Chinlone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gra w chinlone. Na fotografii widoczne podbicie piłki podeszwą.
Gra w chinlone w miejscowości Loikaw (Mjanma).

Chinlone (bir. ခြင်းလုံး; znany również jako caneball[1]pl. piłka trzcinowa) – tradycyjny, narodowy sport Mjanmy (Birmy). Dyscyplina ta jest niekonkurencyjna – zazwyczaj sześć osób gra razem jako jedna drużyna. Użyta piłka jest zwykle wykonana z ręcznie tkanego rattanu, który po uderzeniu wydaje charakterystyczne brzmienie. Podobnie jak w grze w footbag („zośka”) – w chinlone grają osoby, które przekazują sobie piłkę w kręgu bez użycia rąk. Jednak zawodnicy poruszają się w kole podając sobie piłkę, z jednym zawodnikiem w środku koła. Celem gry jest powstrzymanie piłki przed uderzeniem o ziemię podczas jak najbardziej kreatywnego podawania jej w tę i z powrotem. Sport chinlone uprawiają mężczyźni, kobiety i dzieci, często razem lub zamiennie. Oprócz tego, że chinlone ma na celu jak najszybsze podawanie piłki między graczami to ma być zabawne i płynne, przy czym ma także bardziej sprawiać wrażenie widowiska lub tańca. Sport ten jest drużynowy, lecz nie ma w nim drużyn przeciwnych, ani także nie jest kładziony nacisk na wygranego lub przegranego w rywalizacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chinlone odgrywa znaczącą rolę w Birmie od około 1500 lat. Styl gry oparty jest na przedstawieniu, ponieważ został stworzony jako widowiskowa rozrywka dla birmańskiej rodziny królewskiej[2]. Chinlone jest pod silnym wpływem tradycyjnych birmańskich sztuk walki i tańca, co jest kolejnym powodem, dla którego tak dużą wagę przywiązuje się do techniki i płynności podczas występów. By urozmaicić zawody wprowadzono do niej wiele ruchów manewrowania piłką. Oprócz oryginalnej formy chinlone istnieje jeden styl wykonania zwany tapandaing (rozgrywka solowa kobiet lub dziewcząt)[3]. Chociaż chinlone było powszechnie uważane przez Europejczyków za bardziej grę niż prawdziwą dyscyplinę sportową, międzynarodowe zainteresowanie tymi zawodami szybko wzrosło. Do 1911 roku zespoły chinlone występowały w niektórych częściach Europy i Azji. Europejczycy, jako widzowie chinlone, uważali, że jest to po prostu zabawna gra rdzennych mieszkańców Birmy, oraz określali ją zbyt pasywną i nie na tyle aktywną i męską by uznać ją za dyscyplinę sportu[4].

W 1948 po odzyskaniu przez Birmę niepodległości od brytyjskiej korony chinlone odegrał jedną z kluczowych ról w ustanowieniu się birmańskiego nacjonalizmu. Mjanma zaczęła wprowadzać wychowanie fizyczne w szkołach, ucząc dzieci od najmłodszych lat tradycyjnych zajęć i sportów, takich właśnie jak chinlone, jako sposobu na edukację i poczucia dumy z własnej kultury narodowej[5]. Dzięki temu nowo odkrytemu nacjonalizmowi chinlone został ostatecznie uznany za prawdziwy sport oparty na współpracy[6].

W 1953 roku prezesowi birmańskiego związku atletycznego (Burma Athletic Association) – U Ah Yeinowi, rząd Birmy polecił spisać zbiór przepisów dotyczących chinlone. Zasady te wymusiły na grze zwiększenie konkurencyjności, a pierwsze oficjalne zawody odbyły się w Rangunie jeszcze w tym samym roku. U Ah Yein w podręczniku zasad gry w chinlone zawarł zapis, że gra ta jest wyjątkowa tylko dla Mjanmy, jako miejsca narodzin tej dyscypliny[7].

W 2013 podczas Igrzysk Azji Południowo-Wschodniej, które odbywały się w Naypyidaw (stolicy Mjanmy) chinlone pojawiło się jako dyscyplina sportowa oraz jako część pokazów podczas ceremonii zakończenia tych igrzysk[8].

Zasady gry[edytuj | edytuj kod]

Zespół sześciu graczy podbija piłkę z rattanu (o obwodzie 48-50 cm; średnicy 15-16 cm i wadze 140-165 g[9]) w tę i z powrotem stopami i kolanami wykonując nią triki i poruszając się jednocześnie dookoła. Jeden z graczy stoi pośrodku koła (o średnicy 5-7 metrów), grając solo tworzy taniec złożony z różnych przeplatających się ruchów. Jest wspierany przez innych graczy, którzy jeśli to możliwe, zagrywają piłkę z powrotem do środka jednym dotknięciem. Gdy tylko piłka dotknie ziemi, runda zostaje zakończona i gra zaczyna się od początku. Piłka z rattanu podczas kopnięcia wydaje charakterystyczny dźwięk co jest elementem estetyki gry. Zawodnikom wolno dotykać piłkę na kilka sposobów podbijając piłkę: 1) szpicem palców u stóp; 2) śródstopiem; 3) bokiem stopy (bokiem na zewnątrz i bokiem wewnątrz stopy); 4) piętą; 5) podeszwą lub 6) kolanem[10]. Natomiast piłkę można podawać: 1) podbijaniem stopami piłki solo (zarówno przez graczy tworzących koło jak i gracza znajdującego się w kole); 2) podając piłkę między graczami tworzącymi koło; 3) podając piłkę od gracza tworzącego koło do gracza stojącego wewnątrz koła i vice versa. Zwykle mecz chinlone rozgrywany jest boso lub w specjalnych butach, które pozwalają graczom poczuć kopnięcie piłki i grunt po którym się poruszają[11].

„Chinlone” oznacza w języku birmańskim „okrągły koszyk”. Gra ta jest zaliczana do rodziny gier piłkarskich[12]. Odmiany chinlone występują tylko w Azji i są to:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Caneball, an ancient east Asian sport, helps refugees from Myanmar feel at home in Australia, abc.net.au, [dostęp: 2020-02-21].
  2. How to Play Chinlone, entertainmentbdcl.wordpress.com, [dostęp: 2020-02-21].
  3. What is Chinlone?, myanmarinsider.com, [dostęp: 2020-02-21].
  4. Philosophy, chinlone.eu, [dostęp: 2020-02-21].
  5. M. Aung-Thwin,Towards a national culture: Chinlone and the construction of sport in post-colonial Myanmar, (Sport in Society: Cultures, Commerce, Media, Politics), 2012, s. 1341–1352, ISSN 17430437.
  6. "Chinlon", Myanmar National Game (strona zarchiwizowana), burmalibrary.com, [dostęp: 2020-02-21].
  7. Younghan Cho, Charles Leary, Modern Sports in Asia, s. 25, [dostęp: 2020-02-21].
  8. Competition Schedules (strona zarchiwizowana), 27seagames2013.com, [dostęp: 2020-02-21].
  9. Asian Chinlone Federation – Law of the game Chinlone, asianchinlone.org, [dostęp: 2020-02-21].
  10. Chinlone, toptrendsports.com, [dostęp: 2020-02-21].
  11. CHINLONE (BURMESE CANEBALL), hotelredcanal.com, [dostęp: 2020-02-21].
  12. About Chinlone (strona zarchiwizowana), chinlone.com, [dostęp: 2020-02-21].