Chojnów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Chojnów
Rynek w Chojnowie
Rynek w Chojnowie
Herb Flaga
Herb Chojnowa Flaga Chojnowa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat legnicki
Gmina gmina miejska
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1333
Burmistrz Jan Serkies
Powierzchnia 5,32 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

13 527[1]
2543 os./km²
Strefa numeracyjna
76
Kod pocztowy 59-225
Tablice rejestracyjne DLE
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Chojnów
Chojnów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chojnów
Chojnów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Chojnów
Chojnów
Ziemia 51°16′16″N 15°55′50″E/51,271111 15,930556
TERC
(TERYT)
5020209011
SIMC 0954076
Urząd miejski
pl. Zamkowy 1
59-225 Chojnów
Strona internetowa
BIP

Chojnów (pol. hist. Hajnów, niem. Haynau) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Skorą na zachód od Legnicy. Największe, według ludności, miasto powiatu legnickiego, oraz 27 według ludności województwa dolnośląskiego. Historycznie leży na Dolnym Śląsku.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 14 367 mieszkańców, obecnie powołując się na informację o stanie rejestru wyborców według stanu na 30 czerwca 2015 r. można zaobserwować systematyczne zmniejszanie się liczby mieszkańców Chojnowa, która wynosi już tylko 13 350 osób.

Nazwa[edytuj]

Chojnów jako Hajnan wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym wydanym we Wrocławiu dnia 26 lutego 1253 roku, który sygnował książę śląski Henryk III Biały miejscowość wymieniona jest pod nazwą Honowo[3].

Pierwsze zapiski historyczne dotyczące Chojnowa pochodzą z 1272 r. (wspomniana wtedy jest po łacinie osada Haynow). W 1288 r. nazywane jest miastem (civitas) w dokumentach księcia Legnicy Henryka V Grubego. Jednak dopiero w 1333 r. miasto uzyskało prawa miejskie.

W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego jako nazwa polska miasta jest wymieniona Haynan[4].

Polską nazwę Hajnów oraz niemiecką Hainau w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[5]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wymienia dwie nazwy miejscowości – polską historyczną Hajnów oraz zgermanizowaną Haynau[6].

Symbole miasta[edytuj]

 Osobne artykuły: Herb ChojnowaFlaga Chojnowa.

Geografia[edytuj]

Chojnów położony jest w środkowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w zachodniej części powiatu legnickiego. Przez miasto przepływa rzeka Skora, płynąca z zachodu na wschód, oraz rzeka Młynówka wypływająca w okolicach Muzeum Regionalnego i płynąca w kierunku zachodnim. Chojnów ma połączenie z większymi miastami kraju (drogowe i kolejowe) oraz znajdującą się 5 km na południe od Chojnowa Autostrada A4. Na południe od miasta znajduje się Równina Chojnowska, ciągnąca się od okolic Bolesławca do Jawora.

Według danych z 2002 r.[7] Chojnów ma obszar 5,32 km², w tym:

  • użytki rolne: 41%
  • użytki leśne: 0%

Miasto stanowi 0,71% powierzchni powiatu. Miasto graniczy z gminą wiejską Chojnów.

Historia[edytuj]

Mury obronne, XIV w.
 Osobny artykuł: Historia Chojnowa.

Osada powstała przed 1288 r. i nosiła nazwę „Haynow”, prawa miejskie otrzymała w 1333 r. Od tego czasu miasto zaczęło się szybko rozwijać. Działała szkoła przykościelna oraz komora celna. Miasto zamieszkiwali głównie tkacze, piekarze, szewcy, rzeźnicy. Niedaleko znajdowały się młyny wodne i kamieniołomy.

Miasto przeżyło regres po najeździe husytów, którzy je spustoszyli. Spalone zostało prawie całe centrum i zamek, jednak przywileje książęce szybko pomogły odzyskać dawną świetność. Największy rozkwit Chojnów przeżywał w XVI w., jednak pod koniec wieku dał się zauważyć upadek gospodarczy, do którego przyczyniły się pożary miasta oraz wielka epidemia, która pochłonęła wiele ofiar (1613 r.).

W latach 1618-1648 toczyła się wojna trzydziestoletnia, a po kolejnej epidemii miasto prawie całkowicie się wyludniło. Po trzech wojnach w 1740 r. Chojnów trafił pod panowanie Prus. Następny wiek to okres wojen napoleońskich i kilku następnych epidemii. W połowie XIX w. otwarto linię kolejową łączącą Bolesławiec i Legnicę, co dobrze wpłynęło na gospodarkę Chojnowa, rozwinął się też przemysł metalowy, papierniczy i skórzany. Powstała też drukarnia. W tym czasie Chojnów zaczął się rozwijać w bardzo szybkim tempie, powstała kanalizacja, sieć gazowa oraz gazeta. Liczba ludności wzrosła dwukrotnie, otwarto nowy szpital (zamknięty w 2000 r.) oraz oczyszczalnię ścieków.

Końcowy okres II wojny światowej nie oszczędził Chojnowa, który znalazł się w strefie działań 1 Frontu Ukraińskiego. 10 lutego 1945 r. miasto zdobyły wojska 52 Armii Radzieckiej pod dowództwem generała Korotiewa; 60% miasta legło w gruzach. W rezultacie ustaleń między zwycięskimi mocarstwami, miasto przekazano Polsce. Ludność niemiecka została wysiedlona za Odrę, a do Chojnowa zaczęli napływać polscy osadnicy. Niemające przedtem polskiej nazwy miasto przez krótki czas nazywano wówczas Gajewicko, jednak ostatecznie w 1946 przyjęto historycznie bardziej uzasadnioną formę Chojnów[8]. W latach powojennych reaktywowano przemysł i częściowo odbudowano zniszczenia.

Zabytki[edytuj]

Baszta tkaczy w Chojnowie
Kaplica na cmentarzu
 Osobny artykuł: Zabytki Chojnowa.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[9]:

  • ośrodek historyczny miasta
  • kościół par. pw. Niepokalanego Poczęcia NMP („mały kościół”), zbudowany w l. 1909-1911, ul. Dąbrowskiego 17
  • kościół ewangelicki pw. Panny Marii, obecnie rzym.-kat. kościół par. pw. św. Piotra i Pawła („duży kościół”), Rynek 1, zbudowany w XIV w., XV w., 1659 r., 1857 r., największy kościół w mieście
  • zamek piastowski, obecnie Muzeum Regionalne, pl. Zamkowy, zbudowany w drugiej połowie XIII w., wielokrotnie przebudowywany: w XIV/XV w., 1546 r., k. XVIII w., poł. XX w.
  • pozostałości obwarowań miejskich, ul. Lubińska, z pierwszej poł. XIV-XVI, XX w.:
    • baszta tkaczy, zbudowana ok. 1400 r., niegdyś część umocnień miejskich
  • fragmenty pierścienia murów miejskich, wzniesione w I poł. XIV w., po rozbiórce w XVIII i XIX w. zachowane jedynie fragmentarycznie
  • park-planty miejskie, z XIX w.
  • zespół dworca PKP, pl. Dworcowy, z 1908 r.:
    • dworzec kolejowy – wzniesiony w 1909 r., jedyny dworzec w mieście
    • budka zawiadowcy stacji
    • dwie nastawnie
    • dwa pomieszczenia zawiadowców na I peronie
    • dwie wiaty peronowe, drewn.
  • dawna plebania, ul. Głowackiego 1, z XVIII w., XIX w.
  • dom (przy murach obronnych), ul. Grottgera 1, z XVIII w.
  • pałac, ul. Piotrowicka 2 (d. Bolesławiecka 14), z 1739 r., pocz. XX w.; XVIII-wieczny budynek rezydencjonalny, wybudowany obok drogi na Piotrowice i Bolesławiec
  • dom – kamienica Schrama, Rynek 20 (d. 43), z 1544 r., k. XIX w.
  • dom, Rynek 29 (d.27), z 1768 r., k. XIX w.
  • dom, Rynek 31 (d.65), z XVIII w., k. XIX w.
  • pałacyk, ul. H. Sawickiej 19, z XVIII w., k. XIX w.
  • d. plebania – dom parafialny, ul. Ściegiennego 4, z drugiej poł. XV w., 1717 r., 1820 r. najstarszy mieszkalny budynek miasta, z zachowanymi cennymi wnętrzami (wypis z księgi rejestru)
  • zespół cukrowni, z 1882 r., l. 1910-35:
    • produktownia
    • surownia
    • wieża wodna
    • turbinownia
    • magazyn cukru
    • willa dyrektora

inne zabytki

  • szereg budynków użyteczności publicznej z II poł. XIX w. i pierwszej poł. XX w.
  • osiedle mieszkaniowe z l. 1920-1924 projektu Ernsta Maya

Rynek[edytuj]

Chojnowski rynek jest rzadkim na Śląsku przykładem nieregularnego placu powstałego z rozszerzenia głównej drogi handlowej. Kształtem przypomina on rozciągnięty trójkąt o wymiarach 60x300 m (jeden z najdłuższych na Śląsku), na którego ostrym (wschodnim) końcu znajduje się kościół św. Piotra i Pawła, dominujący nad placem.

Place i skwery[edytuj]

  • Plac Konstytucji 3 maja – Plac położony między ulicami Jarosława Dąbrowskiego, J. U. Niemcewicza i Tkacką
  • Plac Bolesława Prusa – Mały plac położony na Osiedlu Stanisława Wyspiańskiego
  • Plac Zamkowy – główny plac w mieście, mieszczący się niedaleko Rynku. Znajduje się na niej Zamek oraz Urząd miasta, a od 2006 r. budynek biblioteki miejskiej.
  • Plac Dworcowy – położony przy dworcu PKP. Znajduje się na nim dworzec PKS, oraz postój taksówek.

Pomniki[edytuj]

  • Pomnik na Placu Dworcowym – wysoki pomnik z fontanną, górna część pomnika została usunięta po II wojnie światowej i jest przechowywana w ogrodzie koło zamku. Obecnie stoi tam tylko fontanna.

Na ul. Chmielnej znajduje się skwer zbudowany w podzięce ludziom, którzy oddali życie za Chojnów.

Przyroda[edytuj]

Jeziorko niedaleko Dolpakartu

W mieście znajdują się dwa parki:

  • Park Piastowski – największy w mieście, położony w południowej części miasta między ulicami Jana Kilińskiego i Parkową. W centralnej części parku na Wzgórzu Chmielowym znajduje się nadal używana wieża ciśnień, na którą dawniej można było wejść i zobaczyć panoramę Chojnowa. Stojąca na górze wieża jest najwyższym punktem w mieście. W parku znajduje się też zniszczony amfiteatr. Od strony zachodniej park graniczy z cmentarzem komunalnym. W północnej części parku znajduje się też boisko sportowe, podzielone na dwie części.
  • Park Śródmiejski – drugi co do wielkości park w Chojnowie. Położony jest on w centrum miasta nad Skorą. Jest dobrym miejscem do wypoczynku, obok Urzędu Miasta w parku znajduje się amfiteatr. Od strony ulicy Wolności znajduje się plac zabaw.

Inne miejsca przyrodnicze:

  • Staw Miejski – położony jest w północnej części miasta niedaleko linii kolejowej. Obecnie jest zarządzany przez Polski Związek Wędkarski. Dawniej na dnie rozłożona była siatka, która pozwalała na pływanie.
  • Morskie Oko – mały okrągły staw, położony w południowej części miasta wśród budynków mieszkaniowych. Powstał w miejscu kamieniołomu bazaltu, który używany był do budowy murów obronnych miasta pod koniec XIV w.[10] Obecnie Morskie Oko zajmuje jedynie fragment pierwotnego wykopu.

Demografia[edytuj]

Ludność Chojnowa
Rok Ludność Rok Ludność
1428 15 1788 2076
1633 500 1801 2314[11]
1657 180 1890 8115
1742 400 2005 14 510

Dane z 30 czerwca 2004[7]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 14 510 100 7565 52,1 6945 47,9
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
2727,4 1422 1305,5

Piramida wieku mieszkańców Chojnowa w 2014 roku[12].
Piramida wieku Chojnow.png

Gospodarka[edytuj]

Gałęzie przemysłu dominujące w Chojnowie to: maszynowy, papierniczy, spożywczy i odzieżowy. W Chojnowie istnieje podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

W mieście znajduje się targowisko, położone przy ulicy Grodzkiej, nad brzegiem Skory. Na terenie miasta znajdują się też markety sieci Biedronka, Lidl, InterMarche, Netto i PoloMarket, jednak większość sklepów to małe miejskie, albo osiedlowe sklepiki.

Transport[edytuj]

Transport kolejowy[edytuj]

 Osobny artykuł: Chojnów (stacja kolejowa).

Linia kolejowa z Legnicy do Bolesławca przez Chojnów została zbudowana w 1845 r. Budynek obecnego dworca w Chojnowie wybudowano w 1909 r. Początkowo stacja nosiła nazwę Haynau, w 1945 r. Gajewicko, a potem już Chojnów. Obecnie stacja ma czynną poczekalnię, dwa perony, dwie windy i przejście podziemne, wyremontowane w latach 2006-2007. W budynku dworca znajduje się jeszcze nieczynna do odwołania kasa biletowa.

Transport drogowy[edytuj]

Najłatwiej do Chojnowa i pobliskich miejscowości można dostać się samochodem. Chojnów ma bardzo dobre położenie, 2 kilometry od autostrady A4. Przez Chojnów prowadzi również Droga krajowa nr 94 (Kraków – Wrocław – Legnica – Krzywa). Miasto ma też obwodnicę na południu (ulica Parkowa), omijającą miasto.

Przewozy autobusowe[edytuj]

W mieście znajduje się jeden dworzec PKS przy pl. Dworcowym, ma siedem niezadaszonych peronów. Miasto ma też zajezdnię autobusową znajdującą się przy ul. Legnickiej, należącą do PKS Lubin. W Chojnowie nie ma komunikacji miejskiej. Częstym transportem do Legnicy są busy, których stacje znajdują się na dworcu PKS.

Mosty i kładki[edytuj]

Na terenie miasta znajdują się cztery mosty i dwie kładki dla pieszych nad rzeką Skorą:

  • Most przy ul. Parkowej, znajduje się tuż przy zakręcie na ul. Złotoryjską, największy i najszerszy most nad Skorą, niedaleko znajduje się też most nad Młynówką.
  • Most przy ul. Złotoryjskiej, nieużywany i nieprzejezdny most. Znajduje się przy zakręcie na ul. Parkową. Niedługo będzie remontowany.
  • Most przy ul. Wolności (Biały Most), najstarszy most łączący Stare Miasto z Nowym Miastem. Dawniej drewniany, obecnie betonowy, pomalowany na biało.
  • Most przy ul. Legnickiej, położony jest niedaleko kładki dla pieszych przy ul. Brzozowej, na drodze prowadzącej do Legnicy.
  • Kładka dla pieszych przy ul. Grodzkiej, przejście łączące targowisko miejskie z okolicami Szkoły Podstawowej nr 4.
  • Kładka dla pieszych przy ul. Brzozowej wybudowana w 2014 r. - zastąpiła nieistniejący już „złamany most”.

Oprócz wyżej wymienionych w mieście jest jeden most nad rzeką Młynówką.

Opieka zdrowotna[edytuj]

Do 2000 r. w Chojnowie działał szpital na końcu ulicy Szpitalnej, który został wybudowany w XIX w. Obecnie działa tu zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy „Niebieski Parasol”. Przy ul. Legnickiej funkcjonuje Przychodnia Rejonowa i Ośrodek zdrowia, a przy ul. Fabrycznej razem ze Strażą Pożarną Pogotowie Ratunkowe, które dawniej znajdowało się przy ul. Szpitalnej (obecnie w tamtym budynku znajduje się Laboratorium oraz Apteka). Również przy ul. Okrzei powstał nowy NZOZ.[potrzebny przypis]

Osiedla[edytuj]

Ratusz

Kultura[edytuj]

Miejski Dom Kultury
  • Jednym z miejsc kulturalnych w Chojnowie jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji (MOKSiR) powstały w 2008 r. na bazie Miejskiego Domu Kultury (MDK): zajmuje się organizacją różnego typu imprez: festyny, przeglądy, wystawy, konkursy, Dni Chojnowa. W 2015 r. został zakończony gruntowny remont głównej siedziby MOKSiRu.
  • Kolejnym miejscem jest Muzeum Regionalne mieszczące się w Zamku Piastowskim. Można zobaczyć tam często zmieniające się wystawy oraz stałe prace takie jak: sgraffita z dworu Schellendorfów z Zagrodna, historię Chojnowa, broń białą i palną oraz stroje rycerzy, dawne ślusarstwo i kowalstwo, lapidarium w podziemiach zamku, kolekcje kafli, relikty zamkowe, oraz ogród przy Zamku.
  • Obok Muzeum znajduje się Biblioteka Miejska oraz jej filie w Chojnowie oraz w pobliskich wioskach.
  • Filia Biblioteki w Chojnowie znajduje się przy ul. Sikorskiego.
  • W parku śródmiejskim, niedaleko Urzędu Miasta położony jest amfiteatr. Drugi znajduje się w Parku Piastowskim.
  • Dni Chojnowa to coroczna główna impreza miasta Chojnowa. Odbywa się najczęściej w rynku. Towarzyszą jej koncerty zespołów oraz pokaz tkactwa artystycznego.

Mediami w mieście są:

  • Gazeta Chojnowska – wydawana od 1992 r. gazeta. Na początku jako miesięcznik, potem jako tygodnik, a obecnie jako dwutygodnik. Siedziba mieści się w urzędzie miasta. Nakład 900 egz. Jest jedną z najstarszych gazet samorządowych w Polsce wydawanych bez przerwy.
  • Gazeta Gminy Chojnów – oficjalna gazeta gminy Chojnów. Nakład 750 egz.
  • Haynauer Stadtblatt – dawny tygodnik Chojnowa. Pierwszy numer został wydany 3 lipca 1839 r.[13]

Edukacja[edytuj]

Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika

W Chojnowie znajdują się 2 przedszkola, 2 szkoły podstawowe oraz 2 gimnazja.

  • Przedszkola:
    • Przedszkole nr 1 – położone jest w zachodniej części miasta i jest największym w Chojnowie. Ma duży ogród, a za przedszkolem znajduje się park śródmiejski i rzeka Skora.
    • Przedszkole nr 3 – położone jest w południowej części miasta, niedaleko Parku Piastowskiego.
  • Szkoły podstawowe:
    • Szkoła podstawowa nr 3 im. Marii Konopnickiej – najmniejsza szkoła podstawowa w Chojnowie, położona jest w północnej części miasta, niedaleko Dworca kolejowego. Szkoła została założona w 1962 r., a w 2002 r. obchodzone było 40-lecie szkoły. Ma klasy od A do C. Główną imprezą szkoły są obchodzone co roku w maju Dni Szkoły. Szkoła ma nowe boisko oraz ogródek.
    • Szkoła podstawowa nr 4 im. Janusza Korczaka – największa szkoła podstawowa w Chojnowie, położona w południowej części miasta.
  • Szkoły gimnazjalne:
    • Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II – położone jest w północno-zachodniej części miasta obok „Małego kościoła”. Dawniej jako Szkoła Podstawowa imienia II Armii Wojska Polskiego. W 2005 r. nadano jej imię papieża Jana Pawła II.
    • Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika – drugie gimnazjum w Chojnowie. Obecnie największe gimnazjum w Chojnowie.
  • Szkoły ponadgimnazjalne:
    • Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika (od 2000 r. z siedzibą przy ul, Poźniaków 2), wchodzące w skład Powiatowego Zespołu Szkół.

Religia[edytuj]

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP

Na terenie Chojnowa mieści się dekanat Chojnów wraz z dwoma parafiami rzymskokatolickimi Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Świętych Apostołów Piotra i Pawła, działalność religijną prowadzą także dwa Zbory Świadków Jehowy – Chojnów-Centrum, Chojnów-Południe – z Salą Królestwa[14].

Miasta partnerskie[edytuj]

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Wappen Egelsbach.png Egelsbach Niemcy 11. 6. 2005
 Logo commentry.png Commentry Francja 3. 5. 2006

Sport[edytuj]

 Osobny artykuł: Chojnowianka Chojnów.

W rozgrywkach piłkarskich Chojnów reprezentuje Klub Sportowy Chojnowianka Chojnów. Klub, rozgrywający swoje mecze na chojnowskim Stadionie Miejskim, występuje w klasie okręgowej.

Obiektami sportowymi w mieście są:

  • Stadion miejski położonym na ulicy Stanisława Małachowskiego, od drugiej ulicy Janusza Kusocińskiego.
    • Na terenie stadionu miejskiego znajduje się kort tenisowy.
  • Hala sportowa – znajduje się przy ulicy Jana Matejki nad rzeką Skorą.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (kauczuk) przy Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (trawa) przy Gimnazjum nr 2 z oświetleniem.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (trawa) przy Stadionie Miejskim z oświetleniem.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (trawa) w Parku Piastowskim z oświetleniem i szatniami. (Orlik 2012)
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (kauczuk) przy Szkole Podstawowej nr 3.
  • Boisko o sztucznej nawierzchni (kauczuk) w Parku Piastowskim z szatniami (Orlik 2012)
  • W IV. kwartale 2010 r., oddano do użytku – nowoczesną, krytą pływalnię.
  • W obiekcie, gdzie znajduje się Basen Miejski udostępniona jest sala do squosha.
    • W budynku MOKSiRu usytuowana jest dwutorowa kręgielnie (bowling).

Chojnowianie[edytuj]

Mieszkańcy[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Informacja o stanie rejestru wyborców według stanu na 30 czerwca 2014 r.
  2. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. Georg Korn, „Breslauer Urkundenbuch”, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 14.
  4. Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  5. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 14.
  6. Hajnów w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” Tom III, s. 42.
  7. a b Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  8. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 9.9.2012]. s. 91-92.
  10. Kucharski Jerzy; Rowerem do źródła Skory; MBPwCh 2005.
  11. Ryszard Gładkiewicz; Chojnów dawniej i dziś; 1992 – s. 34.
  12. http://www.polskawliczbach.pl/Chojnow, w oparciu o dane GUS.
  13. „Gazeta Chojnowska”, kwiecień 2003.
  14. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.

Bibliografia[edytuj]

  • Henryk Szoka. Opowieści o Chojnowie. Legnica 1987.
  • Dolnośląskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Towarzystwo Miłośników Chojnowa. Chojnów i okolice. Wrocław 1986.
  • Chronik der Stadt Haynau in Schlesien, Haynau 1869.

Linki zewnętrzne[edytuj]