Chyszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Chyszów
Część miasta
Ilustracja
Lasek Chyszowski
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miasto Tarnów
W granicach miasta 1951
SIMC 0981587
Populacja (2015)
• liczba ludności

1 867
Nr kierunkowy 14
Kod pocztowy 33-100
Tablice rejestracyjne KT
Położenie na mapie Tarnowa
Mapa lokalizacyjna Tarnowa
Chyszów
Chyszów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Chyszów
Chyszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chyszów
Chyszów
Ziemia50°01′01″N 20°57′39″E/50,016944 20,960806
Portal Portal Polska

Chyszów – historyczna dzielnica Tarnowa, osiedle nr 9 będące jednostką pomocniczą Gminy Miasta Tarnowa. Obszar Chyszowa włączono do Tarnowa w 1951 roku. W 2015 roku w Chyszowie mieszkało 1867 osób[1].

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Osiedle Chyszów położone jest w północno-zachodniej części miasta. Leży na prawym brzegu Białej. Przez rzekę graniczy ze Świerczkowem, częścią Mościc. Od wschodu sąsiaduje ze Strusiną, sięgając ulic Osiedle i Obywatelskiej. Rozciąga się na południe od Klikowej, od Rowu Chyszowskiego (na północy) po linię kolejową nr 91 (na południu). 

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Chyszowie, jako wsi, pochodzą z początku XV wieku. 4 marca 1426 roku podkomorzy sandomierski Andrzej z Żelichowa ustalił granicę pomiędzy dobrami Jana z Tarnowa, a Chyszowem należącym do szlachetnych Jana i Piotra[2]. Przez wieki Chyszów był siedzibą rodu Romerów. Wieś została założona przez Jana Romera, za zgodą króla Władysława Jagiełły[3]. Na przełomie XVI i XVII wieku Romerowie opuścili Chyszów, przesiedlając się do Bieździedzy. W XIX wieku Chyszów był własnością folwarczną książąt Sanguszków[4].

Po I rozbiorze Polski Chyszów znalazł się w Królestwie Galicji i Lodomerii. W 1892 władze austriackie otworzyły we wsi pierwszą szkołę[5]. Książę Eustachy Stanisław Sanguszko zbudował tu stadninę koni, w której hodowano m.in. konie czystej krwi arabskiej. W 1906 roku oddano do użytku biegnącą przez Chyszów linię kolejową nr 115[6]. W 1915, w czasie I wojny światowej, na terenie Chyszowa otwarto cmentarz wojskowy.

Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku reformy rolnej, stadninę i dobra folwarczne Sanguszków upaństwowiono. W 1951 roku obszar Chyszowa został włączony do Tarnowa[7]. W 1966 roku ukończono, rozpoczętą dwa lata wcześniej, budowę nowej szkoły podstawowej. W latach 70. XX wieku część Chyszowa zadrzewiono, tworząc strefę ochronną dla Zakładów Azotowych[8]. Po roku 1990 teren dawnego folwarku został opuszczony, część zabudowań wyburzono, w 2011 otwarto tu plac targowy „Chyszów”.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz wojenny nr 200

Cmentarz z okresu I wojny światowej zaprojektowany przez Antona Müllera, otwarty w 1915. Pochowano na nim 1358 żołnierzy.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Chyszów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Gzyl, Ludność Tarnowa, www.it.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  2. http://eazpp.bn.org.pl/eazpp/files/pergaminy/ap_w_krakowie.pdf.
  3. Kasper Niesiecki, Herbarz polski Kaspra Niesieckiego, S. J. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów rękopismów, dowodów, Breitkopf i Haertel, 1841 [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  4. Krzysztof Gzyl, Szlak Sanguszków, www.it.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  5. Historia szkoły ← Szkoła Podstawowa Integracyjna Nr 11, spi11.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  6. Szczucinka, www.szczucinka.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  7. Kalendarium / Historia miasta /, www.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
  8. Lasek Chyszowski przy SP 11 w Tarnowie, www.parki.org.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).