Chlebowo (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chlebowo
wieś
Ilustracja
Wjazd do wsi
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

krośnieński

Gmina

Gubin

Liczba ludności (2013)

651[1]

Strefa numeracyjna

68

Kod pocztowy

66-620

Tablice rejestracyjne

FKR

SIMC

0909207

Położenie na mapie gminy wiejskiej Gubin
Mapa konturowa gminy wiejskiej Gubin, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Chlebowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Chlebowo”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Chlebowo”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Chlebowo”
Ziemia52°02′12″N 14°52′08″E/52,036667 14,868889

Chlebowo (niem. Niemaschkleba, 1935–1945 Lindenhain, dolnołużycki Namašklěb,[2] w latach 1945–1953 Niemaszchleba[3]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Gubin, w pobliżu Odry, przy drodze wojewódzkiej nr 138 GubinGorzów Wielkopolski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od słowiańskiej nazwy oznaczającej pieczywo – chleb, która funkcjonuje w tej samej formie zarówno po polsku jak po łużycku. W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Schwchleb oraz Nemascleb[4][5]. W październiku 1935 roku po dojściu do władzy narodowych socjalistów Niemcy chcąc zatrzeć ślady łużyckie zmienili nazwę z Niemaszchleba na całkowicie niemiecką nazwę Lindenhain[6]. Po 1945 roku miejscowość miała początkowo nazwę Niemaszchleba[7], a w 1947 roku na trzeciej konferencji Komisji Ustalania Nazw Miejscowych uczeni potwierdzili jej polską nazwę Niemaszchleba[8]. W 1953 roku opublikowano zarządzenie Prezesa Rady Ministrów zmieniające nazwę Niemaszchleba na Chlebowo[9][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona na terenie historycznych Łużyc Dolnych, przed 1815 należała do Saksonii, następnie do Prus i zjednoczonych Niemiec, od 1945 do Polski.

Od roku 1353 do XIX wieku wieś należała do Gubina (Guben)[10]. Wieś na przestrzeni dziejów przechodziła różne etapy. W 1429 roku wojska wycofujące się z kierunku Krosna paliły napotkane wsie – spłonęła również Niemaszchleba[10]. W 1441 roku została dana w zastaw za 100 kop czeskich groszy rodzinie v. Kalckreuth. W 1648 wieś została spustoszona[10].

Do historii przeszła skarga mieszkańców Chlebowa z 1664 r., gdy parafianie miejscowego kościoła ewangelickiego żądali od władcy Saksonii Christiana odprawiania nabożeństw w języku słowiańskim[11].

Nawierzchnia drogi wiejskiej ułożona jest z brukowca. Do wsi należały gubeńskie lasy, kolonia (niem. Augustwalde), boczny folwark, owczarnia na wrzosach położona nad jeziorem Głębokim i pojedyncze gospodarstwo o nazwie (niem. Panicke), które w 1867 r. zostało odbudowane jako leśniczówka. W tym samym roku oprócz dwóch folwarków wspomina się również dwa młyny wodne. Między miejscowościami Chlebowo i Połęcko istnieje możliwość przepłynięcia Odry promem[12].

Wieś od 2003 roku posiada sieć wodną. Od 2007 roku w Chlebowie odbywa się Święto Chleba, którego organizatorami są Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Gubin i Rada Sołecka[13].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół
Kościół w Chlebowie.JPG
Chlebowo.JPG
dzwonnica

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[14]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem świętego Józefa, gotycki z XIII wieku, przebudowany w XIV, XV i XVI wieku[15][16]. W XV oraz XVIII–XIX stuleciu dokonana została jego przebudowa, a po 1945 roku dostawiono od strony zachodniej przedsionek. W 1900 roku rozebrano wieżę, która groziła zawaleniem[17]. Jest salową budowlą założoną na rzucie prostokąta. Po południowej stronie dobudowano kruchtę. Posiada wspólny dach nad nawą i prezbiterium. Wyposażenie świątyni stanowi wykonany współcześnie elektryczny ołtarz oraz ławki[18].

inne zabytki:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozmieszczenie ludności w gminie według miejscowości. Gmina Gubin. [dostęp 2015-11-16].
  2. Njamaszchlieb, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 170.
  3. Zarządzenie nr 62 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 1953 r. w sprawie zmiany i ustalenia nazw miejscowości. (M.P. z 1953 r. nr 51, poz. 572)
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T. 14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889
  6. Niemaschleba heist jetzt Lindenhain, „Frankfurter Oder-Zeitung”, 7 października 1935, W artykule znajduje się informacja, która wskazuje, że zmianę nazwy uświetniło Dziękczynne Święto Żniw (doroczne święto protestanckie). To wskazuje, że dokonano jej w niedzielę, 6 października 1935 r.
  7. Gazeta Lubuska – Dariusz Chajewski: Niemaszchleba w Chlebowie
  8. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 189
  9. Monitor Polski nr A-5 poz. 572
  10. a b c Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 187
  11. Władysław Korcz, Szkice z dziejów miast środkowego nNdodrza s. 33.
  12. Gubińskie Towarzystwo Kultury – Zeszyty Gubińskie nr 5, s. 20
  13. Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 193
  14. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 12. [dostęp 2013-01-24].
  15. [1] – Anna Syrewicz
  16. Zygmunt Traczyk w bibliografii Ziemia Gubińska 1939 – 1949… na str. 188 podaje, że kościół pochodzi prawdopodobnie z XV wieku
  17. a b Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949… s. 188
  18. Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. s. 244.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wydawnictwo Gubińskiego Towarzystwa Kultury 1999 r. – Zeszyty Gubińskie nr 5, s. 20
  • Zygmunt Traczyk: Ziemia Gubińska 1939 – 1949…. Gubin: Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej, 2011, s. 187–200. ISBN 978-83-88059-54-4.
  • Krzysztof Garbacz: Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego tom 1. Zielona Góra: Agencja Wydawnicza „PDN”, 2011, s. 244. ISBN 978-83-919914-8-2.