Chycina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chycina
Kościół, widok od strony łagodniejszego wzniesienia
Kościół, widok od strony łagodniejszego wzniesienia
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat międzyrzecki
Gmina Bledzew
Liczba ludności (2011) 132[1]
Strefa numeracyjna (+48) 95
Tablice rejestracyjne FMI
SIMC 0178502
Położenie na mapie gminy Bledzew
Mapa lokalizacyjna gminy Bledzew
Chycina
Chycina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chycina
Chycina
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Chycina
Chycina
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu międzyrzeckiego
Chycina
Chycina
Ziemia52°28′55″N 15°25′41″E/52,481944 15,428056

Chycinawieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

W miejscowości, nad jeziorem Chycina znajduje się ośrodek dydaktyczno-socjalny Akademii Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Od XIV wieku miejscowość notowana w dokumentach jako Wycense. Po raz pierwszy w 1303 Wycense, 1305 Wisenze, 1313 Weissensese, 1352 Chyczina, 1354 Wissenze, Vycziasche, 1355 Wizenssee, 1384 Wysense, 1403 Chicino, 1405 Choczino, 1424 Chycziny, 1944 Weisensee[3][4][5].

Miejscowość nosiła dwie nazwy: polską Chycina oraz niemiecką Weißensee[6]. Nazwa polska pochodzi od nazwy osobowej Chycza z dodatkiem sufiksu -ino, -ina[4]. Nazwa osobowa jest etymologicznie powiązana ze staropolskim słowem chycza oznaczającym chatę, zagrodę chłopską, dom[7]. Niemiecka nazwa składa się z dwóch wyrazów weißbiały, czysty oraz Seejezioro[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chycina jako Chyciny na historycznej mapie Wielkopolski sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego[8].

Historycznie wieś jest częścią Wielkopolski co wielokrotnie odnotowują dokumenty zebrane w Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski[8][9][a].

W pobliżu miejscowości znajdują się relikty dobrze zachowanego wczesnośredniowiecznego grodziska tzw. Góra Zamkowa leżące w dawnym zakolu rzeki Obry, które datowane są przez archeologów na VII-X wiek[10].

Wieś była początkowo własnością szlachecką i istnieje co najmniej od XIV wieku. W 1303 roku wymieniona została w łacińskim dokumencie jako Wycense. Dokument był aktem darowizny komesa Chyciny Wisława (Vizlavus comes in Wycense) oraz Borzysława (Borislavus comitis Gothzlay), którzy podarowali cystersom z Paradyża dwie części dziedziny miejscowości Pieski Małe. Dokument odnotował również jako świadka miejscowego plebana Fridericus in Wycense[3][5].

W XVI wieku dokumenty historyczne notują właściciela miejscowości Jana Chycińskiego, który był burgrabią zamku w Grabowie w ziemi wieluńskiej w 1522 został on zwolniony z wyprawy wojennej i wyznaczony do obrony zamku w Międzyrzeczu[5]. Od 1545 właścicielem Chyciny oraz sąsiedniego Goruńska był Zygmunt Bukowiecki, któremu te wsie wniosła w posagu żona Anna Chycińska[11][5].

Miejscowość wymieniona jest w XVI wiecznych dokumentach podatkowych. W 1563 właściciel wsi płacił pobór od 3 1/4 łana oraz 2 młynów napędzanych kołem wodnym. W miejscowości znajdowała się wówczas karczma oraz 1 komornik. W 1577 płatnikiem poboru był właściciel wsi Abraham Bukowiecki. W 1580 dokumenty podatkowe odnotowują istnienie kościoła parafialnego we wsi. Właścicielem miejscowości był wówczas Adam Bukowiecki, który płacił podatki od 3,5 łana. We wsi były także 2 młyny, 12 zagrodników, 2 osadników płacących od 1 pługa, 65 owiec i 3 pasterzy[9][5].

Miejscowość objęta reformacją podczas, której miejscowy kościół zajęli początkowo luteranie, a później przybyli z Czech do Rzeczypospolitej Bracia czescy uciekający do Polski przed prześladowaniami religijnymi. W 1640 dziedzic wsi nie pozwolił archidiakonowi pszczewskiemu Braneckiemu odbyć wizyty w kościele[9].

Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r., miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Po zwycięskim dla Polaków powstaniu wielkopolskim 1806 roku miejscowość w latach 1807–1815 leżała w departamencie poznańskim Księstwa Warszawskiego. Od 1818 podobnie jak inne miejscowości wielkopolskie ponownie znalazła się w zaborze pruskim i należała do powiatu międzychodzkiego Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Według opisu statystycznego Wielkopolski z 1841 autorstwa Ludwika Platera Chycino liczyło 268 mieszkańców[12].

Pod koniec XIX wieku jako wieś i folwark leżące w powiecie międzyrzeckim dwukrotnie odnotował miejscowość XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Wieś miała wówczas 28 domów i 247 mieszkańców. Liczyła w sumie 5194 morg powierzchni i należała do niemieckiej familii Kalkreuthów[13].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[14]:

  • dwór szachulcowy z XVIII/XIX, XX, nie istnieje.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W Chycinie (na terenie leśnictwa Chycina) rośnie okazały dąb szypułkowy, to drzewo o obwodzie 707 cm (w 2012 roku)[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Akronim „K. W.” w SgKP oznacza Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednostki organizacyjne i pomocnicze: Sołectwa Gminy Bledzew. , 2011-12-31. Warszawa: BIP Bledzew. 
  2. Ośrodek Dydaktyczno-Socjalny AWF Poznań w Chycinie.
  3. a b Praca zbiorowa 1878 ↓.
  4. a b c Rymut 1996 ↓, s. 111.
  5. a b c d e Chmielewski 1982 ↓.
  6. Weißensee (Meseritz) – GenWiki (niem.). [dostęp 2015-07-20].
  7. Nitsch 1953 ↓, s. 272–273.
  8. a b Szulc 1881 ↓.
  9. a b c Chycina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  10. Grodzisko Chycina.
  11. Żychliński 1880 ↓, s. 6,85.
  12. Plater 1841 ↓, s. 127.
  13. Chycina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  14. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 22. [dostęp 2015-05-28].
  15. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. s. 270.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski, t. II C-D. Kraków: Polska Akademia Nauk, Instytut Języka polskiego, 1997, s. 111. ISBN 83-85579-64-8.
  • Kazimierz Nitsch: Słownik staropolski, t. I A-Ć. Wrocław: Polska Akademia Nauk, Zakład imienia Ossolińskich, 1953, s. 272–273.
  • Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, t. 1, hasło „Chycina”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademi Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982. ISBN 83-04-00938-2.
  • Leon Plater: Opisanie jeograficzno-historyczno-statystyczne województwa poznańskiego. Paryż: Towarzystwo Literackie Polskie w Drukarni Polskiej Juliusza Marylskiego, 1841, s. 127.
  • Tadeusz Szulc: Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, tom IV suplement, Historyczna mapa Wielkopolski w epoce piastowskiej. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Nauk, 1881.
  • Praca zbiorowa: Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, tom II. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Nauk, Nakładem Biblioteki Kórnickiej, 1878.
  • Teodor Żychliński: Złota Księga Szlachty Polskiej, rocznik drugi. Poznań: Jarosław Leitgeber, 1880, s. 6, 85.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]