Christopher Isherwood

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Christopher Isherwood
Ilustracja
Christopher Isherwood (1973)
Imię i nazwisko

Christopher William Bradshaw Isherwood

Data i miejsce urodzenia

26 sierpnia 1904
High Lane

Data i miejsce śmierci

4 stycznia 1986
Santa Monica

Narodowość

Anglik

Dziedzina sztuki

literatura

Faksymile
Strona internetowa

Christopher William Bradshaw Isherwood (ur. 26 sierpnia 1904 w High Lane, zm. 4 stycznia 1986 w Santa Monica) – brytyjsko-amerykański powieściopisarz i dramaturg.

Znany jest przede wszystkim jako autor opowiadań o Berlinie z wczesnych lat 30. XX wieku. Powieści Isherwooda z tego okresu są silnie oparte na jego własnych doświadczeniach. Tekst powieści Pożegnanie z Berlinem stał się podstawą scenariusza filmu Kabaret (1972) w reżyserii Boba Fosse’a[1]. Wśród innych jego dzieł wymienia się nieprzetłumaczoną na język polski powieść autobiograficzną Christopher and His Kind, na podstawie której BBC wyprodukowało film pod tym samym tytułem; oraz Samotnego mężczyznę, zaadaptowanego na ekrany przez Toma Forda w 2009 roku[2].

Jestem jak aparat fotograficzny z otwartą przesłoną, aparat całkiem bierny, taki który nie myśli, tylko rejestruje. Rejestruje mężczyznę golącego się w oknie naprzeciwko i kobietę w kimonie, zajętą myciem włosów. Kiedyś to wszystko będzie musiało zostać wywołane, zdjęcia starannie odbite, utrwalone.

Christopher Isherwood[3]

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojcem był żołnierz Francis Edward Bradshaw Isherwood, a matką Kathleen Bradshaw Isherwood z domu Machell Smith. Uczęszczał do koledżu Corpus Christi w Cambridge. Po skończeniu szkoły pracował jako prywatny nauczyciel i sekretarz, w międzyczasie pracując nad pierwszą powieścią, All the Conspirators, wydaną w 1928 roku. W tym samym roku Isherwood rozpoczął studia medyczne na King’s College London[4], jednak zrezygnował po kilku miesiącach.

W marcu 1929 odwiedził znajomego poetę W.H. Audena w Berlinie. Dziesięciodniowa wizyta wywarła na nim ogromne wrażenie[4] i pod koniec roku Isherwood przeprowadził się do tego miasta. Tam skończył pisać drugą powieść, The Memorial (1932). W kolejnych latach stworzył trzy dramaty wspólnie z Audenem, z których szczególną popularnością cieszył się drugi, The Ascent of F6. Kontynuował pisanie dziennika, który stał się podstawą do kolejnych dwóch książek: Pan Norris się przesiada (1935) i Pożegnanie z Berlinem (1939), wydanych przez Hogarth Press. Druga z nich składała się z opowiadań publikowanych wcześniej w lewicowym magazynie New Writing, w których przedstawił obraz miasta naznaczonego bezrobociem, biedą i atakami na Żydów i komunistów, opisując także hedonistyczne życie nocne. Również w 1939 ukazała się książka podróżnicza Journey to a War, również powstała we współpracy z Audenem, zainspirowana ich niedawną podróżą do Chin.

Jeszcze w 1939 roku Isherwood zdecydował się na emigrację do Stanów Zjednoczonych, osiedlając się w Kalifornii. Przez kilka następnych lat zajmował się studiowaniem wedanty, klasycznej filozofii indyjskiej, i nie napisał żadnej powieści. Dokonał tylko nowego przekładu Bhagawadgity i skompilował zbiór artykułów różnych autorów pt. Vedanta for the Western World. Od tamtej pory przez ponad 25 lat sam regularnie publikował artykuły do religijnego magazynu Vedanta and the West. W 1945 roku Pan Norris się przesiada i Pożegnanie z Berlinem zostały wspólnie wydane w USA pod tytułem The Berlin Stories. Rok późnej pisarz przyjął amerykańskie obywatelstwo[5]. W 1947 roku razem z fotografem Williamem Caskeyem wyruszył w podróż do Ameryki Południowej, co zaowocowało wspólną książką The Condor and the Cows (1949). W 1951 wydał pierwszą książkę na temat wedanty pt. Vedanta for Modern Man. Jego kolejną powieścią była The World in the Evening (1954). W tamtym czasie Isherwood rozpoczął także wykładanie na Uniwersytecie Stanu Kalifornia w zakresie współczesnej literatury angielskiej.

W 1962 ukazała się powieść Down There on a Visit, a w 1964 – Samotny mężczyzna, często uznawana za jego najlepsze dzieło. W 1966 wydawnictwo Simon & Schuster opublikowało zbiór opowiadań, recenzji i artykułów Isherwooda pt. Exhumations, a rok później ukazała się jego kolejna powieść, A Meeting by the River. W 1971 roku pisarz wydał książkę Kathleen and Frank opowiadającą historię jego rodziny, a w 1976 ukazała się autobiografia Christopher and His Kind. Następna książka, October, była kolekcją portretów artysty Dona Bachardy’ego, do której Isherwood dopisał teksty.

W roku 1981 roku został u niego zdiagnozowany rak prostaty. Pisarz zmarł w 1986 roku w wieku 81 lat w swoim domu w Santa Monica. Jego ciało zostało przeznaczone Uniwersytetowi Kalifornijskiemu w Los Angeles do celów naukowych, a jego prochy zostały następnie rozrzucone nad morzem[6].

W 1997 roku Sharon Stone odkryła niepublikowane wcześniej opowiadanie Jacob’s Hands: A Fable, napisane kilkadziesiąt lat wcześniej we współpracy z Aldousem Huxleyem[7]. Zostało ono wówczas oficjalnie wydane nakładem St. Martin’s Press. Od lat 90. zaczęły także ukazywać się dzienniki Isherwooda, zebrane w poszczególnych tomach przez znawczynię literatury Katherine Bucknell, a także jego prywatna korespondencja z Donem Bachardym.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był osobą homoseksualną[8]. W 1932 roku rozpoczął związek z Heinzem Neddermeyerem, z którym rok później wyjechał do Grecji, uciekając przed III Rzeszą. Po tym jak Neddermeyerowi odmówiono prawa wstępu do Wielkiej Brytanii, para mieszkała m.in. w Kopenhadze, Brukseli i Amsterdamie[9]. Był później związany z fotografem Williamem Caskeyem. Od 1953 aż do śmierci Isherwooda jego partnerem był malarz Don Bachardy[5][10].

Pod koniec lat 30. pisarze Gerald Heard i Aldous Huxley zaznajomili Isherwooda z wedantą – indyjską filozofią powiązaną z Hinduizmem, z którą miał utożsamiać się przez resztę życia[11][12].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rachel B. Doyle: Looking for Isherwood’s Berlin. [w:] The New York Times [on-line]. 2013-04-12. [dostęp 2022-12-21]. (ang.).
  2. Vincent Down: Berlin through the eyes of Christopher Isherwood. BBC, 2011-03-19. [dostęp 2022-12-21]. (ang.).
  3. Christopher Isherwood: Pożegnanie z Berlinem. Maria Skroczyńska (tłum.). Warszawa: Czytelnik, 1992. (pol.).
  4. a b Paul Piazza: Christopher Isherwood: Myth and Anti-Myth. Nowy Jork: Columbia University Press, 1978, s. 86-88. ISBN 0-231-04118-7. (ang.).
  5. a b Isherwood-Bachardy Residence. laconservancy.org. [dostęp 2022-12-22]. (ang.).
  6. Scott Wilson: Resting Places: The Burial Sites of More Than 14,000 Famous Persons. McFarland & Company, 2016. (ang.).
  7. Irene Lacher: A Brave ‘New’ Script. [w:] Los Angeles Times [on-line]. 1997-11-09. [dostęp 2022-12-22]. (ang.).
  8. Christopher Isherwood w bazie Notable Names Database (ang.)
  9. Christopher Isherwood: Christopher and His Kind. Vintage, 2012, s. 164-166. (ang.).
  10. Kevin Thomas: The writer, the artist and an enduring love. [w:] Los Angeles Times [on-line]. 2008-06-29. [dostęp 2009-09-27]. (ang.).
  11. Christopher Isherwood & Vedanta Section 2. mondaymedia.org. [dostęp 2022-12-22]. (ang.).
  12. Jay Mchael Barrie: IV. In America: Vedanta Society. geraldheard.com, 2017-07-22. [dostęp 2022-12-22]. (ang.).