Chrześcijańsko-Społeczna Partia Ludowa (Liechtenstein)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chrześcijańsko-Społeczna Partia Ludowa
(niem. Christlich-Soziale Volkspartei)
Państwo  Liechtenstein
Skrót VP
Lider Wilhelm Beck
Data założenia 1918
Data rozwiązania 1936
Ideologia polityczna konserwatyzm, monarchizm
Barwy      czerwony

Chrześcijańsko-Społeczna Partia Ludowa (niem. Christlich-Soziale Volkspartei, VP) – pierwsza partia polityczna Liechtensteinu, założona w 1918 roku. Sprawowała rządy w państwie w latach 1922–1928. W 1936 roku została przekształcona w Unię Patriotyczną.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Proces powstawania Partii Ludowej rozpoczął się od wyborów do Landtagu z 1914 roku. Czterech spośród piętnastu wybranych parlamentarzystów krytykowało zależność księstwa od Austro-Węgier, domagali się też większej demokratyzacji. Liderem opozycyjnej grupy został prawnik Wilhelm Beck. Jeszcze w 1914 roku założyli oni swój organ prasowy – wydawaną w Szwajcarii Oberrheinische Nachrichten. Chrześcijańsko-Społeczna Partia Ludowa została utworzona w 1918 roku – dokładna data nie jest znana[1], wiadomo jedynie, że miało to miejsce przed tegorocznymi marcowymi wyborami. Volkspartei była pierwszą partią polityczną w księstwie, jej oponentka, Postępowa Partia Obywatelska, została oficjalnie założona 22 grudnia 1918 roku[2].

Partia Ludowa miała reprezentować robotników i chłopów, w pierwszym okresie swojego istnienia działała głównie wśród robotników rolnych wyjeżdżających na sezonowe roboty do Szwajcarii. Programem Volkspartei było zerwanie zależności od przegrywających wojnę Austro-Węgier i związanie się ze Szwajcarią. Postulowano większą demokratyzację państwa i uchwalenie nowej konstytucji przy jednoczesnym zachowaniu monarchii. Zwolenników przysparzała partii coraz gorsza sytuacja wschodniego sąsiada. Do wyborów stanęła z hasłem „Liechtenstein dla mieszkańców Liechtensteinu”, co odnosiło się do przewagi w rządzie obywateli austriackich. Hasło te skopiowała przeciwna im Postępowa Partia Obywatelska[3][2].

W wyborach z 1918 roku partia zdobyła 5 z 12 wybieralnych miejsc w landtagu, wszystkie w Oberlandzie[4]. Parlamentarzyści obu ugrupowań wzięli udział w listopadowym zamachu stanu, który doprowadził do zastąpienia premiera – austriackiego barona Leopolda von Imhofa – kolegialną komisją, w której skład wszedł przywódca Volkspartei, Wilhelm Beck[5]. W wyniku tych wydarzeń spełniono główne postulaty Partii Ludowej – w 1921 roku weszła w życie nowa konstytucja oraz rozpoczęto proces zbliżenia z Szwajcarią zakończony podpisaniem unii celnej w 1923 roku[6].

W 1922 roku Volkspartei wygrało wybory parlamentarne, premierem został Gustav Schädler. Partia wygrywała również dwie kolejne elekcje w 1926 roku i rządziła państwem do roku 1928. Wtedy to doszło w księstwie do Sparkasseaffäre. Była to afera finansowa związana ze spółką Spar- und Leihkasse, w której Wilhelm Beck pełnił funkcję prezydenta rady nadzorczej. Sytuacja ta odbiła się znacznie na poparciu Partii Ludowej, przeprowadzone w tym samym roku wybory wygrała Bürgerpartei[7][8]. Volkspartei nie udało się już nigdy sięgnąć po władze, w latach 1930–1932 nie była nawet reprezentowana w landtagu. W 1936 roku Partia Ludowa połączyła się z pozaparlamentarną Liechtensteińską Służbą Ojczyźnie tworząc Unię Patriotyczną[9].

Wyniki w wyborach parlamentarnych[10][11]
Wybory Poparcie Zmiana Deputowani Zmiana Pozycja Rząd
1918
5/12
Green Arrow Up Darker.svg 5 2 Opozycja
1922
11/15
Green Arrow Up Darker.svg 6 Green Arrow Up Darker.svg 1 Większość
1926 (styczeń)
9/15
Red Arrow Down.svg 2 1 Większość
1926 (kwiecień)
9/15
1 Większość
1928
4/15
Red Arrow Down.svg 5 Red Arrow Down.svg 2 Opozycja
1930
0/15
Red Arrow Down.svg 2 Brak
1932
6/15
Green Arrow Up Darker.svg 6 Green Arrow Up Darker.svg 2 Opozycja

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koźbiał 2013 ↓, s. 195.
  2. a b Koźbiał 2013 ↓, s. 179.
  3. Jureczko i Wac 2007 ↓, s. 104–105.
  4. Koźbiał 2013 ↓, s. 43,180.
  5. Jureczko i Wac 2007 ↓, s. 106–107.
  6. Koźbiał 2013 ↓, s. 44–45.
  7. Koźbiał 2013 ↓, s. 181.
  8. Jureczko i Wac 2007 ↓, s. 126–127.
  9. Koźbiał 2013 ↓, s. 181–182.
  10. Koźbiał 2013 ↓, s. 180.
  11. Elections in Europe: A data handbook, Dieter Nohlen, Philip Stöver, wyd. 1st ed, Baden-Baden, Germany: Nomos, 2010, ISBN 978-3-8329-5609-7, OCLC 617565273.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]