Chojnice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Chojnice
miasto i gmina
Ilustracja
Ratusz w Chojnicach
Herb Flaga
Herb Chojnic Flaga Chojnic
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat chojnicki
Data założenia ok. X w.
Prawa miejskie przed 1320
1360
odnowa przywileju lokacyjnego
Burmistrz Arseniusz Finster
Powierzchnia 21,05 km²
Wysokość 150 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

40 004[1]
1899,3 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 89-600, 89-604 i 89-620[2]
Tablice rejestracyjne GCH
Położenie na mapie powiatu chojnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chojnickiego
Chojnice
Chojnice
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Chojnice
Chojnice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chojnice
Chojnice
Ziemia53°41′39″N 17°33′23″E/53,694167 17,556389
TERC (TERYT) 2202011
SIMC 0928854
Urząd miejski
Stary Rynek 1
89-600 Chojnice
Strona internetowa
BIP

Chojnice (wymowa i, kaszub. Chònice lub Chòjnice[3], niem. Konitz) – miasto w województwie pomorskim, siedziba powiatu chojnickiego.

31 marca 2011, miasto liczyło 40 447 mieszkańców[4].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest na Pomorzu Gdańskim, na pograniczu regionów: w zachodniej części Borów Tucholskich oraz w północnej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Borów Tucholskich oraz Pojezierza Krajeńskiego), przy drodze krajowej nr 22, w odległości 120 km na południowy zachód od Gdańska.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 21,05 km²[5]. Miasto stanowi 1,54% powierzchni powiatu chojnickiego.

Według danych z 2002 r. użytki rolne obejmują 57% powierzchni miasta, użytki leśne – 5%[6].

Części miasta: Dolina, Grunowo, Igły, Małe Osady, Podlesie, Zamieście.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo, kiedy Chojnice otrzymały prawa miejskie, gdyż nie zachowała się o tym żadna wzmianka. Najstarsza pośrednia informacja o Chojnicach zawarta jest w dokumencie wystawionym przez Mestwina II w 1275 roku augustianom z pobliskiej wsi Swornegacie. W testacji wymieniony został Mislibous Malowy de Choyniz[7], uważany za pierwszego znanego z imienia mieszkańca miasta. Już wcześniej istniał tu gród, o wybitnie obronnym położeniu na przesmyku między nieistniejącymi już jeziorami Jeleńcz i Zielonym. W roku 1309 miasto znalazło się pod władzą Krzyżaków, którzy w ciągu pierwszej połowy XIV wieku umocnili Chojnice, powiększyli obszar należący do miasta i wydali ostatecznie w roku 1360 nowy dokument lokacyjny.

Mury obronne z basztami (2 poł. XIV w.)

Dzięki położeniu przy głównym szlaku łączącym Zakon z Brandenburgią Chojnice rozwijały się bardzo szybko, bogacąc się głównie na handlu. W ciągu 20 lat (1340–1360) wzniesiono kościół farny oraz zakończono budowę fortyfikacji. Uczyniły one z Chojnic także ważne ogniwo w systemie obronnym południowo-zachodniej granicy państwa krzyżackiego. Stąd też miasto nazwane zostało przez Jana Długosza Kluczem i Bramą Pomorza[8].

Okres prosperity zakończył wybuch wojny polsko-krzyżackiej w roku 1409. Po zwycięstwie pod Grunwaldem do miasta na krótko wkroczyły także oddziały polskie. W roku 1433 miasto oblegane było przez wojska czeskich taborytów wspomagane przez polską szlachtę pod wodzą Jana Ostroroga. Po wybuchu otwartego powstania przeciw Krzyżakom i poddaniu się miast pruskich protekcji Kazimierza Jagiellończyka w roku 1454 pod Chojnicami doszło do walnej bitwy między wojskami obu stron. W bitwie tej Krzyżacy odnieśli zwycięstwo, którego konsekwencją była uciążliwa 13-letnia wojna. Za lekceważenie chojniczan i krzyżackiej załogi swoimi głowami zapłacił kwiat polskiego rycerstwa, między innymi Jan Zawisza, syn słynnego Zawiszy Czarnego, a sam król musiał salwować się ucieczką. Dopiero w roku 1466 po trzymiesięcznym oblężeniu miasto, jako jedna z ostatnich twierdz krzyżackich, zajęte zostało przez oddziały koronne.

Jednym z dwóch chojnickich starostów w okresie Rzeczypospolitej szlacheckiej był Andrzej Puszkarz z Dobrzyczan, który uzyskał to stanowisko w uznaniu zasług po wojnie 13-letniej (1454–1466), a pełnił je prawdopodobnie do 6 października 1483 r., kiedy zmarł. Drugim i ostatnim starostą w Rzeczypospolitej szlacheckiej był Mikołaj Kościelecki, który pełnił urząd między 27 sierpnia 1484 r. a 26 grudnia 1487 r.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Jedyna zachowana (z trzech), pięciokondygnacyjna Brama Człuchowska (2 poł. XIV w.) obecnie Muzeum Historyczno-Etnograficzne im. Juliana Rydzkowskiego, zał. 1932 r.
Rynek w Chojnicach
Fontanna na Rynku w Chojnicach

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zabytki w Chojnicach.
  • Bazylika pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela z XIV wieku. Według średniowiecznych podań wybudowana na miejscu pogańskiej świątyni Świętowita. Na wschód od kościoła plebanie (stara – XIV-wieczna i nowa – XVIII/XIX-wieczna)[13].
  • Barokowe kolegium pojezuickie z kościołem pw. Zwiastowania NMP z XVIII wieku[14][15].
  • Średniowieczne, XIV-wieczne mury miejskie okalające Stare Miasto od zachodu oraz częściowo południa i wschodu[16], oraz liczne baszty (Wronia, Szewska, Kurza Stopa)[17]. W Bramie Człuchowskiej (jedynej z trzech zachowanych) mieści się Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Chojnicach, w basztach m.in. galeria sztuki współczesnej, biblioteka i oddział Archiwum Państwowego[18].
  • Średniowieczny układ przestrzenny Starego Miasta z kamieniczkami z XVIII i XIX wieku[19]. Na Rynku znajduje się fontanna nawiązująca do klasycyzmu, której rzeźby przedstawiają korowód świętojański.
  • Neogotycki ratusz zbudowany w 1902 roku po wyburzeniu XVI-wiecznego starego ratusza stojącego na Rynku[20].
  • Konwikt – dawny kościół i klasztor Augustianów wzniesione w latach 1786–1794, od 1991 siedziba Katolickiego LO im. Romualda Traugutta[21].
  • Budynek starostwa z 1892 roku w stylu eklektycznym, siedziba władz starostwa[22].
  • Spichlerze przy ul. Krótkiej, zbudowane w XVIII/XX w.
  • Kompleks budynków poszpitalnych w stylu eklektycznym z II połowy XIX i początku XX wieku[23].
  • Wieża ciśnień (wodna)[24].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2008[25]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 39 960 100 20 856 52,2 19 104 47,8
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1884,6 983,8 900,8

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1292,53 zł[6].

Rok Liczba ludności
2007
39 784
2008
39 960
2009
39 867
2010
39 919
2011
40 447
  • Piramida wieku mieszkańców Chojnic w 2014 roku[1].


Piramida wieku Chojnice.png

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Chojnicach działa filia pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, od 2011 roku na rzecz biznesu działa Inkubator Technologiczny w Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowym w Chojnicach[26]. W Chojnicach swoje placówki posiadają liczne banki detaliczne.

W Chojnicach i bezpośrednim sąsiedztwie istnieje rozbudowane zaplecze turystyczne, m.in. działa park wodny i przystań żeglarska (Charzykowy). Miasto jest licznie odwiedzane przez turystów, w tym także z zagranicy, w szczególności z Niemiec. Chojnice są bazą turystyczną do wycieczek na południowe Kaszuby, na tzw. Gochy i Zabory.

Chojnice stanowią swojego rodzaju centrum regionalne. Związane jest to z faktem, że do najbliższego miasta podobnej wielkości (minimum 40 tys. mieszkańców) jest ok. 70 km w kierunku zachodnim (Szczecinek), ok. 90 km na południe (Bydgoszcz), ok. 100 km na północ (Słupsk), ok. 80 km na wschód (Starogard Gdański) oraz ok. 120 km w kierunku północno-wschodnim (Trójmiasto). Sytuacja taka sprawia, iż sporo osób dojeżdża do pracy do Chojnic z okolicznych miejscowości[27]. Dzięki oddaniu do użytku nowej tzw. południowej obwodnicy, która kosztowała według danych GDDKiA ponad 200 mln zł, umożliwiono znaczne przyspieszenie przejazdu i tranzytu towarów na drodze krajowej nr 22[28]. W planach jest także zbudowanie tzw. obwodnicy zachodniej[29], umożliwiającej przejazd do Charzyków oraz wjazd na drogę nr 212 prowadzącą w kierunku Bytowa, bez wjazdu do Chojnic[27].}

Handel i usługi[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się placówki handlowe sieci: Biedronka, Lidl, Netto, Kaufland, Carrefour oraz Polo. W 2013 r. wybudowano największe w południowej części województwa pomorskiego Centrum Handlowe Brama Pomorza. W centrum znajduje się market OBI, supermarket spożywczy, butiki i restauracje. Inwestor rozważa także budowę wielosalowego kina Cinema3D.

Media[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogowy[edytuj | edytuj kod]

Drogi przebiegające przez Chojnice
Droga nr Trasa Przebieg w mieście
22 Gorzów WielkopolskiCzłopaWałczCzłuchów – Chojnice – MalborkElbląg Obwodnica miasta Chojnice
212 Bytów – Chojnice – Zamarte ulice: Bytowska, Stefana Batorego, 14 lutego
240 ŚwiecieTuchola – Chojnice ulice: Sukienników, Gdańska, Tucholska
235 Korne – Chojnice ulica Kościerska

28 listopada 2008 roku została oddana 14-kilometrowa Obwodnica Chojnic. Prace nad obwodnicą trwały przeszło 2 lata. Obwodnica posiada 2 węzły komunikacyjne (Chojnaty i Lipienice) i została podzielona na trzy odcinki:

  • Odcinek Nieżywięć-Chojnaty: jedna jezdnia o szerokości 7 metrów – 2 pasy ruchu szerokości po 3,5 metra, pobocza utwardzone szerokości 1,50 m.
  • Odcinek Chojnaty-Lipienice: odcinek dwujezdniowy, każda jezdnia o szerokości 7 metrów, po dwa pasy ruchu w każdym kierunku z bitumicznymi poboczami szerokości 2 m, pas dzielący szerokości 4,5 m.
  • Odcinek Lipienice-Pawłowo: odcinek jednojezdniowy o trzech pasach ruchu, każdy pas ruchu o szerokości 3,5 m (dwa pasy ruchu w kierunku Chojnic, jeden w kierunku Starogardu Gd.)[38].

W Chojnicach znajduje się baza przedsiębiorstwa PKS Chojnice, obsługującego linie komunikacyjnego w powiatach chojnickim, tucholskim oraz sępoleńskim.

Kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa w Chojnicach jest węzłem kolejowym, w którym spotyka się pięć linii kolejowych: 203 (Tczew-Chojnice-Kostrzyn), 208 (Działdowo – Chojnice), 210 (Chojnice – Runowo Pomorskie), 211 (Chojnice – Kościerzyna) i 281 (Oleśnica – Chojnice). Wszystkie linie są niezelektryfikowane, czynne w ruchu towarowym oraz pasażerskim, jedynie na linii kolejowej nr 281 w roku 2000 zawieszono kursowanie pociągów pasażerskich do Nakła nad Notecią[39].

Obecnie z Chojnic można dojechać bezpośrednim pociągiem doː

Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

28 sierpnia 2012 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy ul. Leśnej[40].

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Politechnika Koszalińska, filia w Chojnicach

Żłobki[edytuj | edytuj kod]

  • Żłobek Miejski w Chojnicach (budynek Przedszkola Samorządowego numer 9)

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole „Bajka”
  • Przedszkole nr 6
  • Przedszkole nr 7
  • Przedszkole Samorządowe nr 9 „Skrzaty” (z oddziałami integracyjnymi)
  • Przedszkole Katolickie
  • Przedszkole „Jarzębinka”

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. J. Rydzkowskiego (z oddziałami integracyjnymi)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Pamięci Kolejarzy Chojnickich
  • Zespół Szkół Specjalnych (Szkoła Podstawowa, Gimnazjum, Przysposobienie do Pracy)
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. J.H. Derdowskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 6 (Schronisko dla Nieletnich w Chojnicach)
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Jana Karnowskiego w Zespole Szkół numer 7
  • Szkoła Podstawowa nr 8 im. Jana Pawła II

Licea ogólnokształcące[edytuj | edytuj kod]

  • I Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych numer 1 im. Tajnej Organizacji „Gryf Pomorski”
  • II Liceum Ogólnokształcące im. gen. Władysława Andersa
  • Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta[41]
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego, Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • Liceum Ogólnokształcące im. Filomatów Chojnickich

Szkoły zawodowe[edytuj | edytuj kod]

  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 1 w Zespole Szkół numer 1 im. Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych numer 2 im. św. Józefa Patrona Rzemieślników
  • Chojnicka Szkoła Realna

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Technika[edytuj | edytuj kod]

  • Technikum nr 1 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych numer 1 im. Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”
  • Technikum nr 2 w Zespole Szkół Kształcenia Ponadgimnazjalnego
  • Technikum nr 3 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych numer 3 im. Bohaterów Szarży Pod Krojantami
  • Technikum nr 4 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych numer 2 im. św. Józefa Patrona Rzemieślników
  • Centrum Kształcenia Ustawicznego
  • Technikum im. Stefana Bieszka

Szkoły muzyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła muzyczna I stopnia w Chojnicach

Sport[edytuj | edytuj kod]

Park Wodny w Chojnicach

Chojnice są ośrodkiem sportowym w południowej części Pomorza. W Chojnicach funkcjonuje kilkanaście stowarzyszeń zajmujących się sportem.

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Mieszane sztuki walki
    • Centrum Sztuk Walki w Chojnicach – klub oferujący szkolenie dzieci, młodzieży i dorosłych w różnorakich sztukach walki, jak MMA, BJJ (brasilian jiu-jitsu), Boks czy Krav-Maga. Wysoko wykwalifikowana kadra trenerska i bardzo dobrze wyposażona sala czynią to miejsce jednym z najbardziej profesjonalnych na pomorzu.
  • Boks
    • UKS Ósemka Chojnice – klub zajmujący się szkoleniem młodzieży, w kadrze znajduje się młodzieżowy reprezentant kraju Kazimierz Łęgowski. Zajęcia w klubie prowadzi m.in. były reprezentant Polski seniorów, medalista Mistrzostw Europy Seniorów Marcin Łęgowski
    • KS Boxing Team Chojnice – klub zajmujący się szkoleniem młodzieży oraz organizacją imprez związanych z boksem seniorskim. W klubie zajęcia prowadzi m.in. wielokrotny młodzieżowy mistrz Polski, Marcin Gruchała. Największy sukces KS Boxing Team w 2008, 2009 i 2010 roku to trzykrotne Mistrzostwo Polski w boksie kobiecym Sandry Rybakowskiej w 2008, 2009 roku w wadze 52 kg 2010 r. w wadze 57 kg w boksie kobiecym. Także 5 zawodniczka Mistrzostw Europy w Bułgarskim Yambol w 2008 roku[42].
  • Futsal
  • Lekkoatletyka
    • Chojniczanka Chojnice – klub zajmujący się szkoleniem młodzieży, aktualnie w barwach klubu biega Kamila Kubaczyk, brązowa medalistka halowych mistrzostw Polski juniorów młodszych w sprincie na 60 m.
    • Florian Chojnice – sekcja klubu sportowego Kolejarz Chojnice, w kadrze kilku medalistów mistrzostw Polski weteranów oraz strażaków w biegach długodystansowych
  • Karate
    • Karate Kyokushin
  • Petanque
    • ChTPF Chojnice (II liga)
  • Piłka nożna
  • Rugby
    • Uks Rugby Tur Chojnice – klub zajmujący się szkoleniem młodzieży, powstał w dniu 22 maja 2003.
  • Siatkówka:
    • UKS Ósemka Chojnice – klub wielosekcyjny, trenujący siatkarzy i siatkarki. Zaczął działać od 2008 roku.
  • Tenis Stołowy
    • Ósemka Chojnice-Uczniowski klub sportowy wystawiający drużynę do rozgrywek ligowych. Tenisiści Ósemki grają w pomorskiej III lidze tenisa stołowego.
  • Szachy
    • Ósemka Chojnice – uczniowski klub sportowy w Chojnicach wystawiający drużynę do rozgrywek ligowych. Szachiści Ósemki grają w kujawsko-pomorskiej III lidze szachowej, w okręgówce oraz w A klasie.
  • Żeglarstwo
    • Chojnicki Klub Żeglarski – corocznie zdobywa medale i tytuły mistrza Polski w różnych klasach. Najbardziej rozwinięta w klubie jest praca w klasie optymist, zawodnicy ChKŻ z powodzeniem startują też w klasach ISA 407, laser, 420 i 470[43].
  • Cheerleading
    • UKS Ósemka – treningi dziewcząt w kategoriach wiekowych junior młodszy, junior, senior. Sekcja działająca od 2007 r.

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Park Chojnice – hala widowiskowo-sportowa, w której swoje mecze rozgrywa klub Red Devils Chojnice. Można w niej rozgrywać mecze futsalu, piłki ręcznej, koszykówki i siatkówki. Hala ma wymiary 43 × 22 m i 7 m wysokości.
  • Park Wodny w Chojnicach.
  • Stadion Miejski Chojniczanka 1930 – wielofunkcyjny stadion sportowy, na którym swoje mecze rozgrywa Chojniczanka Chojnice. Mogą się na nim odbywać mecze piłkarskie oraz mityngi lekkoatletyczne.

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą:

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Państwo Data rozpoczęcia współpracy
Emsdetten  Niemcy 12 marca 1996[52]
Mozyr  Białoruś grudzień 2002[53]
Korsuń Szewczenkowski  Ukraina 20 grudnia 2004[54]

Miasta zaprzyjaźnione[edytuj | edytuj kod]

Miasto Państwo Data rozpoczęcia współpracy
Bad Bevensen  Niemcy 1994[55]
Bayeux  Francja [56]
Waalwijk  Holandia maj 2003[57]

Urodzeni w Chojnicach[edytuj | edytuj kod]

Związani z Chojnicami[edytuj | edytuj kod]

Honorowi Obywatele Miasta Chojnice[edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Chojnice, Człuchów

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Chojnice polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Kody pocztowe 89-xxx – Zumi.pl Lokalizator internetowy.
  3. Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​).
  4. Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. – wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r.
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  6. a b Informator REGIOsetu.
  7. Max Perlbach, Pommerellisches Urkundenbuch Westpreussischen Geschichtsverein Danzig 1882.
  8. Chojnice.
  9. Chojnicka prasa niemieckojęzyczna w okresie pruskim i międzywojennym.
  10. Mord chojnicki i jego reperkusje wydawnicze.
  11. Chojnicki Klub Żeglarski: 75-lecie Chojnickiego Klubu Żeglarskiego. chkz.pl, s. 2.
  12. Panie i Panowie – Prezydent RP, www.historiachojnic.pl [dostęp 2015-01-26].
  13. Bazylika Mniejsza w Chojnicach.
  14. Gimnazjum w Chojnicach.
  15. Kościół gimnazjalny w Chojnicach.
  16. Mury obronne Chojnic.
  17. Ocalałe chojnickie baszty.
  18. Brama Człuchowska.
  19. Historia losów chojnickich kamieniczek.
  20. Chojnicki ratusz – zdjęcia i historia.
  21. Konwikt – chojnicki zabytek.
  22. Starostwo chojnickie – historia i zdjęcia.
  23. Były szpital na pl.Niepodległości w Chojnicach.
  24. Wieża ciśnień w Chojnicach.
  25. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  26. Home, cew.bizneschojnice.eu [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  27. a b Chojnice | Chojnice.com, www.chojnice.com [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  28. Obwodnica Chojnic.
  29. http://www.chojnice.dhv.pl/pytania.htm – pytanie 2.
  30. Oficjalna Strona Radia Głos.
  31. Weekend FM, www.weekendfm.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  32. www.chojnice.pl, www.chojnice.pl [dostęp 2017-11-22].
  33. Chojnice24.pl – Chojnicki Portal Regionalny.
  34. Chojnice.com, www.chojnice.com [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  35. Historia Chojnic.
  36. Ogłoszenia Chojnice i okolice..
  37. Chojnice.tv, „Internetowa Lokalna Telewizja Chojnice TV” [dostęp 2017-06-22].
  38. http://www.chojnice.dhv.pl/opis_projektu.htm – oficjalna strona obwodnicy Chojnic.
  39. Linia Oleśnica – Chojnice (281)ː historia.
  40. Otwarcie lądowiska.
  41. [1].
  42. GruchalaTeam – Wszystko o Chojnickim Boksie, gruchalateam.pl [dostęp 2017-11-22].
  43. ChKŻ Chojnice, www.chkz.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  44. zbór w Chojnicach.
  45. Parafia Chrystusa Króla i błogosławionego Ojca Daniela Brottier – Strona główna.
  46. Parafia Matki Bożej Fatimskiej w Chojnicach.
  47. Bazylika pw. Ścięcia Św. Jana Chrzciciela Chojnice.
  48. Parafia pw. Chrystusa Miłosiernego w Chojnicach.
  49. Parafia pw. Św. Jadwigi Królowej w Chojnicach.
  50. zbór w Chojnicach.
  51. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2015-07-29].
  52. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Partnerskie, miasto.chojnice.pl [dostęp 2017-11-22].
  53. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Partnerskie, miasto.chojnice.pl [dostęp 2017-11-22].
  54. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Partnerskie, miasto.chojnice.pl [dostęp 2017-11-22].
  55. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Zaprzyjaźnione.
  56. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Zaprzyjaźnione.
  57. Chojnice – Urząd Miejski – Miasta Zaprzyjaźnione.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]