromwich Albion, Portugalczyk został zwolniony z posady trenera[26].

Piłkarze Chelsea świętują triumf w Lidze Mistrzów

Nowym szkoleniowcem Chelsea został dotychczasowy asystent, Roberto Di Matteo[27]. Pod wodzą Di Matteo Chelsea w jego pierwszym miesiącu pracy rozegrała 10 spotkań, z czego wygrała osiem, remis padł w meczu ligowym z Tottenhamem (0:0), a jedyną porażką pod było spotkanie z Manchesterem City (2:1)[28]. Di Matteo najpierw poprowadził klub do awansu do ćwierćfinału Ligi Mistrzów, gdzie jego drużyna wygrała rewanż z Napoli (4:1) (poprzednie spotkanie klub przegrał jeszcze za kadencji Villas-Boasa). Następnie Chelsea wygrała dwumecz w ćwierćfinale z Benficą (1:0 i 2:1),a także półfinał z Barceloną (1:0)[29] i 2:2). Pod wodzą Włocha Chelsea była niepokonana w wygranych przez siebie rozgrywkach Champions League, gdzie tylko raz zremisowała z Dumą Katalonii[30].

Tymczasowy trener doprowadził zespół do triumfu w Pucharze Anglii, gdzie w meczu finałowym na Wembley The Blues pokonali Liverpool 2:1 (1:0). Pod jego wodzą sięgnęli także po Puchar Europy, pokonując 19 maja 2012r. w finale Bayern Monachium po rzutach karnych (4:3; regulaminowy czas gry – 1:1, dogrywka: 0:0). Był to pierwszy triumf Chelsea w tych rozgrywkach[31].

Wyjściowe ustawienie w wygranym finale Ligi mistrzów w sezonie 2011/2012 przeciw Bayernowi Monachium

12 sierpnia Chelsea straciła szansę na pierwsze trofeum w sezonie 2012/13, gdzie przegrała o Tarczę Wspólnoty z Manchesterem City[32], zaś 31 sierpnia klub doznał dotkliwej porażki w Superpucharze Europy z Atlético Madryt. W listopadzie Chelsea wygrała zaledwie jeden mecz z pięciu rozegranych. Po przegranym meczu z Juventusem (3:0) Chelsea odpadła z rozgrywek Ligi Mistrzów, w konsekwencji czego 21 listopada 2012 roku Di Matteo został zwolniony z funkcji trenera zespołu[33].

Jego następcą został Rafael Benítez, który pełnił rolę tymczasowego trenera. Nowy trener wprowadził bardzo ofensywny styl gry. Jednymi z wysokich wygranych za jego kadencji był mecz z Aston Villą (8:0), czy ostatni mecz grupowy Ligi Mistrzów z FC Nordsjælland (6-1). Wcześniej jednak Chelsea przegrała mecz finałowy Klubowych Mistrzostw Świata z Corinthians[34].

Hiszpański menedżer doprowadził klub do półfinału rozgrywek Pucharu Anglii, a także do triumfu w finale Ligi Europejskiej[35]. Benitez po sezonie za porozumieniem stron rozstał się z klubem.

Powrót Mourinho na Stamford Bridge[edytuj]

Sezon 2013/14[edytuj]

José Mourinho po nieudanym sezonie w Realu Madryt podpisał 4-letni kontrakt z Chelsea F.C., portugalskiego trenera przedstawiono oficjalnie 3 czerwca 2013[36]. 29 sierpnia londyński klub wylosowano w grupie E Ligi Mistrzów wraz z Schalke 04, Basel i Steauą[37].

Rozgrywki ligowe Chelsea zaczęła od wygranej 2:0 nad Hull City[38]. Kilka dni później odbył się finał Superpucharu Europy, w którym Chelsea zmierzyła się z Bayernem Monachium. Mecz zakończył się wynikiem 2:2 po dogrywce (wyrównującą bramkę dla Bayernu zdobył w 120. minucie meczu Javi Martinez). W serii rzutów karnych zwyciężyli Bawarczycy 5:4; decydującego rzutu karnego nie wykorzystał Lukaku, który natychmiast został wypożyczony do Evertonu[39]. W rozgrywkach Ligi Mistrzów pierwszy mecz grupowy londyńczycy przegrali z Bazyleą 1:2 na własnym boisku. Po niespodziewanej porażce w pierwszym meczu fazy grupowej Chelsea awansowała do 1/8 finału z pozycji lidera.

Piłkarze Chelsea w sezonie 2013/14 podczas meczu z PSG.

18 marca po wygranej 2:0 nad Galatasaray londyńczycy awansowali do ćwierćfinału Champions League, w którym wyeliminowali Paris Saint-Germain (1:3) i (2:0). Jednak zmęczenie sezonem przełożyło się na słabsze wyniki. Przegrana z: Aston Villą, Crystal Palace czy pierwsza porażka Mourinho na Stamford Bridge z Sunderlandem sprawiły iż mistrzostwo Anglii zdobyli The Citizens. 22 kwietnia drużyna zremisowała na wyjeździe z Atlético Madryt 0:0 w pierwszym meczu półfinałowym Ligi Mistrzów[40]. 30 kwietnia w rewanżu w Londynie „The Blues” przegrali 1:3 (1:1) i odpadli z tych rozgrywek. Po dwumeczu z Los Colchoneros media skrytykowały grę Chelsea, nazywając ją: Parkowanie autobusu we własnym polu karnym[41]. Taką samą opinię wyraził trener Liverpoolu - Brendan Rodgers, ponieważ kilka dni wcześniej The Reds przegrali z londyńczykami 0:2 na Anfield Road[42].

Sezon 2014/15 i „angielski” dublet[edytuj]

Głównym celem Mourinho w sezonie 2014/15 było odzyskanie mistrzowskiego tytułu, a także walka o Ligę Mistrzów. 18 sierpnia Chelsea nowy sezon rozpoczęła od wygranej nad Burnley 3-1. W kolejnych trzynastu spotkaniach The Blues nie przegrali meczu w rozgrywkach Premier League. 27 stycznia Chelsea awansowała do finału Pucharu Ligi Angielskiej, pokonując Liverpool 1:0 (2:1 w dwumeczu). Wcześniej jednak klub stracił szansę na zdobycie Pucharu Anglii, po przegranym 2:4 meczu z Bradford City[43]. 1 marca Chelsea wygrała Puchar Ligi, pokonując w finale na Wembley Tottenham 2:0[44]. Wielkim zaskoczeniem okazało się szybkie odpadnięcie z Ligi Mistrzów gdzie Chelsea uległa w dwumeczu Paris Saint Germain[45]. 3 maja po zwycięstwie ligowym nad Crystal Palace klub po raz piąty zdobył tytuł mistrza Anglii[46]. Chelsea tym samym odzyskała mistrzostwo po 5 latach. Wielki udział przy zdobyciu mistrzowskiego tytułu mięli dwaj nowi piłkarze - Cesc Fàbregas (największa ilość asyst w ligowych rozgrywkach) i Diego Costa, który zdobył 20 goli w pierwszym swoim sezonie[47]. Kluczowym zawodnikiem okazał się także Eden Hazard, który został wyróżniony mianem najlepszego piłkarza w Anglii za sezon 2014/15.

Sezon 2015/2016[edytuj]

2 sierpnia The Blues przegrali z Arsenalem o Tarczę Wspólnoty 0:1 i był to pierwszy triumf Arsena Wengera nad Mourinho[48]. Ligowe zmagania Chelsea rozpoczęła nie najlepiej notując tylko jedno zwycięstwo w czterech pierwszych meczach. W grudniu Jose Mourinho został zwolniony z pozycji trenera, a jego miejsce zajął Guus Hiddink. W marcu 2016 roku klub poinformował, że po zakończeniu Mistrzostw Europy 2016 drużynę obejmie Antonio Conte[49]. Drużyna zmagania ligowe zakończyła dopiero na 10. miejscu w tabeli, nie osiągając żadnych innych sukcesów.

Era Antonio Conte[edytuj]

Po rozegranych Mistrzostwach Europy przez reprezentację Włoch Antonio Conte zasiadł na ławce trenerskiej Chelsea. Pierwszym wzmocnieniem w nowej erze został napastnik Michy Batshuayi[50]. Drugim piłkarzem, który zasilił szeregi Chelsea jest N’Golo Kanté[51]. Do drużyny wrócił David Luiz, a oprócz niego nowym nabytkiem został Marcos Alonso i bramkarz Eduardo. W oficjalnym debiucie podopieczni Conte odnieśli zwycięstwo w derbowym starciu z West Hamem 2:1. Następnie zespół odniósł wygraną nad Watfordem i Burnley. Po złej passie: remisem ze Swansea oraz porażkami z Liverpoolem (1:2) i Arsenalem (3:0), Conte zmienił ustawienie drużyny z 4-1-4-1 na 3-4-3[52], co poskutkowało siedmioma wygranymi meczami ligowymi z rzędu (w tym m.in. 3:0 z mistrzem Anglii - Leicester, 4:0 z Manchesterem United, 5:0 z Evertonem, 2:1 z Tottenhamem).31 grudnia po zwycięstwie nad Stoke City, The Blues odnieśli 13 kolejne zwycięstwo, ustanawiając tym samym klubowy rekord. Sezon ten Chelsea zakończyła zdobyciem kolejnego tytułu mistrzowskiego.

Sukcesy[edytuj]

Trofea międzynarodowe[edytuj]

Zdobyte trofea w rozgrywkach międzynarodowych
(Stan na 10-07-2015)
Rozgrywki Osiągnięcie Razy Sezon(y)
FIFA Club World Cup.svg
Klubowe Mistrzostwo Świata
zdobywca 0
finalista 1 2012

Puchar Interkontynentalny
zdobywca 0
finalista 0
Coppacampioni.png
Liga Mistrzów
(Puchar Europy)
zdobywca 1 2012
finalista 1 2008
UEFA Cup (adjusted).png
Liga Europy
(Puchar UEFA)
zdobywca 1 2013
finalista 0
1/32 finału 1 2002
Coppacoppe.png
Puchar Zdobywców
zdobywca 2 1971, 1998
finalista 0
Supercup.png
Superpuchar UEFA
zdobywca 1 1998
finalista 2 2012, 2013

Puchar Intertoto
zdobywca 0
finalista 0
UEFA - Inter-Cities Fairs Cup.svg
Puchar Miast Targowych
zdobywca 0
finalista 0
półfinalista 1 1966

Trofea krajowe[edytuj]

Zdobyte trofea w rozgrywkach Anglii
(Stan na 27-05-2017)
Rozgrywki Osiągnięcie Razy Sezon(y)
Premier league trophy icon.png
Mistrzostwo
I miejsce 6 1955, 2005, 2006, 2010, 2015, 2017
II miejsce 4 2004, 2007, 2008, 2011
III miejsce 7 1920, 1965, 1970, 1999, 2009, 2013, 2014
FA Cup.png
Puchar
zdobywca 7 1970, 1997, 2000, 2007, 2009, 2010, 2012
finalista 5 1915, 1967, 1994, 2002, 2017
CommunityShield.png
Superpuchar
zdobywca 4 1955, 2000, 2005, 2009
finalista 7 1970, 1997, 2006, 2007, 2010, 2012, 2015
Carling.png
Puchar Ligi
zdobywca 5 1965, 1998, 2005, 2007, 2015
finalista 2 1972, 2008

II liga
I miejsce 2 1984, 1989
II miejsce 5 1907, 1912, 1930, 1963, 1977
III miejsce 4 1906, 1911, 1926, 1928

Inne trofea[edytuj]

Finały Pucharów Krajowych[edytuj]

1970 2:2 i 2:1 rywal: Leeds United
1997 2:0 rywal: Middlesbrough
2000 1:0 rywal: Aston Villa
2007 1:0 rywal: Manchester United
2009 2:1 rywal: Everton
2010 1:0 rywal: Portsmouth
2012 2:1 rywal: Liverpool
1965 3:2 i 0:0 rywal: Leicester City
1998 2:0 rywal: Middlesbrough
2005 3:2 rywal: Liverpool
2007 2:1 rywal: Arsenal
2015 2:0 rywal: Tottenham
1955 3:0 rywal: Newcastle United
2000 2:0 rywal: Manchester United
2005 2:1 rywal: Arsenal
2009 2:2 k.4:1 rywal: Manchester United
1986 5:4 rywal: Manchester City
1990 1:0 rywal: Middlesbrough

Finały Pucharów Europejskich[edytuj]

1971 1:1 i 2:1 rywal: Real Madryt
1998 1:0 rywal: Stuttgart
1998 1:0 rywal: Real Madryt
2012 1:1 (0:0, 1:1; dogr. 0:0, 0:0) k. 4:3 rywal: Bayern Monachium
2013 2:1 rywal: SL Benfica

Indywidualne sukcesy piłkarzy[edytuj]

Mistrzowie Świata

Mistrzowie Europy

Mistrzowie Afryki

Mistrzowie Oceanii

Piłkarze FIFA 100

Najlepszy piłkarz grający w Anglii

Najlepsza bramka sezonu

Najlepszy zawodnik roku w Anglii

Nagrody UEFA

  • Czechy Petr Čech – najlepszy bramkarz 2004/2005, 2006/2007, 2007/2008
  • Anglia John Terry – najlepszy obrońca 2004/2005, 2007/2008, 2008/2009
  • Anglia Frank Lampard – najlepszy pomocnik 2007/2008

Najlepsza 11 na świecie(FIFPro XI)

Menedżerowie[edytuj]

 Osobny artykuł: Menadżerowie Chelsea F.C..
Lp. Imię i nazwisko Okres urzędowania
1.
Szkocja John Tait Robertson
1905
1906
2.
Anglia William Lewis
1906
1907
3.
Szkocja David Calderhead
1907
1933
4.
Anglia Leslie Knighton
1933
1939
5.
Anglia Billy Birrell
1939
1952
6.
Anglia Ted Drake
1952
1961
7.
Anglia Tommy Docherty
1961
1967
8.
Anglia Dave Sexton
1967
1974
9.
Anglia Ron Suart
1974
1975
10.
Szkocja Eddie McCreadie
1975
1977
11.
Anglia Ken Shellito
1977
1978
12.
Irlandia Północna Danny Blanchflower
1978
1979
13.
Anglia Geoff Hurst
1979
1981
14.
Anglia John Neal
1981
1985
15.
Anglia John Hollins
1985
1989
16.
Irlandia Północna Bobby Campbell
1989
1991
17.
Szkocja Ian Porterfield
1991
1993
Lp. Imię i nazwisko Okres urzędowania
18.
Anglia David Webb
1993
1993
19.
Anglia Glenn Hoddle
1993
1996
20.
Holandia Ruud Gullit
1996
1998
21.
Włochy Gianluca Vialli
1998
2000
22.
Anglia Graham Rix
2000
2000
23.
Włochy Claudio Ranieri
2000
2004
24.
Portugalia José Mourinho
2004
2007
25.
Izrael Awram Grant
2007
2008
26.
Brazylia Luiz Felipe Scolari
2008
2009
27.
Holandia Guus Hiddink
2009
2009
28.
Włochy Carlo Ancelotti
2009
2011
29.
Portugalia André Villas-Boas
2011
2012
30.
Włochy Roberto Di Matteo
2012
2012
31.
Hiszpania Rafael Benítez
2012
2013
32.
Portugalia José Mourinho
2013
2015
33.
Holandia Guus Hiddink
2015
2016
34.
Włochy Antonio Conte
2016
urzęduje

Statystyki piłkarzy[edytuj]

 Osobny artykuł: Statystyki Chelsea F.C..

20 najczęściej występujących zawodników[edytuj]

Zawodnik Ilość Lata
Ron Harris 795 1961–1980
Peter Bonetti 729 1959–1979
John Terry 717 1998–2017
Frank Lampard 648 2001–2014
John Hollins 592 1963–1975 & 1983–1984
Petr Čech 494 2004–2015
Dennis Wise 445 1990–2001
Steve Clarke 421 1987–1998
Kerry Dixon 420 1983–1992
Eddie McCreadie 410 1962–1974
John Bumstead 409 1976–1991
Ken Armstrong 402 1946–1957
Didier Drogba 382 2004–2012 & 2014–2015
Peter Osgood 380 1964–1974 & 1978–1979
Branislav Ivanović 377 2007–2017
John Obi Mikel 374 2006–2017
Charlie Cooke 373 1966–1972 & 1974–1978
George Smith 370 1921–1932
Bobby Tambling 370 1958–1970
Roy Bentley 367 1948–1956

20 najlepszych strzelców[edytuj]

Frank Lampard, najlepszy strzelec w historii klubu.
nr Zawodnik Bramki Lata
01 Frank Lampard 211 2001–2014
02 Bobby Tambling 202 1959–1970
03 Kerry Dixon 193 1983–1992
04 Didier Drogba 164 2004–2012 & 2014–2015
05 Roy Bentley 150 1948–1956
06 Peter Osgood 150 1964–1974
07 Jimmy Greaves 132 1957–1961
08 George Mills 125 1929–1943
09 George Hilsdon 108 1906–1912
10 Allan Harris 102 1960–1964 1966–1967
11 Barry Bridges 93 1958–1966
12 Tommy Baldwin 92 1966–1974
13 Jimmy Floyd Hasselbaink 87 2000–2004
14 Hughie Gallacher 81 1930–1934
15 Bob Whittingham 80 1909–1919
16 Gianfranco Zola 80 1996–2003
17 Eiður Guðjohnsen 78 2000–2006
18 Dennis Wise 76 1990–2001
19 Eden Hazard Soccer ball.svg 72 2012–
20 Ron Tindall 69 1953–1961
  • Soccer ball.svg – piłkarz grający obecnie w klubie Chelsea

Galeria sławy[edytuj]

Najwybitniejsi piłkarze w historii Chelsea, umieszczeni w galerii sław londyńskiego klubu. Należy do niej 46 byłych zawodników, wśród podanych sław aż czterech grało i trenowało zespół z zachodniego Londynu (David Webb, Ruud Gullit, Gianluca Vialli, Roberto Di Matteo).

Sztab szkoleniowy[edytuj]

Antonio Conte, obecny trener Chelsea
Funkcja Imię i nazwisko
Menedżer Antonio Conte
Asystent trenera Angelo Alessio
Asystent trenera Gianluca Conte
Dyrektor wykonawczy Marina Granovskaia
Trener bramkarzy Gianluca Spinelli
Trener bramkarzy Henrique Hilário
Główny poszukiwacz talentów Michael Emenalo
Poszukiwacz talentów Mick McGiven
Trener U-21 Adi Viveash
Trener U-18 Jody Morris
Szef służby medycznej Paco Biosca
Analityk meczowy James Melbourne
Trener ds. kondycji Bob Brinded
Specjalista od żywienia Nick Broad
Masażysta Silvano Cotti
Masażysta Mauro Doimi
Masażysta Billy McCulloch
Masażysta Pedro Phillipou
Masażysta Steward Sullivan
Główny psycholog Dean Kenneally
Psycholog rehabilitacyjny Thierry Laurent
Psycholog Denis Talbot

Obecny skład[edytuj]

Stan na 24 lipca 2017[55]
Nr Poz. Piłkarz
1 BR Argentyna Willy Caballero
2 OB Niemcy Antonio Rüdiger
3 OB Hiszpania Marcos Alonso
4 PO Hiszpania Cesc Fàbregas
5 OB Francja Kurt Zouma
7 PO Francja N’Golo Kanté
9 NA Hiszpania Álvaro Morata
10 PO Belgia Eden Hazard
11 PO Hiszpania Pedro
13 BR Belgia Thibaut Courtois
14 PO Francja Tiemoué Bakayoko
15 PO Nigeria Victor Moses
Nr Poz. Piłkarz
16 PO Brazylia Kenedy
17 PO Belgia Charly Musonda
19 NA Hiszpania Diego Costa
21 PO Serbia Nemanja Matić
22 PO Brazylia Willian
23 NA Belgia Michy Batshuayi
24 OB Anglia Gary Cahill
28 OB Hiszpania César Azpilicueta
30 OB Brazylia David Luiz
37 BR Portugalia Eduardo
OB Dania Andreas Christensen

Rezerwy i szkółka[edytuj]

John Terry, jeden z najbardziej znanych wychowanków Chelsea

Chelsea tak jak wiele innych angielskich klubów ma rezerwy i szkółkę piłkarską. Ich celem jest jak najlepsze wyszkolenie młodych piłkarzy, którzy później będą w stanie grać w pierwszej drużynie.

Obecnie funkcję trenera rezerw pełni Dermot Drummy, zaś akademią zajmuje się Adrian Viveash. Rezerwy występują w lidze rezerw i w sezonie 2010/2011 wygrały te rozgrywki. Drużyna rezerw rozgrywa mecze w Cobham[56].

Sukcesy szkółki[edytuj]

Lokalna rywalizacja derbowa[edytuj]

 Osobny artykuł: Rywalizacja Arsenalu i Chelsea.
 Osobny artykuł: Derby zachodniego Londynu.

Stadion[edytuj]

 Osobny artykuł: Stamford Bridge (stadion).
Stadion Stamford Bridge

Chelsea rozgrywa swoje mecze na stadionie Stamford Bridge, mieszczącym 41 841[57] widzów, w którego skład wchodzą dwupiętrowa trybuna północna im. Matthew Hardinga, dwupiętrowa trybuna północna „Shed End”, trzypoziomowa „East Stand” oraz najnowsza i największa „West Stand”. Obiekt Stamford Bridge wchodzi w skład multipleksu Chelsea Village, który obejmuje również m.in. dwa czterogwiazdkowe hotele, pięć restauracji, sale bankietowe i konferencyjne, kluby nocne, podziemny parking. Nazwa Stamford Bridge oznacza „most nad Stamford” i odnosi się do potoku Stamford, który kiedyś płynął w okolicy.

Na tym stadionie zawodnicy Chelsea pobili ligowy rekord 86 meczów u siebie bez porażki – od lutego 2004 r. do 26 października 2008 r., kiedy Liverpool pokonał Chelsea 1:0 po samobójczym golu José Bosingwy. Przez ten czas londyński klub prowadziło czterech trenerów: Claudio Ranieri, Jose Mourinho, Awram Grant i Luiz Felipe Scolari.

Stroje[edytuj]

Od pierwszego spotkania rozegranego w 1905 piłkarze Chelsea występowali w niebieskich koszulkach, na przełomie lat zmieniał się jedynie ich odcień oraz barwy spodenek i getrów[58]. Pierwszym strojem była niebieska koszulka o odcieniu jaśniejszym niż obecnie, natomiast spodenki były białe, a getry granatowe[58]. W 1912 koszulki zmieniły kolor na ciemnoniebieski, tzw. royal blue[58]. Kiedy na początku lat 60. szkoleniowcem został Tommy Docherty, wprowadzono ciemnoniebieskie spodenki i białe getry[58]. Wyjazdowym kolorem „The Blues” od początku istnienia klubu był żółty albo biały, chociaż często zdarzały się odstępstwa. W półfinale Pucharu Anglii w 1967 drużyna wystąpiła w czarnych spodenkach i koszulkach w czarno-granatowe pasy. Z kolei w latach 1985-1986 i 1988-1989 piłkarze londyńskiego klubu grali na wyjeździe ubrani na czerwono, a w latach 1986-1987 na seledynowo. Od 2004 wśród wyjazdowych strojów pojawił się także czarny.

Przez lata stroje dostarczała firma Umbro. W 2005 władze Chelsea zdecydowały się na zerwanie umowy i podpisanie ośmioletniego kontraktu z Adidasem.

Pierwszym sponsorem Chelsea były linie lotnicze Gulf Air (sezon 1983/1984). Kolejnymi sponsorami byli: producent żywności Grange Farms, producent herbaty Bai Lin i włoski koncern Simod, a od 1989 firma komputerowa Commodore International. W latach 1995–1997 nowym sponsorem została firma produkująca piwo Coors, następnie producent szyb samochodowych Autoglass (1997–2001) i linie lotnicze Emirates (2001–2005). W latach 2006-2008 na koszulkach Chelsea widniało logo Samsung Mobile, a do 2015 nadrukiem był jedynie Samsung. Od sezonu 2015/2016 do 2020 na koszulkach znajduje się logo firmy oponiarskiej Yokohama.

Hymn[edytuj]

Hymnem Chelsea jest „Blue is the colour”. Powstał w 1972 roku, pierwszy raz publicznie został odtworzony podczas finału Pucharu Ligi.

W marcu 1972 roku hymn Chelsea zajął 5. miejsce na popularnej liście przebojów (UK Singles Chart) i od tego momentu obok hymnu Liverpoolu jest najlepiej rozpoznawalnym hymnem klubowym w Anglii. W pierwotnej wersji hymnu śpiewali go ówcześni piłkarze Chelsea[potrzebny przypis].

Autorzy: D. Boone, R. McQueen

Sponsorzy i partnerzy[edytuj]

W 2015 roku Chelsea podpisało pięcioletnią umowę sponsorską z japońskim producentem opon - Yokohama o wartości 40 mln GBP rocznie[59]. To druga najbardziej lukratywna umowa w lidze po Manchesterze United. Umowa z Samsungiem z 2010 roku była warta 18 mln GBP rocznie, a pierwotna 10 mln GBP[60]. W 2013 roku CFC zawarło 10 letnią umowę z Adidasem o wartości 300 mln GBP[61], poprzednia umowa z niemieckim gigantem była warta 100 mln GBP[62].

Sponsorzy główni[63]:

Pozostali sponsorzy:

Przypisy

  1. Trophy Cabinet (ang.). chelseafc.com. [dostęp 26 grudnia 2009].
  2. Daniel Bednarek: Chelsea Londyn wygrała Ligę Mistrzów (pol.). Sport Onet.pl, 2012-05-20. [dostęp 2012-05-19].
  3. CLUB INFORMATION (ang.). chelseafc.com. [dostęp 26 grudnia 2009].
  4. Russian businessman buys Chelsea (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 26 grudnia 2009].
  5. Chelsea centenary crest unveiled (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 26 grudnia 2009].
  6. Attendances 2007/08 (ang.). tonykempster.co.uk. [dostęp 26 grudnia 2009].
  7. Team History. Chelsea F.C.. [dostęp 2014-04-20].
  8. Team History 1905–1929 (ang.). Chelsea FC. [dostęp 1 lipca 2012].
  9. a b c d e Team History (ang.). Chelsea FC. [dostęp 2012-11-18].
  10. a b c d e f Chelsea | Club | History (ang.). chelseafc.com. [dostęp 2009-07-13].
  11. Super Cup 1998 (ang.). rsssf.com. [dostęp 3 grudnia 2011].
  12. Damien Duff (ang.). Soccerbase. [dostęp 18.08.2009].
  13. Chelsea 1-2 Liverpool (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 16 sierpnia 2011].
  14. Chelsea 1-1 Rosenborg (ang.). UEFA.com. [dostęp 18 września 2007].
  15. Scolari named as Chelsea manager (ang.)
  16. Blues confirm Hiddink role (ang.). Sky Sports, 2009-02-11. [dostęp 2009-07-13].
  17. Chelsea 2-1 Everton (ang.).
  18. DRC: Kakuta decision reached. FIFA. [dostęp 2010-01-09].
  19. Kakuta: DRC decision reached (ang.). fifa.com. [dostęp 2012-08-18].
  20. CAS freeze bans. Chelsea FC. [dostęp 2010-01-09].
  21. Chelsea 8 – 0 Wigan (ang.). news.bbc.co.uk. [dostęp 20 maja 2012].
  22. FA Cup final match report: Chelsea 1 Portsmouth 0 (ang.). Chelsea FC. [dostęp 1 lipca 2010].
  23. Transfer records – transferowe rekordy.
  24. ChelseaFC.com: Villas-Boas appointed (Dostęp 22 czerwca 2011)
  25. Napoli 3-1 Chelsea (ang.). UEFA.com.
  26. B. Rumsby. Andre Villas-Boas shown the door by Chelsea. „The Independent”, 4 marca 2012 On line, Dostęp 4 marca 2012.
  27. Chelsea and Villas-Boas part company (ang.). Chelsea FC. [dostęp 4 marca 2012].
  28. Bramki z meczu Manchester City - Chelsea (pol.). sportwizja.pl.
  29. Chelsea 1-0 Barcelona (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 20 maja 2012].
  30. FC Barcelona 2-2 Chelsea (pol.). SportINTERIA.pl.
  31. Regulations of the UEFA Champions League 2011/12 (ang.). UEFA. [dostęp 2011-05-16].
  32. Chelsea 2-3 Man City (ang.). bbc.co.uk. [dostęp 2012-07-17].
  33. Roberto di Matte set sacked Champions League defeat (ang.). dailymail.co.uk. [dostęp 21 listopada 2012].
  34. Corinthians 1-0 Chelsea (ang.). bbc.co.uk.
  35. Chelsea Londyn triumfatorem Ligi Europejskiej po zabójczej końcówce! (pol.). SportoweFakty.pl. [dostęp 15 maja 2013].
  36. Mourinho wraca do Chelsea (pol.). chelsealive.pl. [dostęp 3 czerwca 2013].
  37. Barcelona, Milan, Ajax and Celtic drawn together (ang.). uefa.com. [dostęp 30 sierpnia 2013].
  38. Chelsea 2-0 Hull City (pol.). futbolnews.pl. [dostęp 18 sierpnia 2013].
  39. Transfer deadline day: Everton sign James McCarthy and Romelu Lukaku. (ang.)
  40. Bez bramek w pierwszym meczu Atletico 0-0 Chelsea (pol.). sport.wp.pl. [dostęp 22 kwietnia 2014].
  41. LM:Hiszpańska prasa: Chelsea ustawiła autobus w polu bramkowym (pol.). sport.pl. [dostęp 22 kwietnia 2014].
  42. Brendan Rodgers: Chelsea zaparkowała autobus w polu karnym (pol.). Sport INTERIA.pl. [dostęp 28 kwietnia 2014].
  43. Chelsea 2-4 Bradford (ang.).
  44. Capital One Cup Final gets fans talking right around the world (pol.). capitalonecup.co.uk. [dostęp 7 marca 2015].
  45. 1/8 finału Ligi Mistrzów awans PSG (pol.).
  46. Chelsea mistrzem Anglii (pol.). eurosport.onet.pl. [dostęp 3 maja 2015].
  47. Top scorers 2014/15 Premier League (ang.).
  48. Arsene Wenger z 15. trofeum w Arsenalu, 9-letnia posucha to już historia (pol.).
  49. Official: Conte signs with Chelsea (ang.).
  50. Oficjalnie: OFICJALNIE: Michy Batshuayi piłkarzem Chelsea! (pol.). chelsealondyn.pl.
  51. Oficjalnie: Kante w Chelsea! (pol.). chelsealondyn.pl.
  52. Premier League. Jak Antonio Conte odmienił Chelsea (pol.). sport.pl.
  53. England Player Honours – Football Writers' Association Footballers of the Year (ang.). England Football Online. [dostęp 2009-07-13].
  54. Terry claims player of year award (ang.). BBC Sport, 2005-04-24. [dostęp 2009-07-13].
  55. First Team Squad List. Chelsea FC. [dostęp 2014-02-02].
  56. Cobham (pol.). chelsealive.pl.
  57. Club information. strona WWW Chelsea FC. [dostęp 2010-01-09].
  58. a b c d Chelsea (ang.). Historical Football Kits. [dostęp 5.07.2010].
  59. Chelsea sign £40m-a-year Yokohama Rubber shirt sponsorship deal.
  60. Chelsea lands £50m five-year shirt sponsorship deal with Samsung.
  61. Chelsea agree whopping £300m kit deal with sportswear giants adidas.
  62. Chelsea clinches £100m sponsorship deal with Adidas.
  63. Man United, Liverpool, Arsenal and English football's most successful sponsorships.
  64. Chelsea and Nike announce long-term partnership, www.chelseafc.com [dostęp 2017-07-12] (ang.).
  65. Chelsea confirm huge £60m-a-year deal with Nike until 2032, „The Telegraph” [dostęp 2017-07-12] (ang.).

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Pol: Biblioteka Gazety Wyborczej, seria „Słynne kluby piłkarskie: Chelsea Londyn". Gazeta Wyborcza, 2007. ISBN 978-83-7552-057-6.