Chimalpopoca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Chimalpopoca na rysunku z Kodeksu Mendoza

Chimalpopoca (13971427) – władca Tenochtitlanu, trzeci tlatoani (władca) Azteków (Méxicas) (1417 - 1427). Jego imię w języku nahuatl znaczy "Dymiąca Tarcza". Urodził się w Tenochtitlanie. Przyjęto, że jego ojcem był Huitzilíhuitl, natomiast matką Mahuehxochtzin z Azcapotzalco, córka tepaneckiego władcy Tezozomoca. [1]

Chimalpopoca zaczął przejmować panowanie nad Tenochtitlanem od swego ojca, jeszcze jako dziecko w 1415 r., natomiast koronowany został w 1417. Wówczas też najwyższy kapłan Tlacaelel, który był pod względem hierarchii drugą osobą w państwie, został pierwszym cihuacoatl , odpowiedzialnym za skarb publiczny i wymiar sprawiedliwości w imperium. Od tego też czasu nastąpił u Azteków rozdział obsady wysokich urzędów duchownych od państwowych, a kandydaci na te urzędy przechodzili specjalną weryfikację.

Kiedy Chimalpopoca obejmował tron w wieku 20 l., Tenochtitlan był sojusznikiem Azcapotzalco, w którym władzę sprawował przywódca Tepaneków Tezozomoc. Chimalpopoca pozostał, podobnie jak jego ojciec, lojalny wobec Tezozomoca, co się opłaciło zwłaszcza podczas wojny tego władcy z Ixtlilxochitlem I z Texcoco w roku 1418. Zdobyte wówczas Texcoco zostało miastem lennym Tenochtitlanu.

Tenotichtlan nie posiadał własnych źródeł wody pitnej. Woda sprowadzana była drewnianym akweduktem ze wzgórz Chapultepec. Kiedy w 1426 r. wystąpiła konieczność budowy nowego akweduktu, Chimalpopoca uzyskał poparcie Tezozomoca w zdobyciu budulca, a także realizacji tej budowy. Za czasów tego władcy wzniesione zostały pierwsze budynki z kamienia, powstała również szeroka grobla do Tlacopanu. Droga ta zbudowana była z przerwami połączonymi drewnianymi mostami, usuwanymi w nocy.

Chimalpopoca jako jeniec na rysunku z Kodeksu Xolotl

W roku 1427 po długim panowaniu zmarł Tezozomoc. Dziedzictwo po nim przejął jego syn Tayatzin. Jednakże Maxtla, władca Coyoacán i przyrodni brat Tayatzina, wkrótce wzniecili bunt między możnymi z Azcapotzalco, w efekcie którego na tronie zasiadł Maxtla.

Chimalpopoca poparł Tayatzina w działaniach mających na celu odzyskanie tronu zwłaszcza, że Maxtla obciążył Tenochtitlan znacznymi daninami. Przyjazne dotąd relacje między Tenochtitlanem i Azcapotzalco zostały zastąpione wzajemnymi zniewagami i spiskiem mającym doprowadzić do zabójstwa Maxtli. Śmierć poniósł jednak Teyatzin, a wówczas Chimalpopoca zdecydował złożyć siebie jako ofiarę na ołtarzu swego ojca Huitzilíhuitla i oddał się kapłanom azteckim. Kilku z jego dostojników dołączyło do niego. W trakcie trwania uroczystości, armia ekspedycyjna z Azcapotzalco wkroczyła do Tenochtitlanu, uwięziła Chimalpopocę i przewiozła go do Azcapotzalco. Tam był trzymany na racjach głodowych i wystawiony w klatce na pokaz.

Istnieje kilka wersji jego śmierci: jedna mówi, że popełnił samobójstwo, wieszając się na belce za pomocą paska, druga zakłada, uduszenie na polecenie Maxtli, jeszcze inna, że powrócił on do Tenotichtlanu i tam zamordowali go zwolennicy Itzcoatla, który chciał się pozbyć trzeciego tlatoani za zbytnią służalczość wobec Tepaneków by dzięki temu zostać jego następcą. Tak też się stało, kolejnym czwartym tlatoani Tenochtitlanu został właśnie Itzcoatl.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

4. Acamapichtli (ok. 1357 - 1395)
Tlatoani Tenochtitlanu w l. 1376 – 1395
     
    2. Huitzilíhuitl (ok. 1379 - 1417)
Tlatoani Tenochtitlanu w l. 1396 – 1417
5. Tezcatlan Miyahuatzin
       
      1. Chimalpopoca
6. Tezozomoc (1342 – 1426)
Tlatoani Azcapotzalco w l. 1371 – 1426
   
    3. Mahuehxochtzin z Azcapotzalco
   
7. Nieznana
     
 

Przypisy

  1. Nie do końca jednak jasno udokumentowane jest pochodzenie tego władcy. Niektóre źródła mówią, że był on synem Huitzilihuitla, swojego poprzednika. Z innych natomiast wynika że był synem raczej Acamapichtli, będąc tym samym bratem Huitzilihuitla. Misjonarz Gerónimo de Mendieta w swojej Historia eclesiástica indiana, odnotowuje niezgodność i bazując na azteckim systemie sukcesji tronu, dochodzi do konkluzji, że Huitzilihuitl, Chimalpopoca i Itzcoatl (następca Chimalpopoci) musieli być braćmi. Trzy wersje drzewa rodziny pierwszych azteckich władców:
     
     
    Acamapichtli
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
    Huitzilihuitl
     
    Itzcoatl
     
     
    Huitzilihuitl
     
     
     
     
     
     
     
    Acamapichtli
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
    Chimalpopoca
     
     
     
     
    Chimalpopoca
     
    Itzcoatl
     
    Huitzilihuitl
     
    Chimalpopoca
     
    Itzcoatl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Huitzilihuitl
Aztec calendar stone.JPG Tlatoani Tenochtitlanu
(1417-1427)
Aztec calendar stone.JPG Następca
Itzcoatl