Chroberz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chroberz
Pałac Wielopolskich w Chrobrzu
Pałac Wielopolskich w Chrobrzu
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Złota
Sołectwo Chroberz
Liczba ludności (2016) 1996
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-425 Złota
Tablice rejestracyjne TPI
SIMC 0280258
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Chroberz
Chroberz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chroberz
Chroberz
Ziemia 50°25′20″N 20°33′19″E/50,422222 20,555278
Strona internetowa miejscowości
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP
Nagrobek Stanisława Tarnowskiego w nawie chroberskiego kościoła

Chroberzwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Złota.

Do 1954 roku siedziba gminy Chroberz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Historia[edytuj kod]

Według tradycji nazwa miejscowości pochodzi od Bolesława Chrobrego, który wracając z wyprawy kijowskiej wzniósł tu obronny zamek i założył parafię. W 1290 r. na zamku w Chrobrzu przebywał królewicz węgierski Andrzej. W Chrobrzu zatrzymał się też król Kazimierz Wielki, który leczył się po wypadku, odniesionym w czasie polowania, w lasach przedborskich. W XIII-XIV wieku odbywały się tu wiece.[1] Wieś była własnością kolejno rodów Tęczyńskich i Tarnowskich. W XVII w. należała do ordynacji pińczowskiej Myszkowskich. Gdy na początku XIX w., ostatni ordynaci, Wielopolscy, by spłacić długi, sprzedali Pińczów wraz z częścią dóbr ziemskich Ordynacji, głównym jej ośrodkiem stał się Chroberz.

W okresie powstania styczniowego w pałacu Wielopolskich stacjonowały oddziały Mariana Langiewicza. 17 marca 1863 r. powstańcy stoczyli tu bitwę z Rosjanami. W 1911 r. w Chrobrzu urodził się pisarz Józef Morton, autor m.in. powieści Spowiedź.

W latach I wojny światowej w dworze stacjonowało m.in. dowództwo 46 Dywizji Piechoty armii austro-węgierskiej[2].

W latach 1943–1944 znajdował się tu hitlerowski posterunek policji. Stacjonujący w Chrobrzu policjanci zamordowali w tym czasie przeszło 100 osób.

Zabytki[edytuj kod]

  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w 1550 r. Ufundował go wojewoda sandomierski Stanisław Tarnowski. Jest to budowla jednonawowa z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, do którego od strony północnej dobudowana jest zakrystia. Nad zakrystią znajduje się niewielki skarbiec. Do nawy od strony północnej przylega kaplica św. Jana Kantego wzniesiona w XVII w. W 1899 r. do nawy od strony południowej dobudowano kaplicę pw. Matki Boskiej Różańcowej. Sklepienie kościoła kolebkowe z lunetami. W nawie nałożono na nie żebra o układzie sieciowym, natomiast w prezbiterium o układzie krzyżowym. Na zwornikach umieszczone są płaskorzeźbione herby fundatorów. Wewnątrz świątyni znajdują się dwa monumentalne renesansowe nagrobki wykonane przez Jana Michałowicza z Urzędowa. W nawie kościoła znajduje się nagrobek fundatora Stanisława Tarnowskiego przedstawiający „śpiącą” postać zmarłego. Nagrobek zwieńczony jest płaskorzeźbą przedstawiającą Zmartwychwstanie oraz dmącym w trąbę aniołem. W prezbiterium znajduje się nagrobek proboszcza Zbigniewa Ziółkowskiego, z płaskorzeźbą przedstawiającą postać zmarłego. W zakrystii kościoła umieszczony jest manierystyczny lawaterz. Obok kościoła usytuowana jest drewniana dzwonnica z dachem krytym gontem.
Kościół wraz z dzwonnicą i kościelnym cmentarzem został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.664/1-3 z 10.11.1947 i z 21.06.1967)[3].
  • Pozostałości zamku rycerskiego z XIV w. Zamek wzniesiony na miejscu grodu z XII w. był własnością kolejno Tęczyńskich i Tarnowskich; został zniszczony w XVI w. Zachowały się ślady murów na wzgórzu Zamczysko nad Nidą.

Sport[edytuj kod]

  • Gminny Klub Sportowy Strzelec Chroberz (piłka nożna, siatkówka, kolarstwo, badminton)[5].

Ciekawostki[edytuj kod]

W roku 2000 w Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu, a także na terenie parku dworskiego, ekipa filmowa Filipa Bajona kręciła sceny do filmu „Przedwiośnie[6].

Zobacz też[edytuj kod]

Przypisy

  1. Paweł Jasienica: Myśli o dawnej Polsce. Warszawa: Czytelnik, 1990, s. 41. ISBN 83-07-01957-5.
  2. Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski, Wspomnienia wielkiej wojny, Warszawa 2015, ISBN 978-83-7181-899-8
  3. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 marca 2016; 5 miesięcy temu. [dostęp 2016-01-05]. s. 50.
  4. Ośrodek Dziedzictwa Kulturowego Ponidzia. palac.chroberz.info. [dostęp 2016-01-05].
  5. GKS Strzelec Chroberz. strzelec.chroberz.info. [dostęp 2016-01-05].
  6. Przedwiośnie w bazie filmpolski.pl

Bibliografia[edytuj kod]

  • Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce, Warszawa 1984, ISBN 83-213-3239-0.
  • Michał Jurecki, Ponidzie. W świętokrzyskim stepie, Kraków 2004, ISBN 83-89676-16-8.
  • Maria i Przemysław Plichowie, Ponidzie. Szlaki turystyczne, Warszawa 1985
  • Chroberz. gminazlota.tbu.pl. [dostęp 2016-01-05].

Linki zewnętrzne[edytuj kod]