Chodel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chodel
Herb
Herb Chodla
Kościół w Chodlu
Kościół w Chodlu
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat opolski
Gmina Chodel
Wysokość 163 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 1500 osób
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 24-350
Tablice rejestracyjne LOP
SIMC 0379850
Położenie na mapie gminy Chodel
Mapa lokalizacyjna gminy Chodel
Chodel
Chodel
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opolskiego
Chodel
Chodel
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Chodel
Chodel
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chodel
Chodel
Ziemia51°06′43″N 22°07′59″E/51,111944 22,133056

Chodeldawne miasto, obecnie wieś w Polsce, położona w Kotlinie Chodelskiej, nad rzeką Chodelką, w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Chodel. Miejscowość jest siedzibą gminy.

Historycznie położony jest w Małopolsce, w ziemi lubelskiej.

Chodel posiadał prawa miejskie w latach 1517-1824 (do 16 listopada 1824[1][2]) i ponownie 1838[3]-1870 (do 13 stycznia 1870[4]).

Rys historyczny[edytuj]

Chodel w roku 1465 nazywane „Chodel”, zaś w 1517 „Nova Clodnycza”.

Nazwa Kłodnica nie przyjęła się lokalnie i od 1529 występuje wyłącznie nazwa Chodel, w XVI-XVIII w. miasto dziś wieś nad rzeką tej samej nazwy 12 km SW od Bełżyc. Powiat lubelski, parafia w roku 1541 przeniesiona z Kłodnicy do Chodla[5].

Własność szlachecka w roku 1465 graniczy z Kłodnicą Kościelną[6].

 Osobny artykuł: Kłodnica Kościelna.

W roku 1517 Zygmunt I Stary w mieście lokowanym na prawie magdeburskim we wsi Kłodnica, należącym do braci Maciejowskich - Bernarda sędziego i Kaspra stolnika lubelskiego - ustanawia targi co środę oraz coroczne jarmarki 22 czerwca i 4 grudnia.

1529 dziesięciny z pewnych ról należne opatowi świętokrzyskiemu wypłacane były na wyderkaf aż do supresji klasztoru to jest do roku 1819. Plebanowi dziesięciny Chodla, Wronowa, Poniatowej, Chrzeńca, Chrzanowa, Świdna, Komaszyc, Godowa, Kłodnicy, ogółem 46 grzywien, 3 fertony[7].

W czasie I wojny światowej w okolicach miasta dwukrotnie toczyły się ciężkie walki. Z 5 na 6 września 1914 rozegrał się tu (między Borowem a Grądami) ciężki bój, w wyniku którego oddziały krakowskiej 12 Dywizji Piechoty austriackiej uniemożliwiły koncentrację sił rosyjskich. Akcją dowodził gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski odznaczony za ten wyczyn Orderem Marii Teresy. Walki 12 DP w okolicach Chodla opisał szerzej Rozwadowski w swych wspomnieniach[8] Polegli żołnierze rosyjscy, austro-węgierscy oraz niemieccy spoczywają na cmentarzu wojennym na wzgórzu na południe od miasta.

Zabytki[edytuj]

Ruiny kościoła Jezuitów
  • Kościół Świętej Trójcy, w stylu późnogotycko-renesansowym ufundował w roku 1530 kasztelan lubelski Bernard Maciejowski. Jego budowa trwała do 1541 roku. Nr w rejestrze zabytków: A/142 z 10.10.1956 i z 11.08.1972[9]
    • chrzcielnica z 1613 r. z piaskowca w stylu gotyckim z pokrywą, na której znajduje się figura przedstawiająca chrzest Chrystusa
    • konfesjonał z 1615 r.
    • ambona z kościoła św. Michała w Lublinie rozebranego w 1842 r.
  • Kościół Matki Boskiej Loretańskiej (w ruinie) wzniesiony dla zakonu jezuitów w latach 1736-1750 roku w stylu późnego baroku. Założenie powstało na wyspie stawu. Położona na południowy wschód od miasteczka świątynia powstała z inicjatywy kanonika krakowskiego Denhoffa. Po kasacie zakonu jezuitów, kościół został opuszczony i pozostaje w ruinie od początku XIX wieku. Zachowały się dekoracje fasady oraz fragmenty polichromii. Ruina kościoła jest chroniona prawem i wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/130 z 15.12.1966[9].
  • Cmentarz wojenny żołnierzy z I Wojny Światowej na południe od miasteczka. Pochowano na nim 445 żołnierzy austro-węgierskich, 436 żołnierzy rosyjskich oraz 57 żołnierzy niemieckich.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Postanowienie Xsięcia Namiestnika Królewskiego Nr 23,641 z dn. 16 listopada 1824; wg Wykazu Miast w Królstwie Polskiem na wieyskie osady zamienionych od dn. 1 lutego 1820 r., to iest od daty ustanowienia Kommissyi dla Miast; w Aktach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych (KRSW) nr 201, k. 44 w Archiwum Głónych Akt Dawnych w Warszawie (AGAD)
  2. Rodecki, F.B., 1830. Obraz jeograficzno-statystyczny Królestwa Polskiego. Drukarnia Antoniego Gałęzowskiego i Kompanii. Warszawa
  3. Postanowienie z 23 kwietnia (4 maja) 1838, ogłoszone 17 (23) czerwca 1838 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 22, nr 74, str. 74-77)
  4. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 465)
  5. Przemysław Szafran: Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w lubelskiem,. Wyd. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1958.. Lublin 1958.. s. 146. ISSN 0860-3901.
  6. ZL. Acta terrestia Lublinensia, rps w Archiwum Państwowym w Lublinie.. . tom V. s. strona 428. 
  7. LR. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, 1968.. „Liber retaxationum”. s. strony 351,431-2. 
  8. Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski, Wspomnienia Wielkiej Wojny, Warszawa 2015, ​ISBN 978-83-7181-899-8
  9. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 26.02.2016].

Linki zewnętrzne[edytuj]