Chruścina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chruścina
Ilustracja
Arbutus unedo
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj chruścina
Nazwa systematyczna
Arbutus Linnaeus
Sp. Pl. 395. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

A. unedo L.[3]

Synonimy
  • Unedo Hoffmansegg & Link[4]
Arbutus canariensis
Arbutus unedo

Chruścina (Arbutus) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Obejmuje około 10 gatunków[4]. Pięć z nich występuje w Ameryce Środkowej i w południowo-zachodniej części Ameryki Północnej[4]. Pozostałe rosną głównie w basenie Morza Śródziemnego, z A. unedo sięgającym na północy do południowo-zachodniej Irlandii i A. canariensis występującym na Wyspach Kanaryjskich[5]. Rosną w lasach i zaroślach na skałach, zarówno kwaśnych, jak i wapiennych[5]. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne. Owoce chruściny jagodnej spożywane są na surowo (mają raczej mdły smak) i w przetworach[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy i drzewa o wysokości do 40 m[5]. Wyróżniają się zwykle korą gładką i czerwonobrązową, łuszczącą się cienkimi płatami[5][6][4]. Młode pędy zwykle gruczołowato owłosione, rzadziej nagie[4].
Liście
Skrętoległe, zmiozielone, za młodu zwykle owłosione[5]. Blaszka liściowa owalna, skórzasta, całobrzega lub ząbkowana[4].
Kwiaty
Obupłciowe, zebrane po 10–40 w złożonych gronach[4]. Działek kielicha pięć. Są one trwałe, zrośnięte u nasady, kształtu owalnego do trójkątnego Korona urnowata, utworzona w wyniku zrośnięcia pięciu płatków; ma kolor kremowobiały do żółtawego. Pręcików jest 10, u nasady ich nitki są spęczniałe, pylnik z dwoma odgiętymi pazurkami. Zalążnia górna, 5-komorowa. Zwieńczona jest pojedynczą, prostą szyjką słupka zakończoną główkowatym znamieniem[4].
Owoce
Nagie, owłosione lub z drobnymi wyrostkami, kulistawe jagody barwy czerwonej, pomarańczowoczerwonej do ciemnoczerwonej, zawierające 1–5 nasion[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj należy do podrodziny Arbutoideae w rodzinie wrzosowatych Ericaceae[7].

Wykaz gatunków[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-21] (ang.).
  3. a b Arbutus. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. [dostęp 2017-02-21].
  4. a b c d e f g h i Paul D. Sørensen: Arbutus Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-21].
  5. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden, Vol. 1. London: Macmillan, 1988, s. 204. ISBN 0-333-73003-8.
  6. a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 127. ISBN 83-214-1305-6.
  7. Genus: Arbutus L.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-02-21].
  8. Arbutus. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-21].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]