Chyrzyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chyrzyna
wieś
Ilustracja
Przeprawa promowa Chyrzyna-Krzywcza
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Krzywcza
Liczba ludności (2016-07-29) 133[1]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-741
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0605105
Położenie na mapie gminy Krzywcza
Mapa lokalizacyjna gminy Krzywcza
Chyrzyna
Chyrzyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chyrzyna
Chyrzyna
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Chyrzyna
Chyrzyna
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Chyrzyna
Chyrzyna
Ziemia49°47′12″N 22°32′20″E/49,786667 22,538889

Chyrzynawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Krzywcza[2][3]}.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego. Miejscowość leżąca naprzeciw Krzywczy po drugiej stronie Sanu. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1398, wtedy wieś ta wchodziła w skład uposażenia parafii Krzywcza. Jej pierwsza nazwa brzmiała w tym okresie Chiziny. W miejscowości archeolodzy odkryli ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego.

Chyrzyna była kolejno własnością braci Jana i Szymona, synów Dziersława z Brześcia, następnie Rafała z Krzywczy i jego sukcesorów. W roku 1518 nabyli ją Orzechowscy, a od 1625 r. właścicielami byli Krasiccy, w 1723 r. przeszła w ręce Woronowiczów. Na początku XIX w. kupił Chyrzynę Joachim Boznański, a od 1818 r. była własnością Józefa Pawlikowskiego, potem Starzeńskich. Ostatnimi właścicielami tych dóbr ziemskich byli Bocheńscy.

W 1507 r. w Chyrzynie istniała już parafia prawosławna. Następnie po przyjęciu Unii przez Rusinów przez wiele lat istniała parafia greckokatolicka, w 1805 r. pod wezwaniem Świętego Szymona Słupnika, której parochem był Symeon Kopystyński. Pod takim samym wezwaniem znajdowała się w miejscowości cerkiew. Terenem prawdopodobnej lokalizacji było miejsce obecnej szkoły. Nie jest rzeczą jasną, z jakich powodów przeniesiono parafię z Chyrzyny do Chyrzynki. Miejscowości te, kiedyś odrębne wsie, dziś są połączone terytorialnie. Faktem jest, że w roku 1857 wybudowano tam cerkiew pod wezwaniem Św. Szymona Słupnika z fundacji Adama hr.Starzeńskiego.

Do dziś obok leśniczówki w Chyrzynce znajduje się cerkiew wybudowana - jak już wspomniano - w 1857 r. (odnawiana w 1911 r.). Na sklepieniu i na ścianach zachowała się w dość dobrym stanie polichromia.

W 1785 r. Chyrzyna wraz z Chyrzynką tworzyły wspólną gminę katastralną, w której mieszkało 328 osób . Zaś 1880 r. żyły w Chyrzynie 424 osoby ( 365 grek., 45 rzym., 14 mojż.).

Jeszcze przed rokiem 1914 funkcjonował prom łączący Chyrzynę z Krzywczą.

W okresie II wojny światowej od września 1939 do czerwca 1941 Chyrzyna była miejscowością graniczną pomiędzy Ukrainą Radziecką a Niemcami. O tamtych czasach przypominają rozrzucone po lasach resztki żelbetonowych bunkrów radzieckiej linii obrony (linia Mołotowa). W okresie wysiedleń miejscowość bardzo ucierpiała. Pozostała w niej zaledwie 1/3 z przedwojennej liczby mieszkańców.

W Chyrzynie znajdowała się szkoła wybudowana w okresie powojennym tzw. 1000-latka. W sezonie letnim służyła przez szereg lat jako schronisko młodzieżowe. Obecnie własność prywatna.

Na początku 2015 r. rozpoczęła się budowa mostu na Sanie, który ma połączyć Chyrzynę z Krzywczą, w miejsce istniejącej obecnie przeprawy promowej, która realizowana jest przez Firmę Eurovia Polska S.A. z grupy Vinci.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 – 242 grekokatolików, 20 rzymskich katolików, 8 żydów
  • 1859 – 338 grekokatolików
  • 1879 – 390 grekokatolików
  • 1899 – 374 grekokatolików
  • 1938 – 504 grekokatolików (brak informacji o innych wyznaniach)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona gminy, dane statystyczne
  2. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Haszczyn - Zarys dziejów parafii w Krzywczy 1398-1998, Krzywcza 1998, ​ISBN 83-910485-0-0

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]