Chrośna (wieś w województwie kujawsko-pomorskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Chrośna
Świetlica w Chrośnie
Świetlica w Chrośnie
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Solec Kujawski
Liczba ludności (III 2011) 163[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0095791
Położenie na mapie gminy Solec Kujawski
Mapa lokalizacyjna gminy Solec Kujawski
Chrośna
Chrośna
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Chrośna
Chrośna
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Chrośna
Chrośna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chrośna
Chrośna
Ziemia52°59′17″N 18°13′24″E/52,988056 18,223333

Chrośna (staropol. Krosno, niem. Krossen) – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Solec Kujawski.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Studzienieckie Łąki koło Chrośny
Szlaki PTTK
Kapliczka

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. W gminie Solec Kujawski jest też leśniczówka Chrośna.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Chrośna to wieś położona na wielkiej polanie leśnej w środkowej części Puszczy Bydgoskiej. Na zachód od wsi znajdują się tzw. Studzienieckie Łąki, zaś na północy Góra Szwedzka (116 m n.p.m.), będąca najwyższą wydmą śródlądową w Puszczy Bydgoskiej. Duży kompleks wydm parabolicznych otacza także miejscowość od strony południowo-zachodniej. Wieś znajduje się przy tzw. Kępie Chrośnieńskiej (89 m n.p.m.), która stanowi relikt dawnej moreny dennej, częściowo tylko rozmytej przez wody płynące Kotliną Toruńską[2]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Chrośna ma charakter wsi podmiejskiej w zasięgu oddziaływania aglomeracji Bydgoszczy i Solca Kujawskiego. Atutem miejscowości jest jej położenie w środku dużego kompleksu leśnego. Wieś przecina z północy na południe droga powiatowa z Solca Kujawskiego do Nowej Wsi Wielkiej.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W Chrośnie zbiega się kilka pieszych szlaków turystycznych, które eksplorują ostępy Puszczy Bydgoskiej:

  • szlak turystyczny żółty szlak turystyczny „Puszczański”, wiodący z Bydgoszczy do Gniewkowa
  • szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny Chrośna – Przyłubie (umożliwia podziwianie Łąk Studzienieckich)
  • szlak turystyczny zielony szlak turystyczny Nowa Wieś Wielka – Przyłubie

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi Chrośna, zwanej po staropolsku Krosno pochodzi z 1523 roku[3]. W XVI wieku wieś należała do parafii rzymskokatolickiej w Liszkowie[a]. Wieś miała obszar 2 łanów, a jej właścicielem był Franciszek Żelechnicki[4]. W XVII wieku wieś należała do starostwa bydgoskiego. Brak jej w lustracji starostwa z 1661 roku, co mogło być skutkiem jej wyludnienia jeszcze przed potopem szwedzkim, zniszczeń wojennych albo chwilowego oderwania od starostwa[3]. Wieś odnotowano ponownie w 1681 roku, jako należącą do starostwa. Mieszkali tu tzw. smolarze, trudniący się wyrobem produktów drzewnych: smoły, potażu, węgla drzewnego itp.[3] W inwentarzu wójtostwa i starostwa bydgoskiego z 1753 roku odnotowano, że wieś 6 września 1745 została odkupiona od podczaszego koronnego Kazimierza Józefa Dąbskiego i jest wsią dziedziczną. Mieszkało tu wówczas na 5 włókach dwóch gospodarzy: Joachim Radacz (Radatz) i Jan Wicki[5].

Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że w folwarku Chrośna mieszkało 83 osób (67 ewangelików, 16 katolików) w 6 domach[6]. Według opisu Jana Nepomucena Bobrowicza z 1846 r. Chrośna z folwarkiem była wsią rządową należącą do domeny bydgoskiej[7]. Kolejny spis z 1860 r. podaje, że wieś Krossno liczyła 97 mieszkańców (90 ewangelików, 7 katolików) w 11 domach. Najbliższa szkoła elementarna znajdowała się w Dąbrowie Małej. Miejscowość należała do parafii katolickiej w Solcu i ewangelickiej w Rojewie. Właścicielami wsi byli: Postkalt i Remus z Solca[8].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że w Chrośnie mieszkało 122 osób (114 ewangelików, 8 katolików) w 13 domostwach. We wsi znajdował się folwark, cegielnia, zaś poczta w Osieku Wielkim odległym o 7 km[9].

Spis ludności z 30 września 1921 wykazał, że wieś Chrośna wchodząca w skład powiatu bydgoskiego liczyła 319 mieszkańców, w tym 5 Polaków i 314 Niemców, którzy zamieszkiwali 53 domy. Była to obok Dąbrowy Wielkiej i Małej wieś o największym udziale Niemców w powiecie bydgoskim[10].

Do 1934 r. Chrośna była gminą wiejską o powierzchni 382 ha[b], wchodzącą w skład wójtostwa w Solcu Kujawskim. We wsi istniało 38 gospodarstw należących do mniejszości niemieckiej, które obejmowały łącznie 93% powierzchni wsi[10]. Po reformie administracyjnej z 1934 r. Chrośna była gromadą wchodzącą w skład gminy Solec Kujawski i obejmowała wsie: Chrośnę i Dąbrowy Małe. We wsi istniała jednoklasowa szkoła I stopnia, prawdopodobnie polsko-niemiecka[10].

W czasie okupacji niemieckiej utworzono gminę Nowa Wieś Wielka, która weszła w skład powiatu bydgoskiego, rejencji bydgoskiej i okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. W jej skład weszły wyłączone z gminy Solec Kujawski wsie: Chrośna, Dąbrowy Wielkie, Dobromierz, Leszyce, Łażyn i Nowa Wieś Wielka[10]. W 1941 r. miejscowość liczyła 288 mieszkańców[11]. Od sierpnia 1945 r., po rozwiązaniu gminy Nowa Wieś Wielka, miejscowość powróciła do gminy Solec Kujawski jako gromada wiejska. W skład gromady wchodziły wsie: Chrośna i Dąbrowy Małe, natomiast leśnictwo Chrośna wchodziło w skład gromady Kabat[10].

Po II wojnie światowej gospodarstwa poniemieckie zajęli Polacy, którzy przybyli z głębi kraju oraz z kresów wschodnich. W 1948 roku gromada wiejska Chrośna posiadała powierzchnię 506 ha i zaludnienie 360 osób[10]. We wsi istniała jednoklasowa szkoła powszechna w budynku gminnym. Obsadę stanowił jeden nauczyciel. W 1951 roku w szkole uczyło się 28 dzieci[10]. W miejscowości założono również punkt biblioteczny.

W latach 1947-1953 w dyskusjach na temat nowego podziału administracyjnego prowadzonych między starostwem bydgoskim a samorządami, przedstawiciele wsi opowiadali się za przywróceniem gminy Nowa Wieś Wielka i włączeniem do niej wsi Chrośna. Reforma administracyjna z 25 września 1954 nie uwzględniła jednak woli mieszkańców, gdyż miejscowość włączono do powiatu inowrocławskiego do nowo utworzonej gromady Rojewice. W kolejnych latach dokonano jednak korekt przynależności terytorialnej, których beneficjentem była m.in. Chrośna. W 1957 roku pod administrację Gromadzkiej Rady Narodowej w Nowej Wsi Wielkiej przeszły Łąki Studzieniecke koło Chrośnej, a 15 grudnia 1958 wieś wyłączono z gromady Rojewice i wcielono do gromady Solec Kujawski w powiecie bydgoskim. W czasie kolejnej reformy administracyjnej w 1973 r. planowano przyłączenie wsi do gminy Nowa Wieś Wielka, ale wobec sprzeciwu mieszkańców wieś pozostawiono w gminie Solec Kujawski[10]. W latach 70. we wsi zlikwidowano szkołę, zaś dzieci skierowano do tzw. zbiorczej szkoły gminnej w Solcu Kujawskim.

Statystyka[edytuj | edytuj kod]

Poniżej podano wybrane informacje statystyczne dotyczące wsi Chrośna na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS[12].

W 1998 r. w Chrośnej mieszkało 114 osób, w tym 61 mężczyzn i 53 kobiety. Narodowy Spis Powszechny 2002 wykazał, że we wsi mieszkało 135 osób w 38 gospodarstwach domowych. 16% populacji posiadało wykształcenie wyższe lub średnie. We wsi znajdowało się 28 budynków ze 35 mieszkaniami. Dwie trzecie mieszkań pochodziło sprzed 1945 roku, zaś 4 wzniesiono w latach 1989-2002.

Narodowy Spis Powszechny 2011 odnotował 163 mieszkańców Chrośnej. W 2013 r. działalność gospodarczą prowadziło 21 podmiotów, w tym 19 osób fizycznych i 1 spółka handlowa. Dominowały mikroprzedsiębiorstwa (zatrudnienie: 0-9 osób).

W latach 2008-2013 oddano do użytku 9 mieszkań – wszystkie w budownictwie indywidualnym. Stanowiło to ⅓ nowych mieszkań wzniesionych w tym czasie na obszarze wiejskim całej gminy Solec Kujawski.

    Ludność w latach 1833-2011
    

Chrośna
Wjazd z południa
Zabudowa
Nowsza zabudowa
Pola uprawne, ambona myśliwska
Droga do Leszyc


Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. parafia liszkowska w XVI wieku obejmowała Liszkowo, Broniewo, Chrośnę, Czyste, Łażyn, Niszczewice, Oporówek, Wolę Liszkowską, Wybrakowo i Żelechnin
  2. Od 1928 r. w skład Starostwa Powiatowego w Bydgoszczy wchodziły 3 gminy miejskie, 6 wójtostw, 123 gminy wiejskie i 42 obszary dworskie, a od 1 kwietnia do 22 września 1934 r. – 3 gminy miejskie, 120 wiejskich i 38 obszarów dworskich

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Roszko Ludmiła: Rzeźba terenu. [w:] Województwo bydgoskie. Krajobraz, dzieje, kultura, gospodarka. Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1973
  3. a b c Żmidziński Franciszek: Przemiany w gospodarce wiejskiej starostwa bydgoskiego w latach 1661-1772. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C. Nr 13. Prace Komisji Historii IX. Warszawa-Poznań 1973
  4. Guldon Zenon: Rozmieszczenie własności ziemskiej na Kujawach w II połowie XVI wieku. Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Rocznik 69. Zeszyt 2. Toruń 1964
  5. Kabaciński Ryszard: Inwentarze starostwa i wójtostwa bydgoskiego z lat 1753-1766 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Źródła do dziejów Bydgoszczy. Nr 9. Warszawa-Poznań 1977
  6. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833
  7. Jan Nepomucen Bobrowicz: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 426.
  8. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860
  9. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/709 dostęp 17-09-2014
  10. a b c d e f g h Łukasz Myszka, Gmina Nowa Wieś Wielka. Z dziejów samorządu terytorialnego – do 2002 roku, Bydgoszcz: Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, 2006, ISBN 83-89734-14-1, OCLC 749214986.
  11. Deutsches Reichs-Adressbuch. Die Ostgebiete: Reichsgau Danzig-Westpreussen, Reichsgau Wartheland, Provinz Oberschlesien, Reg.-Bezirk Ziegenau und Land-Kreis Suwalki. Ausgabe 1941
  12. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Wszystkie dane dla miejscowości Chrośna, powiat bydgoski, gmina Solec Kujawski, http://stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks