Chrobotek łuskaczek

Chrobotek łuskaczek
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	workowce
Klasa	miseczniaki
Rząd	misecznicowce
Rodzina	chrobotkowate
Rodzaj	chrobotek
Gatunek	chrobotek łuskaczek
	Nazwa systematyczna
	Cladonia diversa Asperges ex S. Stenroos; Botanica Complutensis 36: 32 (2012)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chrobotek łuskaczek (Cladonia diversa Asperges ex S. Stenroos) – gatunek grzybów z rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae)^[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów^[2].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi^[1]. W obrębie rodzaju chrobotek gatunek ten należy do sekcji Cocciferae (Delise) A.Evans, której gatunki odznaczają się między innymi czerwonym kolorem apotecjów^[3].

Nazwa Cladonia diversa została po raz pierwszy ważnie opublikowana w pracy autorstwa Michela G.I. Aspergesa i S. Stenroosa z 2012. Holotyp pochodzi z Belgii^[4]. Nazwę polską podaje praca „Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist”^[2].

Gatunek ten należy do grupy (agregatu) Cladonia coccifera, do której należą bliskie sobie i nierzadko trudne do rozróżnienia taksony^[5]. Niektóre z porostów dawniej oznaczanych jako chrobotek mączysty (C. pleurota) lub chrobotek koralkowy (C. corallina) to w istocie chrobotek łuskaczek^[2].

Charakterystyka

Główne cechy diagnostyczne

Gatunkiem najbardziej zbliżonym do Cladonia diversa jest Cladonia coccifera (L.) Willd., od której chrobotek łuskaczek róźni się podecjami bez sorediów, lecz pokrytymi gęstymi łuseczkami i ziarenkami (ang. densely microsquamulose and granulose), o wąskich czarkach (łac. scyphi)^[4].

Morfologia

Łuski plechy pierwotnej wyrastają z podłoża, są trwałe, średniej wielkości (o długości do 5 mm) i rzadko dzielą się na zaokrąglone płaty. Podecja o wysokości do ok. 3 cm, smukłe, nierozgałęzione lub często z brzeżnie rozrastającymi się kielichami. Kielichy zazwyczaj rozszerzają się stopniowo, są raczej wąskie (szerokość 5–7 mm), czasami tylko nieco szersze niż trzonek kielicha. Powierzchnia podecjum jest łuseczkowata i gęsto pokryta korowymi granulkami lub bardzo drobnymi łuseczkami oraz łuskowatymi płytkami. Podstawowa część podecjów jest często obficie łuskowata^[6].

Cechy chemiczne

Jest porostem ściśle kwasolubnym, żyjącym na siedliskach o pH 3,67–4,46. Plecha zawsze zawiera takie kwasy porostowe jak kwas usninowy i zeoryna. W apotecjach występuje kwas rodokladoniowy, a jako substancje dodatkowe w plesze czasami występują kwas porfirylowy i bellidifloryna^[6].

Występowanie i siedlisko

Podano stanowiska w Europie i północno-wschodniej części Kanady. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony; występuje od Morza Śródziemnego i Półwyspu Iberyjskiego po Islandię i środkową część Półwyspu Skandynawskiego na północy oraz Polskę i Rumunię na wschodzie^[7]. W Polsce znanych jest wiele jego stanowisk^[2].

W Polsce rejestrowany jest na glebach piaszczystych, wyjątkowo na korze drzew (olsza Alnus, sosna Pinus)^[2]. Jest to głównie porost naziemny (epigeiczny), ale czasami rozwija się również na torfie i rozkładających się szczątkach roślin i mchów. Preferuje przede wszystkim siedliska otwarte, takie jak: łąki, wydmy, wrzosowiska, bory sosnowe^[6].

W Wielkiej Brytanii jest najczęstszym przedstawicielem agregatu Cladonia coccifera^[5].

Przypisy

↑ ^a ^b Index Fungorum [online] [dostęp 2025-11-05] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e WiesławW. Fałtynowicz WiesławW. i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 148, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).
↑ PiotrP. Osyczka PiotrP., The Genus Cladonia, Group Cocciferae, in Poland, „Herzogia”, 24, 2011, s. 231–249, DOI: 10.13158/heia.24.2.2011.231.short [dostęp 2025-12-02] .
↑ ^a ^b TeuvoT. Ahti TeuvoT., SoiliS. Stenroos SoiliS., New data on nomenclature, taxonomy and distribution of some species of the lichen genus "Cladonia", „Botanica Complutensis”, 36, 2012, s. 31–34, DOI: 10.5209/rev_BOCM.2012.v36.39441, ISSN 1988-2874 [dostęp 2025-12-02] (ang.).
↑ ^a ^b Cladonia diversa | The British Lichen Society [online], britishlichensociety.org.uk [dostęp 2025-12-02] (ang.).
↑ ^a ^b ^c PiotrP. Osyczka PiotrP., Cladonia diversa (Cladoniaceae, Lichenized Ascomycota) – overlooked lichen in Poland, „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”, 78 (3), s. 215–219, DOI: 10.5586/asbp.2009.027 (ang.).
↑ Występowanie Cladonia diversa na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-11-05] (ang.).

[if-1] Index Fungorum [online] [dostęp 2025-11-05] (ang.).

[lich-2] WiesławW. Fałtynowicz WiesławW. i inni, Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2024, s. 148, ISBN 978-83-62975-47-1 (ang.).

[3] PiotrP. Osyczka PiotrP., The Genus Cladonia, Group Cocciferae, in Poland, „Herzogia”, 24, 2011, s. 231–249, DOI: 10.13158/heia.24.2.2011.231.short [dostęp 2025-12-02] .

[:0-4] TeuvoT. Ahti TeuvoT., SoiliS. Stenroos SoiliS., New data on nomenclature, taxonomy and distribution of some species of the lichen genus "Cladonia", „Botanica Complutensis”, 36, 2012, s. 31–34, DOI: 10.5209/rev_BOCM.2012.v36.39441, ISSN 1988-2874 [dostęp 2025-12-02] (ang.).

[:1-5] Cladonia diversa | The British Lichen Society [online], britishlichensociety.org.uk [dostęp 2025-12-02] (ang.).

[div-6] PiotrP. Osyczka PiotrP., Cladonia diversa (Cladoniaceae, Lichenized Ascomycota) – overlooked lichen in Poland, „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”, 78 (3), s. 215–219, DOI: 10.5586/asbp.2009.027 (ang.).

[gbif-7] Występowanie Cladonia diversa na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-11-05] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]